Khoảng trống hồ sơ sau gần 70 năm

Hai văn bản cách nhau hơn 30 năm cùng đặt vấn đề bố trí nơi ở khác

Ngày 22-9-2026, Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn có Công văn số 4123/SXD-QLN phúc đáp Báo CCB Việt Nam về việc cung cấp thông tin, tài liệu và làm rõ quá trình quản lý nhà nước, thực hiện chính sách đối với gia đình người có công liên quan vụ việc của gia đình cố thương binh Nguyễn Văn Chí.

 Văn bản được ban hành sau Công văn số 85/CV-B.CCBVN ngày 5-8-2026 của Báo CCB Việt Nam và Công văn số 8698/VP-KTCN ngày 19-9-2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn giao cung cấp thông tin, tài liệu liên quan.

Theo Sở Xây dựng, khu đất liên quan vụ việc thuộc một phần thửa số 94, tờ bản đồ địa chính số 19-d thị trấn Đồng Mỏ, nay thuộc xã Chi Lăng, diện tích liên quan 60,3m². Khu đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN).

Bản đồ địa chính đo vẽ năm 1999 thể hiện thửa số 94 diện tích 61,3m², ký hiệu đất ở nhưng không thể hiện tên chủ sử dụng. Hồ sơ chỉnh lý đo đạc năm 2014 cũng thể hiện thửa đất diện tích 61,3m², loại đất ODT và tiếp tục không thể hiện tên chủ sử dụng. Đến thời điểm rà soát, khu đất vẫn chưa được cấp GCN. UBND xã Chi Lăng đang giải quyết hồ sơ đề nghị cấp GCN lần đầu cho ông Vi Văn Tấn.

Về nguồn gốc, Sở Xây dựng dẫn hồ sơ và nội dung đã được Tòa án xem xét tại Bản án số 67/2025/DS-PT ngày 24-9-2025 của TAND tỉnh Lạng Sơn, theo đó khu đất liên quan đến việc ông Vi Văn Công nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông Hoàng Văn Tằng từ năm 1935.

Năm 1950, ông Vi Văn Công đi công tác tại huyện Bằng Mạc cũ, đưa vợ con đi sơ tán, nhà đất tạm thời để không và được chính quyền thị trấn Đồng Mỏ đưa vào danh sách nhà vắng chủ để quản lý.

Năm 1956, gia đình ông Nguyễn Văn Chí đến ở tại ngôi nhà. Hồ sơ hiện có, theo Sở Xây dựng, chưa có tài liệu thể hiện UBND thị trấn Đồng Mỏ cho gia đình ông Chí mượn ngôi nhà của ông Vi Văn Công để ở tạm.

Một năm sau, ông Vi Văn Công trở về và có đơn đề nghị trả lại nhà, đất. Ngày 22-11-1957, Ủy ban Hành chính tỉnh Lạng Sơn ban hành Công văn số 13476/KT, trong đó đề nghị huyện thu xếp cho ông Nguyễn Văn Chí là thương binh dọn đi nơi khác và hoàn lại nhà cho ông Công.

Đáng chú ý, hơn 30 năm sau, vấn đề này tiếp tục được đặt ra.

Ngày 6-12-1988, UBND huyện Chi Lăng có Văn bản số 486/UB giao UBND thị trấn Đồng Mỏ phối hợp với Phòng Xây dựng huyện nghiên cứu, bố trí nơi ở khác cho cố thương binh Nguyễn Văn Chí để ông Chí giao trả lại ngôi nhà số 130, khu Thống Nhất, thị trấn Đồng Mỏ (nay là số nhà 112, đường Cai Kinh, khu Trung Tâm, xã Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn).

Như vậy, tài liệu hiện còn cho thấy ít nhất ở hai thời điểm 1957 và 1988, cơ quan hành chính đều đặt vấn đề giải quyết nơi ở khác cho thương binh Nguyễn Văn Chí gắn với việc trả lại căn nhà. Điều cần làm rõ là, những chủ trương ấy sau đó được thực hiện đến đâu?

Văn bản năm 1988 còn, nhưng hồ sơ thực hiện ở đâu?

Đây là điểm đáng chú ý nhất trong nội dung hồi âm của Sở Xây dựng.

Cơ quan này cho biết: Qua rà soát hồ sơ, tài liệu hiện có, chưa có đủ căn cứ để xác định kết quả thực hiện việc bố trí nơi ở khác cho ông Nguyễn Văn Chí theo Văn bản số 486/UB ngày 6-12-1988.

Ở phần về hỗ trợ, bố trí nhà ở, Sở Xây dựng một lần nữa khẳng định: Qua các hồ sơ, tài liệu hiện có, “chưa có đủ hồ sơ, tài liệu để xác định việc bố trí nơi ở nêu tại Văn bản số 486/UB ngày 6-12-1988 đã được thực hiện như thế nào và kết quả ra sao”.

Đây là một thông tin quan trọng cần được nhìn nhận khách quan.

Không thể từ đó khẳng định Văn bản 486/UB không được thực hiện. Cũng chưa đủ căn cứ để nói toàn bộ hồ sơ đã “thất lạc”. Bởi bản thân Văn bản 486/UB năm 1988 vẫn còn và đã được UBND xã Chi Lăng cung cấp trong quá trình rà soát.

Nhưng cũng chính vì văn bản chỉ đạo còn mà hồ sơ về quá trình thực hiện và kết quả chưa được tìm thấy nên một câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: Sau khi UBND huyện Chi Lăng (cũ) giao chính quyền thị trấn Đồng Mỏ và Phòng Xây dựng nghiên cứu bố trí nơi ở khác cho thương binh Nguyễn Văn Chí, các cơ quan được giao nhiệm vụ đã thực hiện ra sao? Có bố trí nơi ở khác hay không? Nếu có thì ở đâu, bằng quyết định hoặc hồ sơ nào? Nếu không thực hiện được thì nguyên nhân là gì - rất cần được làm rõ?

Một thông tin khác cũng rất đáng chú ý nằm tại mục 7 của Công văn số 4123.

Theo UBND xã Chi Lăng, qua rà soát hồ sơ, tài liệu hiện đang quản lý, lưu trữ, chưa tìm thấy hồ sơ, tài liệu liên quan đến đơn thư, kiến nghị, phản ánh của gia đình cố thương binh Nguyễn Văn Chí trong giai đoạn từ năm 2024 trở về trước.

Đối với hồ sơ trước đây do UBND huyện Chi Lăng và UBND thị trấn Đồng Mỏ quản lý, UBND xã Chi Lăng cho biết đã rà soát số hồ sơ, tài liệu được tiếp nhận, bàn giao sau khi sắp xếp đơn vị hành chính nhưng cũng chưa tìm thấy tài liệu liên quan đến nội dung trên.

Chi tiết này, theo Báo CCB Việt Nam, cần tiếp tục được làm rõ. Bởi hồ sơ hiện nay thể hiện vẫn còn Văn bản 486/UB năm 1988. Điều đó cho thấy ít nhất đã từng tồn tại hoạt động quản lý hành chính liên quan trực tiếp đến việc giải quyết nơi ở cho ông Nguyễn Văn Chí. Vì vậy, việc chưa tìm thấy các hồ sơ đi kèm không đồng nghĩa chúng chưa từng được hình thành.

Trong hoạt động quản lý hành chính, một văn bản giao nhiệm vụ thông thường sẽ kéo theo quá trình tiếp nhận, nghiên cứu, báo cáo hoặc tổ chức thực hiện. Sau gần 40 năm kể từ Văn bản 486/UB, việc những tài liệu đó hiện không có trong hồ sơ được rà soát là một khoảng trống lưu trữ cần tiếp tục truy tìm, thay vì vội vàng suy đoán theo bất cứ chiều nào.

Vì vậy, việc tra cứu vì thế có lẽ không nên dừng ở số hồ sơ được bàn giao cho UBND xã Chi Lăng sau sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mà cần tiếp tục rà soát tại kho lưu trữ lịch sử, hồ sơ của các cơ quan tiền thân ngành xây dựng, quản lý nhà đất và những cơ quan từng tiếp nhận hồ sơ của UBND huyện Chi Lăng, UBND thị trấn Đồng Mỏ qua các thời kỳ.

Bản án đã thi hành, nhưng câu chuyện quản lý và chính sách vẫn cần được làm rõ

Công văn của Sở Xây dựng cũng hệ thống khá đầy đủ quá trình giải quyết tranh chấp từ năm 2024.

Ngày 18-1-2024, ông Vi Văn Tấn - con trai ông Vi Văn Công khởi kiện bà Nguyễn Phương Thảo - con gái cố thương binh Nguyễn Văn Chí, yêu cầu đòi lại di sản là quyền sử dụng đất và di dời tài sản trên đất. Tòa án ban đầu trả đơn do tranh chấp chưa được hòa giải ở cơ sở.

Ngày 16-4-2024, ông Tấn đề nghị UBND thị trấn Đồng Mỏ hòa giải. Ngày 27-6-2024, chính quyền tổ chức hòa giải nhưng không thành.

Ngày 30-6-2025, TAND huyện Chi Lăng xét xử sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Vi Văn Tấn đối với diện tích 60,3m² và yêu cầu di dời tài sản.

Sau kháng cáo, ngày 24-9-2025, TAND tỉnh Lạng Sơn xét xử phúc thẩm. Bản án số 67/2025/DS-PT chấp nhận yêu cầu của ông Vi Văn Tấn, buộc bà Nguyễn Phương Thảo trả lại quyền sử dụng 60,3m² đất; bà Thảo không phải di dời tài sản trên đất; ông Tấn có trách nhiệm hỗ trợ, bồi thường cho bà Thảo 200 triệu đồng.

Ngày 10-12-2025, cơ quan thi hành án ban hành quyết định thi hành án theo yêu cầu. Bà Thảo sau đó đề nghị xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Tuy nhiên, bản án phúc thẩm có hiệu lực vẫn được tổ chức thi hành.

Theo Thông báo số 869/TB-THADS.KV4 ngày 30-6-2026, trong quá trình tổ chức thi hành án, cơ quan thi hành án đã giáo dục, thuyết phục và bà Thảo tự nguyện thi hành. Ngày 29-6-2026, bà tự nguyện giao trả quyền sử dụng diện tích 60,3m² cho ông Vi Văn Tấn.

Như vậy, quan hệ tranh chấp dân sự đã được Tòa án có thẩm quyền giải quyết và bản án đã được thi hành. Đây là thực tế pháp lý cần được tôn trọng.

Về chính sách người có công, Sở Xây dựng cho biết hồ sơ do Sở Nội vụ quản lý xác định ông Nguyễn Văn Chí, sinh năm 1924, quê xã Đông Nhuế, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (cũ), thường trú tại thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng, là thương binh.

Qua rà soát, các chế độ trợ cấp, phụ cấp hằng tháng đối với ông Chí đã được thực hiện, điều chỉnh theo quy định của Nhà nước từng thời kỳ. Hồ sơ thương binh hiện còn khá đầy đủ, gồm giấy chứng nhận thương binh, giấy xếp hạng thương tật, bản trích lục hồ sơ thương tật, phiếu lĩnh phụ cấp và các tài liệu điều chỉnh trợ cấp.

Tuy nhiên, về hỗ trợ, bố trí nhà ở, Sở Nội vụ cho biết trong quá trình thực hiện chính sách người có công không nhận được đơn thư, đề xuất, kiến nghị của cố thương binh Nguyễn Văn Chí và thân nhân liên quan đến hỗ trợ nhà ở.

Trong khi đó, chính hồ sơ hành chính lại còn Văn bản 486/UB năm 1988 về việc nghiên cứu, bố trí nơi ở khác cho ông Chí.

Hai nhóm tài liệu này không nhất thiết mâu thuẫn. Một bên là hồ sơ thực hiện chính sách người có công do ngành Nội vụ quản lý; một bên là hồ sơ giải quyết nhà ở của chính quyền địa phương. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng cho thấy việc tiếp tục tìm kiếm chuỗi hồ sơ hành chính năm 1988 càng cần thiết để xác định chính xác bản chất của phương án bố trí nơi ở lúc bấy giờ.

Báo CCB Việt Nam ghi nhận UBND tỉnh Lạng Sơn đã chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp các cơ quan liên quan rà soát, cung cấp khá cụ thể thông tin về vụ việc; đồng thời xác nhận hồ sơ hiện có chưa đủ căn cứ xác định việc bố trí nơi ở khác cho thương binh Nguyễn Văn Chí theo Văn bản số 486/UB năm 1988 đã được thực hiện như thế nào, kết quả ra sao. Đây là cơ sở để tiếp tục làm sáng tỏ khoảng trống trong quá trình quản lý hành chính của vụ việc.

Vấn đề hiện nay không còn là ai thắng, ai thua trong vụ kiện. Tòa án đã phân định quyền đối với 60,3m² đất và bản án đã được thi hành. Điều cần tiếp tục làm rõ là: Vì sao từ năm 1957 chính quyền đã đặt vấn đề thu xếp nơi ở khác cho thương binh Nguyễn Văn Chí; năm 1988 UBND huyện Chi Lăng tiếp tục giao nghiên cứu, bố trí nơi ở khác, nhưng gần 40 năm sau, hồ sơ hiện có vẫn chưa cho biết chủ trương ấy đã được thực hiện đến đâu, kết quả ra sao, trách nhiệm thuộc về ai?

Vì vậy, câu chuyện của gia đình cố thương binh Nguyễn Văn Chí không nên chỉ dừng lại ở vụ tranh chấp 60,3m² đất đã được Tòa án phân định. Điều cần làm sáng tỏ là chủ trương bố trí nơi ở cho thương binh từ nhiều thập kỷ trước đã được thực hiện đến đâu, để từ đó xem xét những hệ quả còn lại bằng trách nhiệm của hôm nay. Nếu bà Nguyễn Phương Thảo - con gái cố thương binh Nguyễn Văn Chí thực sự đang gặp khó khăn về nhà ở, việc quan tâm, hỗ trợ cần được xem xét trong khuôn khổ pháp luật, đúng chính sách, đúng đối tượng và công bằng với các gia đình người có công khác. Làm được như vậy, việc giải quyết không chỉ có lý của pháp luật, có tình của đạo lý “Đền ơn đáp nghĩa”, mà còn có thể trở thành kinh nghiệm thực tiễn trong xử lý những hệ quả lịch sử về quản lý nhà, đất gắn với người có công qua nhiều thời kỳ.