Lắng nghe tiếng nói nhà nông, lấy bình yên làm nền tảng cho nông thôn phát triển bền vững

Các đồng chí Lương Quốc Đoàn - Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam; Thượng tướng Lê Văn Tuyến - Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ toạ Diễn đàn.

Đại diện Hội Cựu chiến binh Việt Nam có Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo - Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp doanh nhân Cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed.

Trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn giữ vị trí chiến lược, là nền tảng quan trọng bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và phát triển kinh tế quốc gia. Nông thôn không chỉ là không gian sản xuất, sinh sống của hàng triệu hộ gia đình mà còn là nơi lưu giữ bản sắc văn hóa, nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết cộng đồng và phát huy những giá trị bền vững của dân tộc. Bởi vậy, phát triển nông thôn không thể chỉ được đo bằng những con đường mới, những công trình khang trang hay tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn phải được đánh giá bằng chất lượng cuộc sống, cơ hội phát triển, niềm tin và sự an toàn của mỗi người dân.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, đồng chí Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh: Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, những yêu cầu đặt ra đối với khu vực nông thôn ngày càng toàn diện. Nông dân cần được tiếp cận tri thức, khoa học công nghệ, thị trường và các nguồn lực phát triển; doanh nghiệp cần môi trường đầu tư minh bạch, ổn định; chính quyền cần cơ chế quản trị hiệu quả; cộng đồng cần một không gian sống an toàn, kỷ cương và nhân văn.

Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” lần thứ I năm 2026 gợi mở một vấn đề có ý nghĩa chiến lược: Muốn phát triển nông nghiệp hiện đại, xây dựng nông thôn đáng sống và nâng cao đời sống nông dân, phải bắt đầu từ việc lắng nghe dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của dân và tạo dựng môi trường an toàn để người dân yên tâm lao động, sản xuất, kinh doanh.

Bình yên ở nông thôn - điều kiện tiên quyết của phát triển bền vững

Người nông dân hiểu rõ nhất những khó khăn trên đồng ruộng, những biến động của thị trường nông sản, những bất cập trong cung ứng vật tư đầu vào, tiêu thụ sản phẩm và những rủi ro trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế. Từ giá giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến chi phí sản xuất, chất lượng nông sản, truy xuất nguồn gốc và khả năng tiếp cận thị trường, mỗi vấn đề đều gắn với thu nhập, tài sản và tương lai của từng gia đình. Vì vậy, lắng nghe nông dân phải trở thành một phương thức quản trị dựa trên thực tiễn; trong đó, tiếng nói của người dân được tiếp nhận nghiêm túc, kiến nghị được phân loại, xử lý đúng thẩm quyền và kết quả giải quyết được phản hồi công khai, minh bạch.

Sau hơn hai tháng triển khai lấy ý kiến phục vụ Diễn đàn, hàng nghìn ý kiến đã được gửi về. Nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình với công tác phối hợp giữa lực lượng Công an và Hội Nông dân, đồng thời ghi nhận những kết quả trong đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, vi phạm về vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và lừa đảo qua mạng. Đây là những vấn đề sát sườn, tác động trực tiếp đến sản xuất, tiêu dùng và đời sống của người dân nông thôn.

Trong nhận thức về phát triển, an ninh, trật tự đôi khi được xem là lĩnh vực riêng của lực lượng chức năng. Nhưng trên thực tế, bình yên ở cơ sở có mối liên hệ mật thiết với mọi hoạt động kinh tế, xã hội, đặc biệt là đời sống nông nghiệp và nông thôn.

Một người nông dân khó có thể yên tâm đầu tư sản xuất nếu thường xuyên đối mặt với lừa đảo, tín dụng bất hợp pháp, tranh chấp kéo dài hoặc nguy cơ mất an toàn tài sản. Một doanh nghiệp khó mở rộng đầu tư nếu môi trường kinh doanh thiếu minh bạch, hàng giả cạnh tranh với hàng thật và các hợp đồng tiêu thụ không được bảo đảm, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm không gian mạng ngày một lớn. Một vùng nông thôn khó phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế hàng hóa nếu thiếu an toàn, kỷ cương và sự đồng thuận trong cộng đồng.

Đặc biệt, những vi phạm liên quan đến giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và an toàn thực phẩm không chỉ gây thiệt hại kinh tế trước mắt mà còn làm suy giảm chất lượng sản xuất, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và uy tín của nông sản Việt Nam. Trong chuỗi giá trị nông nghiệp, người nông dân thường là đối tượng trực tiếp gánh chịu rủi ro khi đầu vào không bảo đảm chất lượng hoặc đầu ra bị thao túng bởi những hành vi gian lận.

Do đó, phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm và vi phạm pháp luật ở nông thôn phải được đặt trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ sinh kế, bảo vệ quyền lợi người sản xuất, người tiêu dùng và giữ gìn môi trường phát triển lành mạnh.

Điều đáng chú ý là bảo đảm an ninh, trật tự cần bắt đầu từ phòng ngừa xã hội, nâng cao hiểu biết pháp luật, giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở và xây dựng ý thức tự quản trong cộng đồng. Mỗi người dân hiểu luật, mỗi gia đình có ý thức phòng ngừa rủi ro, mỗi thôn xóm có cơ chế phối hợp hiệu quả sẽ góp phần tạo nên một mạng lưới bảo vệ an ninh từ gốc.

Thời gian qua,  Hội Nông dân các cấp đã phối hợp với lực lượng Công an duy trì hơn 12.500 mô hình tự quản về an ninh, trật tự; hơn 5.300 điểm mô hình Hội Nông dân tham gia tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo gắn với thực hiện dân chủ ở cơ sở và giám sát, phản biện xã hội; gần 7.000 câu lạc bộ “Nông dân với pháp luật”. Mô hình đã đưa công tác bảo đảm an ninh, trật tự đến gần dân hơn, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và tạo điều kiện để những vấn đề phát sinh được phát hiện, trao đổi, xử lý sớm.

Doanh nhân cựu chiến binh - cầu nối giữa tri thức, thị trường và người nông dân

Trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, doanh nhân có vai trò đặc biệt quan trọng về đầu tư vốn, công nghệ, tổ chức sản xuất, kết nối nghiên cứu khoa học với thực tiễn đồng ruộng, kết nối nông dân với thị trường và chuyển hóa lợi thế địa phương thành giá trị kinh tế.

Tuy nhiên, phát triển nông nghiệp không thể chỉ dựa vào việc mở rộng sản lượng. Vấn đề căn bản là phải nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng tài nguyên và thu nhập thực chất của người sản xuất. Muốn vậy, cần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên khoa học công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, nhu cầu thị trường và liên kết chuỗi giá trị.

Trong tiến trình ấy, đội ngũ doanh nhân cựu chiến binh có thể đóng góp những kinh nghiệm quý báu về tổ chức, kỷ luật, tinh thần vượt khó và trách nhiệm với cộng đồng. Phẩm chất người lính khi được phát huy trong hoạt động kinh doanh không chỉ thể hiện ở ý chí vượt qua thử thách, mà còn ở tinh thần giữ chữ tín, tôn trọng kỷ cương pháp luật, gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi ích của người lao động và xã hội.

Sự tham gia Diễn đàn của Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo mang đến một góc nhìn đáng chú ý về mối quan hệ giữa doanh nghiệp, khoa học công nghệ và người nông dân. Với quá trình gắn bó lâu năm với lĩnh vực giống cây trồng và phát triển doanh nghiệp nông nghiệp, ông là một trường hợp tiêu biểu để nhìn nhận vai trò của doanh nhân trong việc đưa tri thức, đổi mới và tổ chức sản xuất vào thực tiễn nông nghiệp. Những thông tin công khai về quá trình công tác của ông cũng ghi nhận các đóng góp trong đổi mới quản lý, phát triển khoa học công nghệ và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Từ thực tiễn đó, có thể thấy rằng, phát triển nông nghiệp hiện đại đòi hỏi doanh nhân không chỉ nhìn thấy cơ hội kinh doanh, mà còn phải nhận diện đúng những nhu cầu lâu dài của nông dân. Một giống cây trồng có chất lượng phải đi cùng hướng dẫn kỹ thuật phù hợp; một sản phẩm tốt cần có hệ thống phân phối minh bạch; một vùng nguyên liệu hiệu quả cần có cơ chế liên kết ổn định giữa doanh nghiệp và người sản xuất.

Đối với lĩnh vực giống cây trồng, chất lượng đầu vào có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, khả năng chống chịu và hiệu quả kinh tế của mùa vụ. Đầu tư cho nghiên cứu, chọn tạo giống, khảo nghiệm và chuyển giao kỹ thuật vì thế không đơn thuần là hoạt động kinh doanh, mà còn là đầu tư cho năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền nông nghiệp.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi người nông dân có khả năng tiếp cận, hiểu và sử dụng hiệu quả. Doanh nghiệp cần đồng hành bằng hướng dẫn kỹ thuật, thông tin thị trường, dịch vụ sau bán hàng và cơ chế tiếp nhận phản hồi. Sự liên kết cũng phải bảo đảm tính minh bạch, chia sẻ hợp lý lợi ích và rủi ro, tránh tình trạng người nông dân phải gánh chịu phần lớn biến động của thị trường.

Đây là điểm giao thoa giữa trách nhiệm kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nhân. Lợi ích doanh nghiệp và lợi ích nông dân không nhất thiết đối lập nhau; ngược lại, một chuỗi giá trị bền vững chỉ hình thành khi doanh nghiệp có hiệu quả, người nông dân có thu nhập hợp lý và sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

Với đội ngũ doanh nhân cựu chiến binh, tinh thần ấy còn mang ý nghĩa kế thừa và phát huy bản chất Bộ đội Cụ Hồ trong điều kiện mới: Lấy uy tín làm nền tảng, lấy hiệu quả làm thước đo, lấy trách nhiệm làm chuẩn mực và lấy sự phát triển của cộng đồng làm một trong những giá trị của thành công.

Xây dựng nông thôn mới phải bắt đầu từ người dân và hướng tới người dân

Nông thôn mới là quá trình tổ chức lại đời sống kinh tế, xã hội và nâng cao chất lượng phát triển ở khu vực nông thôn. Một vùng quê đáng sống phải có sinh kế ổn định, môi trường trong lành, hạ tầng thiết yếu, dịch vụ xã hội phù hợp, đời sống văn hóa phong phú và môi trường an ninh, trật tự được bảo đảm.

Trong đó, người nông dân phải thực sự là chủ thể của quá trình phát triển, vừa tham gia hoạch định, thực hiện, giám sát, vừa được thụ hưởng thành quả. Nếu người dân chỉ tham gia bằng sự đóng góp nguồn lực mà không được lắng nghe, nếu những vấn đề thiết thân chưa được giải quyết, thì các công trình vật chất dù được đầu tư lớn cũng khó tạo nên nền tảng phát triển bền vững.

Xây dựng nông thôn hiện đại còn phải gắn với xây dựng người nông dân văn minh, có tri thức, hiểu biết pháp luật, có kỹ năng số và khả năng thích ứng với thị trường. Trong môi trường số, nông dân có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, giao dịch trực tuyến và tiếp cận thông tin, nhưng đồng thời cũng đối mặt với các hình thức lừa đảo, giả mạo thương hiệu, chiếm đoạt tài sản và thông tin sai lệch.

Vì vậy, tuyên truyền pháp luật cần gắn với hướng dẫn thực hành; chuyển đổi số cần đi đôi với nâng cao năng lực tự bảo vệ; phát triển kinh tế cần đi cùng xây dựng văn hóa kinh doanh và ý thức cộng đồng. Công tác bảo đảm an ninh, trật tự cần được triển khai gần dân, sát dân, giải quyết vấn đề từ sớm và không để những mâu thuẫn nhỏ tích tụ thành điểm nóng.

Trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp tổ chức bộ máy, yêu cầu này càng trở nên quan trọng. Việc đổi mới tổ chức phải hướng tới nâng cao chất lượng phục vụ, rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan quản lý và người dân, bảo đảm các kiến nghị về đất đai, sản xuất, môi trường, an sinh và an ninh, trật tự được tiếp nhận, xử lý kịp thời.

Sự phối hợp giữa Bộ Công an và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam có ý nghĩa thiết thực ở chính điểm này: Kết hợp năng lực bảo đảm an ninh, trật tự với mạng lưới vận động, tập hợp quần chúng của tổ chức Hội; kết nối công tác quản lý nhà nước với nhu cầu thực tế của người dân; phát huy sức mạnh của cộng đồng trong phòng ngừa và đấu tranh với vi phạm pháp luật.

Khi người dân được trao cơ hội tham gia quản lý xã hội, doanh nghiệp có điều kiện hoạt động minh bạch, lực lượng chức năng gần dân và hiểu dân hơn, thì nông thôn sẽ có thêm nguồn lực nội sinh để phát triển. Đó là nền tảng để xây dựng cộng đồng tự quản, đoàn kết, kỷ cương và có khả năng ứng phó với những thách thức mới.

Từ diễn đàn đối thoại đến những cam kết trong thực tiễn

Để tinh thần “Lắng nghe nông dân nói” tạo ra giá trị lâu dài, điều cần thiết là thiết lập một cơ chế đối thoại thường xuyên, thực chất và có trách nhiệm đến cùng với các kiến nghị.

Trước hết, cần phân loại rõ những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyết của từng cấp, từng ngành; xác định thời hạn xử lý và trách nhiệm của cơ quan liên quan. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, chuyển đến đúng cơ quan có trách nhiệm, tránh tình trạng kiến nghị được ghi nhận nhưng không có phản hồi cuối cùng.

Thứ hai, cần tăng cường phối hợp giữa Hội Nông dân, lực lượng Công an, chính quyền cơ sở và doanh nghiệp trong tuyên truyền pháp luật, cảnh báo thủ đoạn lừa đảo, phòng chống hàng giả, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sản xuất, người tiêu dùng. Công tác phòng ngừa phải đi trước một bước, dựa trên thông tin thực tiễn và sự tham gia chủ động của cộng đồng.

Thứ ba, cần phát huy vai trò của doanh nghiệp trong phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Cùng với đó là thúc đẩy các hình thức liên kết minh bạch, có hợp đồng rõ ràng, bảo đảm trách nhiệm giữa các bên và hạn chế rủi ro cho người nông dân.

Thứ tư, cần nâng cao chất lượng hoạt động của các mô hình tự quản về an ninh, trật tự, câu lạc bộ “Nông dân với pháp luật” và các mô hình giám sát, phản biện xã hội. Hiệu quả phải được đánh giá bằng khả năng giải quyết vấn đề, mức độ tham gia của người dân, sự giảm thiểu rủi ro và chuyển biến trong đời sống cộng đồng, chứ không chỉ bằng số lượng mô hình được thành lập.

Cuối cùng, cần coi sự hài lòng, niềm tin và quyền lợi chính đáng của người dân là những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng phục vụ. Mỗi kiến nghị được giải quyết thỏa đáng, mỗi hành vi vi phạm được ngăn chặn kịp thời và mỗi cơ hội sản xuất, kinh doanh được mở rộng một cách minh bạch đều góp phần củng cố nền tảng xã hội cho phát triển.

Chung sức vì một nền nông nghiệp thịnh vượng, nông thôn bình yên

Nhìn từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” lần thứ I năm 2026 mang thông điệp đưa tiếng nói của người dân vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách; kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh, trật tự; gắn trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức Hội và doanh nghiệp với chất lượng cuộc sống của cộng đồng nông thôn.

Nông nghiệp muốn phát triển phải có người nông dân được bảo vệ quyền lợi, được tiếp cận tri thức và có đầu ra ổn định. Nông thôn muốn hiện đại phải có môi trường an toàn, kỷ cương, văn minh và cơ hội phát triển công bằng. Doanh nghiệp muốn lớn mạnh bền vững phải xây dựng được uy tín, tạo ra giá trị thực và đồng hành cùng người sản xuất. Những mục tiêu ấy có mối quan hệ hữu cơ, bổ trợ lẫn nhau, không thể tách rời.

Điều quan trọng nhất là sau diễn đàn, tinh thần lắng nghe phải được tiếp nối bằng hành động; đối thoại phải đi cùng giải quyết; chủ trương phải được cụ thể hóa thành cơ chế, chính sách và kết quả có thể kiểm chứng. Khi người dân thấy tiếng nói của mình được tôn trọng, khi doanh nghiệp có môi trường phát triển lành mạnh và khi mỗi cộng đồng biết chủ động giữ gìn an ninh, trật tự, sức mạnh nội sinh của nông thôn sẽ được khơi dậy.

Phát biểu kết luận Diễn đàn, Thượng tướng Lê Văn Tuyến nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa lực lượng Công an và Hội Nông dân Việt Nam trong bảo đảm an ninh, trật tự ở địa bàn nông thôn; lấy người dân làm trung tâm, lấy địa bàn cơ sở làm nền tảng và chủ động phòng ngừa các nguy cơ phát sinh ngay từ cộng đồng.

Đây cũng là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nông thôn đang chuyển đổi mạnh mẽ về phương thức sản xuất, tổ chức đời sống và ứng dụng công nghệ số. Những nguy cơ như lừa đảo trực tuyến, hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm an toàn thực phẩm, tranh chấp và mâu thuẫn trong cộng đồng đòi hỏi các cơ quan chức năng phải chủ động nắm bắt tình hình, nâng cao năng lực phòng ngừa, đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện và tự bảo vệ trước những rủi ro mới.

Từ góc độ phát triển nông nghiệp, bảo đảm an ninh, trật tự không chỉ là nhiệm vụ giữ gìn kỷ cương xã hội mà còn là điều kiện để người nông dân yên tâm đầu tư sản xuất, doanh nghiệp mạnh dạn liên kết, thị trường vận hành minh bạch và các chương trình xây dựng nông thôn mới phát huy hiệu quả. Khi quyền lợi hợp pháp của người dân được bảo vệ, các hành vi gian lận bị ngăn chặn và những mâu thuẫn được giải quyết kịp thời, niềm tin xã hội sẽ trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra sau Diễn đàn là tiếp tục cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa lực lượng Công an với Hội Nông dân các cấp; phát huy hiệu quả các mô hình tự quản về an ninh, trật tự; nâng cao hiểu biết pháp luật, kỹ năng số và ý thức trách nhiệm cộng đồng của hội viên, nông dân. Mỗi kiến nghị của người dân cần được tiếp nhận, xem xét và phản hồi theo thẩm quyền; mỗi mô hình phối hợp cần được đánh giá bằng kết quả thực chất đối với an ninh, trật tự và đời sống nhân dân.

Lắng nghe nông dân là để hiểu đúng thực tiễn; bảo vệ bình yên là để tạo dựng niềm tin; đồng hành cùng nông dân là để kiến tạo giá trị phát triển lâu dài. Khi ba nhiệm vụ ấy được triển khai đồng bộ, nông thôn không chỉ là nơi sản xuất ra lương thực, thực phẩm mà còn trở thành không gian phát triển giàu cơ hội, giàu bản sắc, an toàn và đáng sống; nơi người nông dân thực sự là chủ thể của sự đổi mới, doanh nghiệp là đối tác phát triển và bình yên từ cơ sở trở thành nền tảng vững chắc cho một nền nông nghiệp thịnh vượng, nông dân văn minh, nông thôn hiện đại.