Lời cảnh báo từ AI

Lời cảnh báo mà Liên minh chia sẻ tình báo Ngũ Nhãn (Five Eyes) gồm Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand mới đưa ra gần đây đang khiến thế giới giật mình. Sự ra đời và phát triển của AI đang tạo ra cuộc cách mạng, dẫn đến sự thay đổi toàn diện mọi mặt đời sống, kinh tế và xã hội của loài người. Ngày nay, AI len lỏi vào mọi lĩnh vực, từ kinh doanh, giáo dục, y tế đến nông nghiệp, buộc con người phải nhanh chóng thích nghi với một thế giới do công nghệ dẫn dắt. Đây không chỉ là sự tiến hóa mà là một cuộc cách mạng toàn diện, mở ra chương mới đầy triển vọng cho nhân loại.

Thế nhưng, bên cạnh những tích cực, sự phát triển của AI đã đến một giới hạn mà nếu không được kiểm soát, nó có thể gây ra những rủi ro với con người. Vấn đề là bởi AI hiện đã có khả năng tự học để trở nên thông minh hơn. Sự tăng tốc đó tạo ra một vòng phản hồi mà Anthropic, Công ty có trụ sở tại San Francisco (Mỹ) chuyên sản xuất các mô hình AI Claude, cảnh báo là có thể dẫn đến điều mà các nhà nghiên cứu gọi là “sự tự cải thiện mang tính đệ quy”. Đây là ý tưởng về một hệ thống AI có khả năng tự học để trở nên thông minh hơn, mà không cần nhiều sự trợ giúp của con người.

Nếu điều đó xảy ra, hệ lụy thật khó lường. Còn trên thực tế, AI đã gây ra nhiều tác động tiêu cực. Theo các chuyên gia an ninh mạng, trước đây, việc khai thác lỗ hổng bảo mật hay xây dựng các chiến dịch tấn công quy mô lớn đòi hỏi đội ngũ chuyên gia có trình độ cao. Tuy nhiên, các mô hình AI hiện nay đã có thể hỗ trợ phát hiện lỗ hổng, viết mã độc, tự động hóa quá trình xâm nhập và thậm chí tối ưu hóa chiến thuật tấn công.

Ở mức độ thấp hơn, AI đã trở thành công cụ được các nhóm tội phạm mạng khai thác để phục vụ những mục đích nguy hiểm. Nhờ AI, các đối tượng có trình độ kỹ thuật hạn chế cũng có thể tạo ra các phần mềm tấn công mạng tinh vi, từ mã độc tống tiền cho đến các công cụ xâm nhập có khả năng vượt qua nhiều lớp bảo vệ truyền thống. Bên cạnh đó, công nghệ deepfake (giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng AI) đã đạt mức độ chân thực rất cao, trở thành công cụ phục vụ các chiến dịch lừa đảo, đánh cắp thông tin hoặc phát tán thông tin sai lệch trên quy mô lớn.

Thậm chí, ngay các CEO của những công ty AI hàng đầu thế giới cũng tỏ ra lo ngại với việc mất kiểm soát AI. Trong một bức thư công khai gửi Quốc hội Mỹ, các CEO Demis Hassabis của Google DeepMind, Sam Altman của OpenAI, Dario Amodei của Anthropic và Mustafa Suleyman của Microsoft AI đã kêu gọi ban hành các quy định mới nhằm tăng cường giám sát hoạt động mua bán DNA và RNA tổng hợp sau khi virus đậu ngựa (horsepox) đã tuyệt chủng được tái tạo nhờ AI. Trong văn bản gửi các nhà lập pháp, các CEO trên thừa nhận rằng tốc độ phát triển hiện nay của AI có thể dẫn đến một thay đổi mang tính bước ngoặt đối với an ninh sinh học toàn cầu.

Thế giới đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phát triển công nghệ. Theo các chuyên gia an ninh mạng, nếu các quốc gia không nhanh chóng xây dựng các tiêu chuẩn an ninh toàn cầu đối với AI, nhân loại có thể phải đối mặt với nguy cơ Internet bị thao túng bởi những thuật toán ngày càng phức tạp và khó kiểm soát. Việc thiết lập những hàng rào bảo vệ đối với AI ngay từ bây giờ là điều cần thiết để ngăn chặn nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng an ninh mạng quy mô toàn cầu trong tương lai.

Liên minh chia sẻ tình báo Ngũ Nhãn đã kêu gọi các tổ chức và chính phủ tăng cường khả năng phòng thủ bằng cách tích hợp công cụ AI vào hoạt động an ninh của họ, đồng thời cảnh báo những ai không làm như vậy sẽ phải đối mặt với hậu quả thảm khốc khi tự phơi bày mình trước tin tặc và những đối tượng khác được trang bị phương thức tấn công mạng mới và dễ tiếp cận hơn.

Hồi đầu tháng 6-2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép Chính phủ liên bang đánh giá các mô hình AI tiên tiến trước khi được phát hành ra công chúng. Sắc lệnh mới thiết lập một cơ chế để các doanh nghiệp AI tự nguyện cho phép Chính phủ Mỹ đánh giá rủi ro an ninh quốc gia từ những mô hình tiên tiến nhất trong thời gian tối đa 30 ngày trước khi phát hành rộng rãi.

Công ty Anthropic còn tiến xa hơn khi đề xuất tạm dừng toàn cầu việc xây dựng các hệ thống AI mạnh nhất. Trong đề nghị của mình, Anthropic viết: “Chúng tôi tin rằng sẽ tốt cho thế giới nếu có lựa chọn làm chậm hoặc tạm dừng sự phát triển của AI tiên tiến để cho phép các cấu trúc xã hội và nghiên cứu điều chỉnh theo kịp sự tiến bộ của công nghệ”.

Thế giới không thể chậm trễ trước lời cảnh báo từ AI.

(Nguồn: Báo Cựu Chiến binh Việt Nam số 1651, ngày 1-7-2026)