Hội thi Đất Tổ và hành trình gìn giữ hồn dân tộc

 Ngày 24/4 (tức mùng 8/3 âm lịch) tại sân trung tâm lễ hội Khu di tích lịch sử Đền Hùng, đã diễn ra hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy lần đầu tiên được tổ chức. Với sự tham gia của 18 đội thi, quy tụ 180 nghệ nhân đến từ các xã, phường trên địa bàn tỉnh, mang đến không khí thi tài sôi nổi, hấp dẫn ngay từ những phút đầu.

Hội thi này không đơn thuần là một cuộc tranh tài ẩm thực, mà đây còn là dịp để tái hiện sinh động tục làm lễ vật dâng cúng tổ tiên từ thời các Vua Hùng, một phong tục mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc. Trong tâm thức người Việt, bánh chưng và bánh giầy không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng của trời đất, của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, gắn với truyền thuyết Lang Liêu và cội nguồn dựng nước.

Tho ghi nhận, tại phần thi gói, nấu bánh chưng, mỗi đội gồm 3 thành viên phải hoàn thành 10 chiếc bánh từ 5kg gạo nếp, 1kg đỗ xanh và 1kg thịt lợn trong thời gian tối đa 8 phút. Sau khi gói xong, bánh được luộc liên tục trong 5 giờ để chấm điểm chất lượng. Trong khi đó, phần thi giã bánh giầy yêu cầu 5 thành viên nấu 5kg gạo nếp thành xôi trong 30 phút, sau đó giã và nặn thành 10 chiếc bánh trong vòng 15 phút.

Mặc dù dưới áp lực thời gian và yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, hình thức, chất lượng, các nghệ nhân vẫn thể hiện sự khéo léo, dày dạn kinh nghiệm cùng sự phối hợp nhịp nhàng. Nhiều đội hoàn thành phần gói 10 chiếc bánh chưng chỉ trong vòng 3–5 phút, cho thấy sự thành thục của những đôi tay đã gắn bó lâu năm với nghề truyền thống. Mỗi công đoạn từ vo gạo, gói lá, buộc lạt đến giã xôi, nặn bánh đều đòi hỏi độ chính xác, sức bền và sự ăn ý, yếu tố làm nên sức hấp dẫn riêng của hội thi.

Điều đáng ghi nhận là vượt lên tính chất của một cuộc tranh tài, hội thi đã khơi dậy niềm tự hào về di sản văn hóa thời Hùng Vương, góp phần đưa những giá trị truyền thống bước ra khỏi không gian nghi lễ để hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng. Qua từng mẻ bánh, từng nhịp chày giã bánh giầy, tinh thần đoàn kết, sự gắn bó cộng đồng và ý thức gìn giữ cội nguồn được tiếp nối một cách tự nhiên, bền chặt.

Có thể nói, qua hội thi, Ban Tổ chức mong muốn truyền tải hình thức quảng bá trực quan, sinh động đến du khách, bạn bè quốc tế đến gần hơn đối với di sản văn hóa thời đại Hùng Vương và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO ghi danh.

Kết thúc hội thi, Ban Tổ chức đã trao đầy đủ các hạng mục giải thưởng cho từng nội dung. Đặc biệt, các đội đạt giải cao nhất sẽ đại diện địa phương thực hiện nghi thức gói bánh chưng, giã bánh giầy dâng cúng các Vua Hùng trong dịp Giỗ Tổ năm 2027. Đây không chỉ là phần thưởng danh giá mà còn là sự ghi nhận đối với những người đang trực tiếp góp phần giữ gìn và trao truyền di sản văn hóa dân tộc.

Tiếp nối không khí sôi nổi ấy, sáng 25/4 (tức mùng 9/3 âm lịch), Giải bơi chải tỉnh Phú Thọ năm 2026 diễn ra với sự cổ vũ hào hứng của đông đảo người dân và du khách. Là hoạt động thể thao truyền thống giàu tính cộng đồng, giải năm nay quy tụ 9 đội chải gồm Thanh Miếu, Việt Trì 1, Việt Trì 2, Tam Nông, Thọ Văn, Đào Xá, Tiên Lương, Đoan Hùng và Sông Lô, với sự tham gia của 270 vận động viên.

Tại cộc thi, các đội tham gia đã cống hiến những màn tranh tài quyết liệt, thể hiện sức bền, tinh thần đồng đội và ý chí chinh phục. Không chỉ là môn thể thao dân gian, bơi chải từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa đặc trưng vùng trung du, phản ánh đời sống lao động sông nước, tinh thần thượng võ và ý thức cố kết cộng đồng của cư dân Đất Tổ.

Kết thúc giải, đội chải xã Tiên Lương giành giải Nhất, phường Thanh Miếu đoạt giải Nhì, xã Đoan Hùng giành giải Ba.

Từ những mâm bánh dâng cúng tổ tiên đến những mái chèo rẽ sóng trên sông, các hội thi năm nay đã góp phần tạo nên một không gian lễ hội vừa thiêng liêng, vừa sống động. Cho thấy nỗ lực của Phú Thọ trong việc gìn giữ, thực hành và lan tỏa di sản văn hóa Đất Tổ bằng những hình thức gần gũi, giàu sức sống và thấm đẫm tinh thần cội nguồn.