LỄ HỘI VĂN HÓA THẾ GIỚI 2026 HỘI TỤ DI SẢN - KIẾN TẠO TƯƠNG LAI

Nhịp cầu kết nối văn hóa

Lễ hội năm nay mang ý nghĩa sâu sắc khi diễn ra đúng dịp 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO. Vượt lên trên khuôn khổ của một sự kiện trình diễn thông thường, lễ hội là không gian đối thoại văn hóa đa chiều - nơi những di sản vượt thời gian của các dân tộc cùng tỏa sáng, nơi nghệ thuật trở thành ngôn ngữ chung để thấu hiểu, thắt chặt tình hữu nghị và cùng hướng tới một tương lai hòa bình, phát triển bền vững của cộng đồng quốc tế.

Trong bốn ngày diễn ra lễ hội, với 45 không gian văn hóa, 35 gian ẩm thực, chương trình điện ảnh của 20 quốc gia, không gian thời trang của 15 quốc gia và sự tham gia của 19 đoàn nghệ thuật quốc tế. Các hoạt động phong phú đã tạo cho công chúng khám phá những nét đặc trưng của Việt Nam và các quốc gia tham dự.

Nổi bật là chương trình khai mạc “Hội tụ Di sản - Kiến tạo Tương lai” đan xen giữa các chất liệu truyền thống của Việt Nam như dân ca ba miền, Nhã nhạc cung đình Huế, Quan họ Bắc Ninh, với sự tham gia của các đoàn nghệ thuật quốc tế và những hình thức biểu đạt đương đại. Các đại biểu quốc tế cũng đã đến thăm Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam để tìm hiểu phong tục, nghề thủ công, nghệ thuật dân gian và ẩm thực của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Chương trình diễu hành “Sắc màu năm châu” đưa 15 đoàn nghệ thuật quốc tế từ châu Âu, châu Phi, châu Á và Nam Mỹ cùng các nghệ sĩ Việt Nam xuất hiện trên tuyến phố. Trang phục truyền thống, âm nhạc và nghệ thuật đường phố tạo nên hình thức tiếp cận trực quan, đưa các nền văn hóa đến gần công chúng.

Như lời Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại lễ khai mạc: “Đây là nhịp cầu vun đắp tình hữu nghị, sự hiểu biết và lòng tin giữa các dân tộc để cùng nhau kiến tạo một thế giới hòa bình, nhân văn và phát triển bền vững của nhân loại. Với sức mạnh kỳ diệu của văn hóa, kết nối con người với con người vượt qua mọi khoảng cách và khác biệt, để không một đường biên giới nào có thể ngăn cách sự đồng cảm, chia sẻ và khát vọng vì hòa bình và phát triển”.

Hà Nội - điểm hẹn của những sắc màu văn hóa

Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, di sản văn hóa thế giới giữa lòng Hà Nội, được lựa chọn làm địa điểm tổ chức trung tâm của Lễ hội Văn hóa Thế giới 2026. Trong không gian gắn với những dấu ấn lịch sử của Thủ đô, các giá trị văn hóa Việt Nam có dịp hòa nhịp với những nét đặc trưng của nhiều quốc gia.

Việc trở lại Hà Nội lần thứ hai cho thấy, Lễ hội đang được đặt trong mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với đời sống văn hóa của thành phố. Hà Nội có lợi thế về hệ thống di sản, thiết chế văn hóa và không gian công cộng, tạo điều kiện để những hoạt động mang tính quốc tế được tiếp cận rộng rãi hơn. Từ đây, hình ảnh Thủ đô được giới thiệu qua nhiều lớp giá trị, từ chiều sâu lịch sử đến sức sống của một thành phố đang chủ động mở rộng các hoạt động văn hóa tới cộng đồng.

Đáng chú ý, chính Hoàng thành Thăng Long tạo nên một lớp ý nghĩa đặc biệt cho cuộc gặp gỡ này. Với lịch sử kéo dài hơn một thiên niên kỷ, khu di sản lưu giữ những dấu tích phản ánh quá trình phát triển liên tục của Thăng Long - Hà Nội. Việc đưa những giá trị văn hóa của nhiều quốc gia đến một di sản có chiều sâu đã tạo nên sự tiếp nối giữa những gì được lưu giữ qua thời gian và hiện diện trong đời sống ngày nay.

Từ Hoàng thành Thăng Long, các hoạt động được mở rộng tới phố đi bộ Hồ Gươm và Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, tạo nên những cách tiếp cận khác nhau đối với công chúng. Nếu Hoàng thành gợi mở chiều sâu lịch sử và di sản, phố đi bộ Hồ Gươm mang đến sự gần gũi, cởi mở, còn Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam mở ra cơ hội để bạn bè quốc tế tìm hiểu sự đa dạng văn hóa của Việt Nam.

Từ giao lưu đến hợp tác lâu dài

Không dừng lại ở những hoạt động biểu diễn hay không gian trưng bày mang tính sự kiện, Lễ hội Văn hóa Thế giới 2026 mở ra tầm nhìn về một cơ chế hợp tác văn hóa đa phương, nơi sự giao lưu ban đầu được chuyển hóa thành những cuộc đối thoại bền vững.

Từ góc độ chiến lược phát triển, văn hóa được nhìn nhận như một nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, có khả năng thích ứng và lan tỏa trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số. Trình bày thông điệp về định hướng này, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định: “Trong hành trình đó, bảo tồn phải gắn với phát huy, truyền thống gắn với sáng tạo, di sản gắn với đời sống đương đại, văn hóa gắn với con người và phát triển; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo để số hóa, bảo tồn, phục dựng và quảng bá di sản, làm cho những giá trị văn hóa chân chính đến gần hơn với cộng đồng, và đặc biệt là thế hệ trẻ”.

Đáng chú ý, vị thế đối thoại văn hóa quốc tế của Việt Nam ngày càng khẳng định qua những bước đi chiến lược mang tầm vóc toàn cầu. Sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì sự Phát triển bền vững” (2027-2036) do Việt Nam khởi xướng và đề xuất đã chính thức được Liên hợp quốc thông qua vào tháng 9-2026. Sự kiện này khẳng định sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với vai trò chủ động của Việt Nam trong việc đưa văn hóa trở thành động lực thiết yếu cho sự phát triển bền vững.

Đánh giá cao vai trò chủ động của Việt Nam trong việc đưa văn hóa trở thành động lực thiết yếu cho sự phát triển bền vững, ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, chia sẻ: “Văn hóa không chỉ sống trong các viện lưu trữ. Văn hóa sống khi con người tiếp xúc, chia sẻ và mở lòng để văn hóa lay động tâm hồn. Một lễ hội như thế này mang đến điều mà các cuộc đối thoại chính sách thuần túy không thể làm được: Cơ hội để trải nghiệm trực tiếp một nền văn hóa khác, thông qua âm nhạc, những câu chuyện, nghệ thuật thủ công và cách nền văn hóa đó hiện diện trong đời sống”.

Những hoạt động nghệ thuật tại lễ hội chính là nền tảng để củng cố sự thấu hiểu lẫn nhau giữa các quốc gia, vượt qua những rào cản ngoại giao đơn thuần. Định hình Hà Nội thành điểm hẹn văn hóa thường niên không chỉ giúp tôn vinh các di sản thế giới mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam như một trung tâm kết nối, nơi các nền văn hóa cùng hội tụ để chia sẻ khát vọng về một thế giới hòa bình, nhân văn và phát triển bền vững.