"Đôi mắt thần" Mường Phăng: Từ đỉnh cao chiến sử đến nỗi niềm trăn trở hôm nay

"Đôi mắt thần" Mường Phăng: Từ đỉnh cao chiến sử đến nỗi niềm trăn trở hôm nay

KỲ 1: “Đôi mắt thần” trên đỉnh Pu Tó Cọ và bản hùng ca 56 ngày đêm

Giữa đại ngàn Mường Phăng, có một đỉnh núi từng là nơi những ánh mắt không ngừng hướng về lòng chảo Điện Biên. Từ Pu Tó Cọ, từng trận địa, từng chuyển động của quân Pháp trên cánh đồng Mường Thanh được dõi theo. Nơi ấy đã trở thành “đôi mắt thần” của Bộ Chỉ huy chiến dịch, một điểm cao lặng thầm góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Nơi núi rừng trở thành “đôi mắt” của chiến dịch

Những ngày đầu năm 1954, núi rừng Tây Bắc vẫn phủ một màu xanh thẳm. Giữa những cánh rừng Mường Phăng, Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ âm thầm chuẩn bị cho một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt đối với vận mệnh dân tộc.

Sau khi lần lượt đặt Sở Chỉ huy tại hang Thẳm Púa (Tuần Giáo) và hang Huổi He (Nà Tấu), yêu cầu giữ bí mật, bảo đảm an toàn trước những cuộc càn quét cùng ưu thế hỏa lực của quân Pháp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Ngày 31/1/1954, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển Sở Chỉ huy vào khu rừng Mường Phăng.

Trước đó, Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái cùng các chiến sĩ đã nhiều lần đi thị sát địa hình. Sau những bước chân vượt rừng, lội suối, một đỉnh núi cao vút giữa đại ngàn được lựa chọn.

Đó là Pu Tó Cọ, một ngọn núi cao khoảng 1.700m so với mực nước biển.

Ngày ấy, Pu Tó Cọ gần như vẫn giữ nguyên vẻ hoang sơ. Không đường lớn, không dấu chân người, chỉ có những triền núi dốc đứng, những con suối len qua rừng già và những lối mòn nhỏ đủ cho người lính từng bước vượt qua.

Từ Sở Chỉ huy lên đỉnh núi là một hành trình không dễ dàng. Nhưng càng lên cao, tầm mắt càng được mở rộng.

Từ điểm cao Pu Tó Cọ, cánh đồng Mường Thanh hiện ra trong tầm quan sát. Xa hơn là toàn bộ Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ (hệ thống phòng ngự) được quân Pháp xây dựng với tham vọng biến nơi đây thành một “pháo đài bất khả xâm phạm”.

Với chiếc ống nhòm có bội số quang học lớn, từ đỉnh núi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các cán bộ tham mưu có thể theo dõi những diễn biến quan trọng trên chiến trường.

Một đỉnh núi giữa rừng sâu, vì thế, trở thành “đôi mắt” của cả chiến dịch.

Trong những ngày chiến đấu căng thẳng, Pu Tó Cọ không chỉ là một điểm cao. Nơi đây là nơi những ánh mắt dõi theo từng chuyển động của chiến trường, nơi những thông tin từ tiền tuyến được kết nối với những quyết định tại Sở Chỉ huy.

Từ ngày 31/1 đến 15/5/1954, Sở Chỉ huy chiến dịch đóng tại Mường Phăng. Trong khoảng thời gian ấy, đài quan sát trên đỉnh Pu Tó Cọ đã chứng kiến những thời khắc mà sau này trở thành những trang sử đặc biệt của dân tộc.

Đầu tháng 2/1954, khi việc kéo pháo vào trận địa đang được khẩn trương tiến hành, một quyết định hệ trọng được đặt ra.

Sau những cân nhắc kỹ lưỡng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chính trị thống nhất thay đổi phương châm tác chiến, từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó là một quyết định khó khăn, nhưng cũng thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự thận trọng trước một trận đánh chưa từng có tiền lệ.

Từ những điểm cao giữa rừng Mường Phăng, từng diễn biến của chiến trường được quan sát, đánh giá qua từng ngày. Những đường hào dần vươn tới các vị trí của quân Pháp. Vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm ngày một khép chặt.

Và trên Pu Tó Cọ, những ánh mắt vẫn không ngừng hướng về Mường Thanh, dõi theo từng thay đổi của chiến trường khi trận đánh bước vào thời khắc quyết định.

Khi chiến trường chỉ còn cách một quyết định

Đầu tháng 5/1954, cục diện chiến trường thay đổi từng ngày. Quân ta từng bước áp sát các vị trí của địch. Những đường hào ngoằn ngoèo như những mạch máu từ nhiều hướng len sâu vào lòng tập đoàn cứ điểm.

Trưa 6/5, trước khi quyết định chuyển sang tổng công kích, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp lên đài quan sát.

Từ nơi cao nhất ấy, chiến trường hiện ra dưới tầm mắt.

Những tuyến chiến hào của quân ta đã cắm sâu vào lòng Mường Thanh. Các vị trí của quân Pháp bị chia cắt, bao vây. Khoảng cách giữa hai bên ngày càng thu hẹp.

Sau 55 ngày đêm chiến đấu, trận địa đã đi đến thời khắc quyết định.

Và rồi, buổi sáng 7/5/1954 xuất hiện những dấu hiệu cuối cùng báo hiệu sự sụp đổ của tập đoàn cứ điểm.

Khi sương mù tan dần, từ đài quan sát, bộ đội phát hiện dòng Nậm Rốm nổi bọt trắng. Quân Pháp vứt súng đạn, đồ hộp xuống sông.

Cùng lúc, thông tin từ trinh sát kỹ thuật cho biết quân địch xin Hà Nội “chỉ thả dù lương thực, không thả dù vũ khí”.

Những tín hiệu ấy cho thấy quân Pháp đã rơi vào tình trạng rối loạn, sức chống cự suy yếu nghiêm trọng.

Thời cơ đã đến.

Từ Sở Chỉ huy, mệnh lệnh được đưa ra: không chờ đến tối, lập tức tổng công kích vào Mường Thanh.

Những mệnh lệnh cuối cùng nhanh chóng được truyền xuống các đơn vị.

17 giờ ngày 7/5 và khoảnh khắc đi vào lịch sử

Chiều 7/5.

Trên cánh đồng Mường Thanh, tiếng súng dồn dập.

Từng vị trí cuối cùng của quân Pháp lần lượt bị đánh chiếm. Vòng vây khép lại.

Rồi đúng 17 giờ, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên nóc hầm De Castries.

Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ.

Một chiến dịch kéo dài 56 ngày đêm đi đến hồi kết.

Và từ đó, Điện Biên Phủ trở thành một cái tên vang vọng khắp thế giới.

Giữa đại ngàn Mường Phăng, Pu Tó Cọ vẫn đứng đó.

Rừng cây đã thay đổi. Những con đường ngày nay cũng đã khác. Nhưng trên đỉnh núi từng là nơi những người lính ngày đêm dõi mắt về Mường Thanh, ký ức về một thời khói lửa dường như vẫn nằm lại giữa những tầng cây, triền núi.

Có thể hôm nay, đứng trên Pu Tó Cọ, người ta không còn nghe thấy tiếng pháo vọng từ lòng chảo Điện Biên. Nhưng nếu lặng im giữa núi rừng, vẫn có thể hình dung một buổi sớm năm xưa – khi những người lính cúi xuống bên chiếc ống nhòm, chăm chú nhìn về phía Mường Thanh, chờ đợi từng tín hiệu của chiến trường.

Một đỉnh núi hoang sơ đã trở thành “đôi mắt thần” của chiến dịch.

Một nơi tưởng như chỉ có đá núi, rừng cây và mây trời đã trở thành chứng nhân cho những quyết định lịch sử.

Và từ Pu Tó Cọ, câu chuyện về Điện Biên Phủ vẫn tiếp tục được kể, câu chuyện về trí tuệ, lòng quả cảm và ý chí của một dân tộc đã làm nên chiến thắng vang dội giữa thế kỷ XX.

(Còn nữa)