Lỗ hổng giám sát và bài học cho ngành du lịch Đà Nẵng

Sai phạm nối tiếp: từ rác thải nguy hại đến an toàn thực phẩm

Theo quyết định xử phạt, ba khách sạn gồm: ELC Hotel (Công ty TNHH Thanh Thúy) bị phạt 264 triệu đồng; Vanda Hotel (Công ty TNHH Binitis) bị phạt 90 triệu đồng; và Chicland Danang Beach Hotel (Công ty Cổ phần Chic-Land) bị phạt nặng nhất, 564 triệu đồng.

Các sai phạm được ghi nhận không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và cảnh quan đô thị. Cụ thể như hành vi đưa rác thải ra vỉa hè, lòng đường; Không thu gom, lưu giữ chất thải nguy hại đúng quy chuẩn; không ký hợp đồng xử lý với đơn vị đủ điều kiện; Báo cáo môi trường thiếu trung thực hoặc không nộp đúng hạn; Vi phạm an toàn thực phẩm: bố trí bếp ăn sai quy định, không ngăn chặn nhiễm chéo, không lưu mẫu thức ăn, bỏ qua kiểm thực ba bước.

TS. Nguyễn Hoàng Minh, chuyên gia về môi trường đô thị nhận định: “Đây là những vi phạm cơ bản nhưng hệ quả thì rất lớn. Chỉ cần một khâu trong quản lý chất thải hoặc vệ sinh thực phẩm không đạt chuẩn, toàn bộ hình ảnh và uy tín của khách sạn, thậm chí cả điểm đến du lịch, đều bị ảnh hưởng.”

Câu hỏi đặt ra là: với hệ thống pháp luật và quy định đã đầy đủ, tại sao vi phạm lại vẫn xảy ra và kéo dài đến mức phải xử phạt hàng trăm triệu đồng?

Thứ nhất, việc giám sát còn nặng về hình thức. Hiện công tác quản lý chủ yếu dựa trên báo cáo định kỳ do doanh nghiệp tự lập. TS. Minh cho rằng: “Một bản báo cáo có thể rất đẹp, nhưng nếu không kiểm tra đột xuất thì khó phát hiện tình trạng thực tế tại bếp ăn hay khu lưu giữ chất thải.”

Thứ hai, áp lực từ sự phát triển du lịch quá nhanh. Đà Nẵng là trung tâm du lịch lớn, số lượng khách sạn tăng nhanh chóng. Luật sư Nguyễn Anh Tuấn (Đoàn Luật sư Đà Nẵng) phân tích: “Số lượng cơ sở tăng gấp bội chỉ trong thời gian ngắn, trong khi lực lượng thanh tra có hạn. Khi kiểm tra dàn trải, dễ dẫn đến tình trạng ‘soi giấy tờ’ hơn là giám sát vận hành thực tế.”

Thứ ba, chế tài chưa đủ sức răn đe. Một số doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận vi phạm, vì chi phí xử lý đúng quy định cao hơn mức tiền phạt. LS. Tuấn nhận định: “Nếu chỉ xử phạt hành chính, nhiều đơn vị coi đó là khoản chi phí trong kinh doanh. Chỉ khi áp dụng biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, công khai vi phạm, thậm chí thu hồi giấy phép, mới tạo được sự răn đe thực sự.”

Cần siết quản lý và nâng ý thức doanh nghiệp để bảo vệ thương hiệu du lịch

Để tránh tái diễn, cần đồng bộ cả từ phía quản lý nhà nước lẫn ý thức tự giác của doanh nghiệp; Tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất. Các khách sạn lớn ven biển phải nằm trong danh sách giám sát trọng điểm với tần suất cao và không báo trước.Đồng thời, cần nâng cao năng lực giám sát và đầu tư thêm nhân lực, đào tạo chuyên môn về môi trường, an toàn thực phẩm; Trang bị thiết bị kiểm nghiệm và ứng dụng công nghệ số để theo dõi báo cáo; Siết chặt chế tài...

 Ngoài phạt tiền, cần công khai vi phạm để khách hàng biết, đồng thời áp dụng đình chỉ hoạt động đối với trường hợp tái phạm; Nâng cao ý thức doanh nghiệp. Tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ, mà là chiến lược kinh doanh.

TS. Minh nhấn mạnh: “Chi phí xử lý chất thải hay đảm bảo bếp ăn đạt chuẩn ban đầu có thể cao, nhưng rẻ hơn rất nhiều so với việc bị mất uy tín và bị khách hàng quay lưng.”

Vụ việc không chỉ là “sự cố” của ba khách sạn bị phạt, mà là lời cảnh báo cho toàn bộ hệ thống lưu trú và dịch vụ ăn uống: Không có vi phạm nào là nhỏ. Một sơ suất trong lưu mẫu thức ăn hay ký hợp đồng xử lý chất thải cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nặng nề; Uy tín quan trọng hơn lợi nhuận ngắn hạn. Khách hàng ngày nay đặc biệt coi trọng tiêu chuẩn an toàn, xanh và sạch. Xu hướng pháp luật ngày càng chặt chẽ. Những doanh nghiệp lơ là, coi nhẹ quy định sẽ sớm bị loại khỏi cuộc chơi.

“Tuân thủ pháp luật phải được xem như khoản đầu tư bắt buộc. Doanh nghiệp nào coi nhẹ sẽ không chỉ mất tiền phạt mà còn đánh mất niềm tin thị trường – tài sản vô giá nhất trong ngành dịch vụ. Đà Nẵng đang hướng đến hình ảnh thành phố du lịch xanh, sạch và an toàn. Nhưng mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp cùng hành động quyết liệt. Vụ việc xử phạt vừa qua là lời nhắc nhở: một khách sạn sang trọng không thể được đánh giá cao nếu bỏ qua những tiêu chuẩn căn bản nhất về môi trường và an toàn thực phẩm…” Luật sư Tuấn nhấn mạnh.