Ký ức của nghệ sĩ Bích Liên về “Thời hoa lửa” 

Bản giao hưởng của những năm tháng hào hùng

Những cung đường dẫn về số 34 Phan Kế Bính như rộn ràng hơn bởi bước chân của những người CCB và cựu Thanh niên xung phong (TNXP) với mái đầu đã điểm bạc và những tấm Huân, Huy chương, Huy hiệu lấp lánh trên ngực áo. Hội trường tầng 2 Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III như được sưởi ấm bởi bầu nhiệt huyết tỏa ra từ những trái tim luôn rực lửa tình yêu quê hương, đất nước suốt chiều dài lịch sử. Thế nhưng, ngay khi những giai điệu của một thời “Tiếng hát át tiếng bom” vừa cất lên, cả không gian bỗng chốc lắng lại một cách lạ kỳ. Mọi sự rộn ràng nhường chỗ cho một sự tĩnh lặng đầy tôn nghiêm; tất cả đều đắm mình trong những ca khúc hào hùng mà da diết, để tâm hồn được chạm vào những thanh âm đi cùng năm tháng. Đó không chỉ là một chương trình nghệ thuật đặc sắc, mà còn là một khoảng lặng thiêng liêng, chạm đến tầng sâu thẳm nhất trong ký ức của mỗi người.

Sự kiện vinh dự được đón tiếp những nhân chứng lịch sử lẫy lừng, những con người cũng đã từng đi qua một thời bom đạn và các nhà hoạt động xã hội, hoạt động cộng đồng và văn hóa tiêu biểu: Chủ tịch Hội Cựu TNXP Việt Nam Vũ Trọng Kim; Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng LLVT Nhân dân Nguyễn Huy Hiệu; Thiếu tướng Phan Bá Dân; Anh hùng Lao động, Nhà văn Minh Chuyên; Nhà thơ, Nhà báo, Biên tập viên cao cấp Kim Quốc Hoa; Nhà thơ, Nhà báo Trọng Nghĩa; Giáo sư, Tiến sỹ Khoa học Phan Xuân Sơn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Danh nhân. Sự hiện diện của các vị khách quý, cùng lãnh đạo nhiều cơ quan thông tấn báo chí, các văn nghệ sĩ và đông đảo đồng đội, gia đình, người thân đã dệt nên một không gian gặp gỡ đầy xúc động, minh chứng cho sức lan tỏa mạnh mẽ của những giá trị nhân văn mà tác giả gửi gắm.

Mở đầu chương trình, những giai điệu của Kỷ niệm không quên và Những cô gái mở đường... như một chuyến tàu thời gian, đưa toàn thể hội trường ngược dòng về những năm 70 rực lửa. Ở đó, chân dung cô gái trẻ Nguyễn Thị Bích Liên hiện lên đầy xúc động: mới 16 tuổi - cái tuổi mới vào độ trăng tròn - đã lặng lẽ trốn gia đình, ký thác khát vọng hòa bình vào dòng máu đỏ để viết đơn tình nguyện xin ra tiền tuyến. Hình ảnh người con gái Thái Bình nhỏ nhắn, cân nặng và chiều cao khiêm tốn nhưng lại mang trong mình một “trái tim thép”, vừa vững tay cuốc mở đường, vừa chắc tay súng bảo vệ những cung đường huyết mạch từ Ninh Bình vào tới Khu 4, Quảng Bình. Đó không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà là biểu tượng rực rỡ cho một thế hệ hiến dâng, sống trọn lời thề “Thanh niên 3 sẵn sàng”, “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

“Thời hoa lửa” cùng “Ký ức và lòng nhân ái”: Khi lịch sử được viết bằng nhịp đập trái tim

Hai tác phẩm ra mắt lần này là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực lịch sử và rung cảm nghệ thuật. Tập tự truyện “Thời hoa lửa” là những thước phim tư liệu sống động về cuộc đời người chiến sĩ - dũng sĩ - nghệ sĩ. Đó là những ngày đêm bám trụ các cung đường, là những trận “bom gào, đạn rơi” dội xuống, nhưng tiếng hát vẫn vút cao. Nhà văn Cao Thâm - Giám đốc Trung tâm Tác phẩm mới nhận định: “Đây không chỉ là nhật ký của một cá nhân, mà là linh hồn của một thế hệ. Chị Liên đã sống lại thanh xuân sôi nổi ấy một lần nữa qua từng con chữ, để thế hệ sau hiểu thế nào là sự tận hiến”.

Tiếp nối dòng chảy đó, tập thơ “Ký ức và lòng nhân ái” với 78 bài thơ đong đầy cảm xúc chính là nốt lặng bình yên sau bão giông. Con số 78 không chỉ là số lượng bài thơ, mà là biểu tượng cho 78 năm cuộc đời của một người phụ nữ luôn sống vì người khác. Thơ của bà không cầu kỳ, bóng bẩy; nó chân phương, mộc mạc như chính con người bà, nhưng lại chứa đựng sức nặng của lòng trắc ẩn. Đó là lòng biết ơn vô hạn với Đảng, với Bác Hồ, với vị Đại tướng của nhân dân Võ Nguyên Giáp, và là tình yêu thiết tha dành cho con cháu, cho những người đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

Khắc họa vẻ đẹp “3 Giỏi” - Biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam hiện đại

Điểm nhấn xúc động nhất, lấy đi nước mắt của nhiều đại biểu chính là khoảnh khắc ông Lê Xuân Niêm - Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thống và Lịch sử, bước lên sân khấu để trao Bằng Vinh danh của Trung tâm cho nghệ sĩ Nguyễn Thị Bích Liên.

Tấm bằng vinh danh ghi trọn 3 phẩm chất cao quý: Giỏi kháng chiến - Giỏi kiến quốc - Giỏi chăm lo gia đình nuôi dạy con thành đạt và giàu lòng nhân ái. Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Xuân Niêm xúc động chia sẻ: “Bà Bích Liên là một hình mẫu hiếm có. Thời chiến bà là người lính quả cảm, thời bình bà là người nghệ sĩ nhiệt huyết và trong gia đình bà là người giữ lửa vẹn toàn. Những nỗ lực và hy sinh thầm lặng của bà xuyên suốt hơn nửa thế kỷ là minh chứng cho khí chất của một người phụ nữ Việt Nam trung hậu, đảm đang”.

Thật hiếm có ai ở ngưỡng tuổi “xưa nay hiếm”, khi con cháu đã đề huề, phương trưởng và thành đạt, lại vẫn giữ được một nguồn năng lượng tựa suối nguồn bền bỉ đến thế. Thay vì chọn nghỉ ngơi, an hưởng sự chăm sóc, phụng dưỡng từ con cháu như một lẽ thường tình, bà lại chọn cho mình một hành trình tiếp tục “tận hiến” không ngừng nghỉ. Bà vẫn miệt mài với các hoạt động tri ân đồng đội, vẫn trăn trở trên từng trang viết và vẫn cháy hết mình cùng Đoàn nghệ thuật Cựu TNXP để san sẻ yêu thương đến những mảnh đời quanh mình, giúp đỡ những người xung quanh. Đó là một vẻ đẹp kiêu hãnh thách thức sự bào mòn của thời gian - vẻ đẹp được tôi luyện qua lửa đạn gian khó và được nuôi dưỡng bằng một tình yêu cuộc sống mãnh liệt, thiết tha.

Lời tri ân và thông điệp về sự tiếp nối

Đứng giữa vòng tay yêu thương của đồng đội, người thân và những bó hoa tươi thắm, nghệ sĩ Nguyễn Thị Bích Liên không giấu nổi sự xúc động. Bà chia sẻ: “Tự truyện và những bài thơ này là món quà tôi dành tặng cho những người đồng đội đã cùng tôi đi qua lửa đạn. Tôi muốn con cháu mình hiểu rằng, ông bà chúng đã sống một cuộc đời không hối tiếc”.

Sự kiện ra mắt sách khép lại trong một không gian thấm đẫm nghĩa tình, nơi những giọng ngâm thơ bậc thầy, đầy lay động của Nghệ sĩ Phương Hồng và Nghệ sĩ Mạnh Hùng cất lên. Khi những vần thơ trong Vui ngày gặp mặt hay Ngày con ra đời ngân vang, cả hội trường như ngưng đọng; những cảm xúc đằm thắm, thiết tha, đánh thức những rung cảm thiêng liêng và sâu nặng nhất trong mỗi người.Đó không chỉ là tiếng lòng nhắc nhớ về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, mà còn là nhịp đập đồng điệu giữa những tâm hồn biết trân quý từng giá trị nhân văn của kiếp nhân sinh. Những tập sách được trao đi trong buổi lễ không đơn thuần là những trang giấy mực vô tri, mà chính là những “ngọn lửa ký ức” thiêng liêng, là hơi thở của một trái tim tận hiến, được truyền từ bàn tay chai sần qua bao nắng gió của người chiến sĩ năm xưa sang bàn tay tràn đầy nhựa sống của thế hệ trẻ hôm nay. Một sự trao gửi tâm huyết đầy kiêu hãnh, để quá khứ hào hùng mãi mãi là điểm tựa vững chãi cho tương lai tuổi trẻ, và để ngọn lửa nhân ái từ tâm hồn dũng sĩ - nghệ sỹ Bích Liên tiếp tục sưởi ấm những cuộc đời.

Cách tốt nhất để tri ân lịch sử chính là sống một cuộc đời tận hiến

Nhìn lại toàn bộ sự kiện, điều đọng lại sâu sắc nhất trong lòng mỗi người không chỉ là những trang sách, mà là hình ảnh một bà Liên - người chiến sĩ, người nghệ sĩ, người mẹ, người bà, vẫn bền bỉ gieo mầm nhân ái mỗi ngày. Trái tim bà thực sự là một “đóa hoa lửa” vẫn đang tỏa hương, truyền cảm hứng về một lối sống biết ơn, biết yêu và biết cống hiến.

Bà đẹp trong cách bà đi qua từng nhịp thăng trầm của cuộc sống bằng một phong thái an vững, tự tại; đẹp trong sự cần cù, đảm đang và chu đáo vẹn toàn của người phụ nữ Việt Nam thuần hậu. Và trên tất cả, đó là một vẻ đẹp bền bỉ tỏa ra từ lòng vị tha, từ cốt cách “kính trên nhường dưới” và sự nhường nhịn đầy bao dung trong từng nhịp sống đời thường. Buổi lễ đã chính thức khép lại, nhưng dư âm về một “Thời hoa lửa” hào hùng và một nhân cách sống cao đẹp sẽ còn mãi lan tỏa, tựa như một nốt trầm xao xuyến, định vị giá trị trong bản nhạc cuộc đời đầy ý nghĩa này. Giữa dòng đời hối hả, hình ảnh của bà chính là minh chứng sống động nhất: Một con người bình thường, nhưng bằng trái tim tận hiến, đã góp phần làm nên những điều phi thường.

“Thời hoa lửa” có thể đã lùi vào dĩ vãng, nhưng ngọn lửa nhân ái từ trái tim bà vẫn sẽ cháy mãi, đúng như ai đó từng nói: “Có những con người ra đi từ ngọn lửa, để rồi chính họ lại trở thành ngọn lửa, sưởi ấm cho những thế hệ mai sau”. Và khi gấp lại những trang sách của bà, ta chợt nhận thấy: Hóa ra, cách tốt nhất để tri ân lịch sử chính là sống một cuộc đời đầy lòng nhân ái, bao dung và tận hiến như thế!