Máu của đồng đội không phải là nguyên liệu để câu view

Chiến tranh đã đi qua, nhưng ký ức về chiến tranh không thể bị lãng quên. Những câu chuyện về chiến tranh cần được kể lại để thế hệ sau hiểu được cái giá của hòa bình và biết trân trọng những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Nhưng trong đời sống mạng xã hội hiện nay, chúng ta cũng cần lưu ý một điều: Những câu chuyện về cái chết, thương tích, đau đớn và mất mát của người lính có thể bị biến thành thứ “nội dung” để gây tò mò, tạo sốc, kéo lượt xem và đem lại tiền quảng cáo.

Chiến tranh có vinh quang, nhưng cũng có nước mắt. Người chiến sĩ có những giờ phút anh hùng, nhưng cũng có những phút giây sợ hãi, đau đớn, nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ vợ con và chứng kiến đồng đội ngã xuống...

Những điều ấy cần được kể lại. Nhưng kể thế nào lại là một câu chuyện khác.

Một người chiến sĩ kể về đồng đội đã hy sinh để lưu giữ ký ức và tình đồng đội - đó là điều đáng trân trọng. Nhưng nếu cái chết bị biến thành tiêu đề gây sốc; những chi tiết đau thương bị phóng đại; những thông tin chưa được kiểm chứng lại kể như “sự thật bị che giấu”; càng đau đớn, càng kinh hoàng thì càng có nhiều lượt xem, nhiều quảng cáo... thì chúng ta phải tự hỏi: Chúng ta đang kể lại lịch sử, hay đang khai thác nỗi đau của lịch sử?

Thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác hoặc tiết lộ những thông tin được pháp luật bảo vệ đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý. Nhưng pháp luật không phải là toàn bộ thước đo của một con người. Có những việc chưa chắc đã đến mức vi phạm pháp luật, nhưng một người có lương tâm vẫn phải tự hỏi: Có nên làm hay không?

Một cái tên trong câu chuyện có thể không chỉ là một cái tên. Đó có thể là người từng nằm chung chiến hào, chia cho mình ngụm nước cuối cùng, cùng mình vượt qua một trận pháo, rồi ngã xuống ngay trước mắt mình.

Phía sau người đã hy sinh còn có người mẹ, người vợ, những đứa con và một gia đình mang nỗi đau ấy suốt cả cuộc đời. Vì vậy, trước khi đưa một câu chuyện về người đã chết lên mạng, hãy tự hỏi: Nếu người đồng đội ấy còn sống và đang đứng trước mặt mình, mình có kể câu chuyện này theo cách ấy không?

Nếu câu trả lời là không, có lẽ chúng ta nên dừng lại. Không phải vì sợ pháp luật. Mà vì lương tâm.

Thực tế, khi kể lại chuyện chiến trường, chuyện đồng đội, chúng ta chỉ nghĩ đến tình cảm, đến những người đã hy sinh, chứ nhiều khi không nghĩ rằng những lời mình kể, những hình ảnh mình cung cấp có thể được người khác sử dụng làm “nội dung” để câu view, thu hút quảng cáo và kiếm tiền. Vì vậy, xin các đồng đội hãy lưu ý một chút trước khi cho người khác quay phim, ghi âm hoặc khai thác những câu chuyện về mình và về những đồng đội đã hy sinh. Nếu chưa biết rõ họ quay để làm gì, đăng ở đâu, ai sử dụng và có mục đích thương mại hay không, thì chúng ta hoàn toàn có thể nói: “Tôi chưa đồng ý cho sử dụng”. Chỉ một câu nói như vậy đôi khi có thể giúp mình tránh được những điều không đáng có.

Người kể chuyện có khi lại vô tình trở thành người góp phần đưa nỗi đau của đồng đội lên mạng xã hội để người khác khai thác.

Xin lưu ý, không phải để chúng ta ngại kể chuyện chiến tranh. Càng không phải để chúng ta khép lại những ký ức quý giá của một thế hệ. Mà là để những câu chuyện ấy được kể đúng người, đúng mục đích, đúng sự thật và giữ được sự kính trọng đối với những người đã nằm xuống.

Ngày nay, một câu chuyện có thể đến với hàng triệu người chỉ trong vài giờ. Đó là sức mạnh lớn, nhưng sức mạnh càng lớn thì trách nhiệm càng lớn.

Đừng để số lượt xem quyết định giá trị của một câu chuyện lịch sử. Đừng để tiền quảng cáo biến nỗi đau của người lính thành hàng hóa. Và cũng đừng vì muốn tìm “góc khuất” mà quên rằng lịch sử cần sự thật, còn con người cần sự nhân văn.

Các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần xem xét nghiêm túc những biểu hiện giật gân hóa chiến tranh, khai thác hình ảnh chết chóc, thương tích và nỗi đau của người lính để câu view, thu hút quảng cáo, kiếm tiền; từ đó nghiên cứu những quy định phù hợp để điều chỉnh. Không phải để cấm kể lại lịch sử. Không phải để che giấu những góc khuất của chiến tranh. Mà để xác lập ranh giới giữa quyền kể chuyện và trách nhiệm khi kể chuyện; giữa thông tin và khai thác nỗi đau; giữa sáng tạo và xuyên tạc. Những quy định ấy cũng cần phù hợp với đạo lý, thuần phong mỹ tục và truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Nếu nói về người đã hy sinh, hãy nói bằng lòng kính trọng. Nếu có điều gì chưa nên nói, hãy biết dừng lại - dù không có ai đứng bên cạnh để nhắc mình.

Với một người Bộ đội Cụ Hồ, điều ấy càng giản dị: Chúng ta đã từng cầm súng để bảo vệ Tổ quốc. Đừng để đến khi cầm bút, cầm máy quay hay cầm điện thoại lại vô tình làm tổn thương những người đã nằm xuống.

Chiến tranh đã lấy đi quá nhiều. Ít nhất, hãy để những người đã hy sinh được trở về với lịch sử bằng sự thật, lòng kính trọng và tình đồng đội. Bảo vệ danh dự của người đã hy sinh cũng là bảo vệ danh dự của chính người còn sống.

Máu của đồng đội không phải là nguyên liệu để câu view.

Nỗi đau của chiến tranh không phải là món hàng để đổi lấy tiền quảng cáo.