Khánh Hòa tìm giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới

Tại hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận diện 3 “khoảng trống” lớn đang cản trở sự phát triển nguồn nhân lực địa phương: Khoảng trống dữ liệu dự báo; khoảng trống lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng và khoảng trống cơ chế phối hợp. Để khắc phục các hạn chế nay, hội thảo thống nhất thông điệp chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “đào tạo những gì sẵn có” sang “đào tạo những gì nền kinh tế sẽ cần”.

Hội thảo diễn ra với 2 phiên thảo luận: Phiên 1, đánh giá thực trạng và dự báo nhu cầu nhân lực; phiên 2, thảo luận nhóm giải pháp đột phá về quy hoạch đào tạo, phát triển dịch vụ logistics, chuyển đổi số, năng lượng và công nghiệp sáng tạo.

Năm 2025, toàn tỉnh Khánh Hòa có trên 1,565 triệu người trong độ tuổi lao động. Mặc dù tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 81%, nhưng lực lượng có bằng cấp, chứng chỉ thực chất mới đạt 32,8%. Giai đoạn 2026–2030, Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11 đến 12%/năm. Đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90% và tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ đạt 40%.

Để đạt mục tiêu này trong bối cảnh không gian phát triển mở rộng cùng sự bứt phá của các ngành công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ, logistics, kinh tế biển và chuyển đổi số, địa phương buộc phải chủ động giải bài toán đến năm 2030, tỉnh sẽ cần những lực lượng lao động nào, ở ngành nào, với kỹ năng gì và phải chuẩn bị từ hôm nay ra sao?

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh: “Hạ tầng có thể đầu tư trong vài năm, công nghệ có thể chuyển giao ngắn hạn, nhưng năng lực con người cần nhiều năm tích lũy. Việc chuẩn bị nguồn nhân lực phải đi trước một bước. Giải tốt bài toán này, Khánh Hòa không chỉ thu hút dự án và dòng vốn, mà còn trở thành nơi hội tụ nhân tài, tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng nhanh và bền vững.”

Đồng chung quan điểm, PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - chỉ ra rằng thời gian hình thành năng lực con người có độ trễ 5 –10 năm, không thể rút ngắn bằng tiền hay các mệnh lệnh hành chính.

Thách thức lớn nhất của Khánh Hòa hiện nay là “thiếu đúng người”. Khi cơ cấu kinh tế dịch chuyển mạnh sang điện hạt nhân, trung tâm dữ liệu, công nghệ hàng hải, logistics quốc tế và du lịch cao cấp, cấu trúc kỹ năng bắt buộc phải thay đổi tương ứng. Nếu đợi đến khi dự án triển khai mới phát tín hiệu nhu cầu, hệ thống giáo dục - đào tạo sẽ không thể đáp ứng kịp.

Ở góc độ đào tạo kỹ thuật công nghệ cao, PGS.TS Trần Thiên Phúc - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG-HCM) - đề xuất triết lý đào tạo “4 ĐÚNG”: Đúng nhu cầu - Đúng ngành nghề - Đúng trình độ - Đúng địa chỉ sử dụng. Ông khẳng định cam kết của nhà trường trong việc sẵn sàng phối hợp mở phân hiệu, trung tâm R&D và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật mũi nhọn (bán dẫn, tự động hóa, năng lượng mới, logistics) trực tiếp tại Khánh Hòa.

Từ thực tiễn góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Nam - Phó Giám đốc Công ty TNHH Ô tô Tín Thanh - cho biết doanh nghiệp hiện không chỉ tìm kiếm người có bằng cấp mà cần người có 5 nhóm năng lực cốt lõi, đó là: Năng lực nghề nghiệp thực hành; Năng lực giao tiếp và phối hợp; Khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng; Năng lực số và công nghệ; Kỷ luật, trách nhiệm nghề nghiệp. Ông cũng kiến nghị doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy “chờ nguồn nhân lực từ nhà trường” sang “cùng nhà trường tạo nguồn nhân lực”.

Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh hoà đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của Báo Lao Động, Sở Giáo dục & Đào tạo, Sở Nội vụ cùng 22 bài tham luận chất lượng, giàu tính thực tiễn từ các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Đồng chí khẳng định, UBND tỉnh ghi nhận toàn bộ các ý kiến đóng góp tâm huyết tại hội thảo để cụ thể hóa vào Đề án đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Lãnh đạo tỉnh cũng cam kết khẩn trương triển khai các nhóm nhiệm vụ trọng tâm như: Chuyển dịch tư duy mạnh mẽ sang “đào tạo những gì nền kinh tế sẽ cần”; Giao Sở Nội vụ phối hợp với các chuyên gia xây dựng hệ thống dự báo nhu cầu nhân lực và công khai “Bản đồ thiếu hụt kỹ năng” hằng năm. Hoàn thiện chính sách đặc thù thu hút, trọng dụng nhân tài; tạo môi trường sống và làm việc vượt trội (nhà ở, trường học cho con em, việc làm cho người phụ thuộc, thủ tục “một cửa 4 tuần”).

Tạo điều kiện tối đa để các trường đại học uy tín (như Đại học Bách khoa TP.HCM) mở phân hiệu và các trung tâm nghiên cứu - đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh. Thúc đẩy cơ chế liên kết 3 nhà đi vào chiều sâu: “Nhà nước (Kiến tạo) – Nhà trường (Đào tạo) – Doanh nghiệp (Sử dụng)”, hướng tới đào tạo theo đơn đặt hàng thực tế.

Hội thảo khép lại với thông điệp giải quyết tốt bài toán nguồn nhân lực không chỉ giúp Khánh Hòa gỡ bỏ “nút thắt cổ chai” lớn nhất trong phát triển, mà còn tạo bệ phóng vững chắc để địa phương hội tụ nhân tài, tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới nhanh và bền vững trên nền tảng tri thức, công nghệ hiện đại.