Ký ức giữ loa thành giữa biển khơi

Giọt nước mắt ngày chia ly

Trưa cuối tuần, dưới nắng như đổ lửa ở Vũng Tàu, ông Nguyễn Viết Chức vẫn cùng con gái rửa xe máy trước căn nhà cấp bốn nhỏ hẹp. “Về hưu rồi vẫn phải làm chứ” - ông cười hiền “cả đời ngoài đảo, về đất liền chỉ có mái nhà này”.

Trong căn nhà giản dị, nổi bật nhất là những bức ảnh kỷ niệm, huân huy chương và hai con ốc nón đặt trang trọng trên tủ. Ông nâng niu: “Kỷ vật từ ngày đi giữ đảo Tốc Tan. Chúng gắn bó với cả đời lính biển của tôi”.

Cuối năm 1987, Đại úy Nguyễn Viết Chức - Thuyền trưởng tàu săn ngầm HQ-07 thuộc Lữ đoàn 171 Hải quân nhận lệnh khẩn cấp hành quân ra Trường Sa khi tình hình căng thẳng. Trước lúc xuất phát, ông nhận điện từ quê nhà Thanh Hóa “gia đình có việc đặc biệt”, ông buộc phải về gấp. Tàu tạm giao cho Thuyền phó Nguyễn Xuân Sơn chỉ huy.

Ra khơi trong gió mùa Đông Bắc, tàu HQ-07 chồm lên ngụp xuống trong giông tố, đứt neo, hỏng chân vịt và va phải san hô ngầm, buộc phải quay lại đất liền sửa chữa. “Lúc đó tôi đang ở quê, nghe tin mà như ngồi trên đống lửa. Hôm sau, Lữ đoàn gọi điện khẩn, yêu cầu quay lại chỉ huy biên đội hành quân ra đảo Tốc Tan. Bức điện ấy tôi vẫn giữ đến giờ” - ông kể.

Ngày ông trở lại Vũng Tàu, Tư lệnh Hải quân Giáp Văn Cương bay gấp từ Hải Phòng vào, trực tiếp giao nhiệm vụ: “Dù gian khổ hay hi sinh, cũng phải giữ bằng được đảo Tốc Tan. Nếu có tranh chấp, cho tàu ủi lên đảo, dựng bia chủ quyền”.

Trước giờ xuất bến, bà Kiệm - vợ ông đang ốm nặng. Ôm vợ dặn dò, ông chỉ nói: “Đợt này anh không hẹn ngày về, nhưng tin rằng sẽ trở lại”. Giọt nước mắt tiễn chồng hòa cùng vị mặn biển khơi, lặng lẽ tiễn bước người lính ra tuyến đầu Tổ quốc.

Cờ đỏ sao vàng trên đảo Tốc Tan

Ngày 27-2-1988, sau ba ngày đêm vượt sóng, HQ-07 cập vùng biển đảo T3 - gồm Tốc Tan, Núi Le và Tiên Nữ. Trước nguy cơ bị chiếm đóng, Thuyền trưởng Chức lập tức cho xuồng máy cơ động vào đảo cắm cờ chủ quyền.

Tổ công tác gồm sáu người do Đại tá Hoàng Kim Nông - Bí thư Đảng ủy, Phó Lữ đoàn trưởng về chính trị Lữ đoàn 146 trực tiếp chỉ huy đã cắm lá cờ đỏ sao vàng lên bãi san hô Tốc Tan. Khi ấy đảo vẫn chỉ là bãi chìm, thủy triều lên là nước ngập, rút xuống mới thấy mặt cát. “Cờ Tổ quốc tung bay, tàu nước ngoài thấy vậy thì rút dần, không còn lảng vảng nữa” - ông Chức kể.

Đêm ấy, giữa biển khơi mênh mông, cán bộ chiến sĩ HQ-07 làm lễ phát động thi đua “Tất cả vì Trường Sa thân yêu”. Tiếng hát “Hát mãi khúc quân hành” vang dậy giữa sóng gió, như lời thề son sắt: “Dù hy sinh, cũng giữ tàu, bám đảo đến cùng”.

Sau khi giữ vững Tốc Tan, ông Chức bàn giao cho bộ đội Công binh Hải quân, rồi tiếp tục hành trình đến Tiên Nữ và Núi Le, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Người “trang sử sống” và lặng lẽ đời thường

Đồng đội gọi ông Nguyễn Viết Chức là “trang sử sống” của Trường Sa. Ở tuổi thất tuần, tóc đã bạc nhưng ông vẫn nhớ rành rẽ từng ngày, từng giờ của những chuyến hải trình. Sau chiến dịch giữ đảo, ông đích thân khảo sát địa hình, đo độ dài rộng, chất liệu san hô và vẽ sơ đồ tỉ mỉ làm tư liệu cho Cục Chính trị Hải quân biên soạn lịch sử Trường Sa.

“Ngày ấy, tàu trực ở đảo 132 ngày. Nước ngọt chia từng cà mèn, rau xanh thiếu trầm trọng, có chiến sĩ phù nề không đi nổi. Lương thực cạn phải ăn lương khô trừ bữa. Nhưng anh em thương nhau như ruột thịt, chia nhau từng ngụm nước, từng mẩu bánh” - ông xúc động nhớ lại.

Rời quân ngũ, ông trở về Vũng Tàu, chọn cuộc sống bình dị bên vợ con. Không khoe khoang chiến công, ông sống như một “lão tiều phu” lặng lẽ mưu sinh. Mỗi khi nhắc đến đồng đội đã nằm lại giữa đại dương, giọng ông trầm xuống: “Chúng tôi chỉ mong đất nước bình yên, biển đảo mãi vững vàng, thế hệ trẻ hôm nay hiểu được cái giá của hòa bình”.

Giữa căn nhà nhỏ, lá cờ Tổ quốc từng tung bay ở đảo Tốc Tan vẫn được ông giữ gìn như báu vật. Với ông, đó không chỉ là ký ức mà là linh hồn của những “loa thành” trên biển.

Hôm nay, những đảo chìm năm xưa đã hóa thành đảo nổi kiên cố, nhà cửa sừng sững, cây xanh rợp bóng. Giữa bao đổi thay, những người lính năm ấy dù tóc đã bạc vẫn là biểu tượng của một thế hệ “lấy thân mình làm cột mốc chủ quyền”.