Đừng để dân phải xin những thứ họ đáng được hưởng

Ở mỗi nơi, ông không chỉ chứng kiến việc chuyển giao trọng trách, mà còn trực tiếp gửi đi một thông điệp nhất quán.

Quyền lực chỉ có ý nghĩa khi phục vụ nhân dân.

tại hội trường Quốc hội buổi chiều cùng ngày, Tổng Bí thư đã kết lại chuỗi hoạt động bằng một phát biểu mang tính định hướng chiến lược cho quá trình chuẩn bị Văn kiện Đại hội XIV, trong đó ông nêu một câu hỏi lay động: “Còn khoảng trống nào khiến người dân thấy "muốn thì được, không muốn thì thôi"?

Còn tình trạng nào mà người dân phải “xin” những thứ lẽ ra họ được hưởng? Nếu chưa có câu trả lời đầy đủ, đó chính là chỗ Nhà nước pháp quyền chưa hoàn chỉnh.

Câu nói ấy không chỉ là lời nhắc về kỹ thuật quản lý nhà nước, mà là một chuẩn mực đạo đức quyền lực.

Bởi trong một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân. Việc người dân phải “xin” những quyền lợi chính đáng của mình từ chính sách an sinh, thủ tục hành chính đến cơ hội phát triển là biểu hiện cho thấy quyền lực đang có độ trễ so với nhu cầu của cuộc sống.

Sau gần bốn thập niên đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong xây dựng thể chế, cải cách hành chính và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng chỉ rõ: ở không ít nơi, cơ chế “xin - cho” vẫn len lỏi; phân cấp, phân quyền chưa đi đôi với trách nhiệm; một bộ phận cán bộ vẫn còn tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm”.

Những điểm nghẽn ấy khiến quyền lực xa rời đời sống, làm niềm tin của người dân bị bào mòn bởi thủ tục, giấy tờ, và thái độ thiếu trách nhiệm của một số người “nắm quyền mà quên dân”.

Đưa dân trở lại trung tâm của thể chế

Điểm nổi bật trong phát biểu của Tổng Bí thư là tần suất xuất hiện của từ “dân” (gần 40 lần), đi liền với các cụm từ: “vì dân”, “do dân”, “phục vụ nhân dân”, “sát dân” và “xa dân”.

Tần suất ấy thể hiện rõ tư tưởng cốt lõi: trả dân về vị trí trung tâm trong thiết kế thể chế và tổ chức quyền lực.

Theo Tổng Bí thư, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không chỉ là hoàn thiện luật pháp, mà còn là bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhà nước phải “mạnh nhưng không lạm quyền; có kỷ cương nhưng không xa dân; hành động quyết liệt nhưng nhân văn, có đối thoại và thuyết phục”.

Ở khía cạnh phân cấp, ông yêu cầu phải mạnh dạn giao quyền cho cấp dưới nếu họ sát dân hơn, đồng thời cảnh báo không được “đẩy rủi ro xuống”.

Một hệ thống quản trị hiệu quả, theo ông, là hệ thống mà ba cấp Trung ương - địa phương - cơ sở vận hành thông suốt, không để người dân chạy vòng quanh giữa các tầng nấc hành chính.

Chính ở điểm này, ông nhấn mạnh, “cải cách” không chỉ là tinh gọn bộ máy, mà là đổi cách vận hành của quyền lực để phục vụ dân tốt hơn.

Cầm quyền là phục vụ, lãnh đạo là nêu gương

Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Văn kiện Đại hội XIV của Đảng phải làm rõ hơn bản chất của Đảng cầm quyền trong giai đoạn mới: “Đảng lãnh đạo để bảo đảm mọi chính sách, mọi đạo luật đều thực sự phục vụ nhân dân, phát triển đất nước, giữ vững độc lập, chủ quyền… Đảng lãnh đạo để bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.

Tư tưởng ấy khẳng định, Đảng cầm quyền không chỉ là người ban hành chủ trương, mà là người chịu trách nhiệm cuối cùng trước nhân dân. Khi “cầm quyền” đồng nghĩa với “phục vụ”, khi “lãnh đạo” gắn liền với “nêu gương”, thì mối quan hệ giữa Đảng và dân không còn là khẩu hiệu, mà trở thành sợi dây niềm tin bền chặt.

Thông điệp “đừng để dân phải xin những thứ họ đáng được hưởng” cũng là một sự tự soi chiếu đối với đội ngũ cán bộ, công chức các cấp những người trực tiếp thực thi quyền lực mỗi ngày.

Nếu người dân còn phải “xin”, tức là có nơi chưa làm hết trách nhiệm, chưa coi dân là chủ thể, mà vẫn coi mình là “người ban phát”. Đó chính là ranh giới mong manh giữa công bộc và đặc quyền, ranh giới mà người cán bộ phải luôn tự nhắc mình không được bước qua.

Đổi mới tư duy để không tụt hậu so với thực tiễn

Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh: “Nếu tư duy của chúng ta chậm hơn thực tiễn thì văn kiện sẽ lạc hậu ngay, thậm chí ngay khi vừa thông qua”.

Câu nói đó đặt ra yêu cầu cấp bách về đổi mới tư duy chính trị và hành chính trong thời kỳ chuyển đổi số, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Một Nhà nước pháp quyền hiện đại, theo ông, phải được vận hành trên nền tảng pháp luật minh bạch, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số hiện đại, đội ngũ cán bộ liêm chính, và kỷ cương đi đôi với phục vụ.

Cũng chính vì thế, việc Tổng Bí thư chọn xuất hiện trong cùng một ngày tại ba cơ quan gắn bó trực tiếp với Nhân dân, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc và Thành ủy Hà Nội thì không phải là ngẫu nhiên.

Đó là một biểu tượng hành động của người đứng đầu, khẳng định rằng quyền lực chỉ có ý nghĩa khi quay về phục vụ con người, lắng nghe con người, và được kiểm soát bằng lòng dân.

Nhà nước mạnh là nhà nước khiến dân tin

Lời nhắc giản dị mà sâu sắc của Tổng Bí thư Tô Lâm “đừng để dân phải xin những thứ họ đáng được hưởng” chính là thước đo đạo đức của quyền lực, chuẩn mực của Nhà nước pháp quyền Việt Nam.

Một đạo luật tốt không chỉ nằm trên giấy, mà phải đi vào cuộc sống. Một bộ máy mạnh không phải là bộ máy nhiều tầng nấc, mà là bộ máy khiến người dân cảm thấy mình được phục vụ bằng sự tôn trọng và trách nhiệm.

Và một Nhà nước thực sự vững mạnh không phải là Nhà nước có nhiều công cụ cưỡng chế, mà là Nhà nước khiến người dân không cần phải xin điều họ đáng được hưởng, vì họ đang được bảo vệ và chăm lo bởi một nền quản trị liêm chính, nhân văn, vì con người.

“Quyền lực chỉ thật sự có ý nghĩa khi quay về phục vụ nhân dân” - Tổng Bí thư Tô Lâm chốt lại ngày làm việc 4-11.