Di sản văn hóa Hồ Chí Minh trong lòng nhân dân Huế

Không gian bồi đắp tư tưởng và nhân cách Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất, Người đã để lại cho dân tộc Việt Nam một di sản tinh thần to lớn và toàn diện, bao gồm hệ thống tư tưởng, đạo đức, phong cách cùng kho tàng hiện vật, hình ảnh và di tích lưu niệm phong phú. Đây là nguồn tài sản văn hóa, lịch sử vô giá, không chỉ khẳng định tầm vóc, nhân cách và tư tưởng của Người, mà còn là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Trong hệ thống di sản ấy, Huế là địa phương lưu giữ nhiều dấu tích gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh nhất cả nước. Hệ thống này bao gồm nơi ở, nơi học tập, địa điểm ghi dấu những hoạt động cách mạng của Người và gia đình những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, mỗi di tích đều chứa đựng những câu chuyện lắng sâu về thời niên thiếu và tuổi trẻ của Người trên đất Cố đô.

Hệ thống di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại TP. Huế, bao gồm: Nhà lưu niệm số 112 Mai Thúc Loan (nay là số 158) - nơi Bác từng sống cùng gia đình giai đoạn 1895-1901; Nhà lưu niệm tại làng Dương Nỗ, đình làng Dương Nỗ - nơi Người từng gắn bó giai đoạn 1898-1900; Trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba và Quốc Học Huế - nơi Bác theo học giai đoạn 1906-1908 và 1908-1909; Địa điểm Tòa Khâm sứ Trung Kỳ - nơi Người tham gia cuộc biểu tình chống sưu cao, thuế nặng; cùng nhiều địa điểm khác gắn liền với giai đoạn Người cùng gia đình sinh sống và hoạt động yêu nước ở Huế. Đây là những dấu mốc quan trọng góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan và ý thức dân tộc trong Người.

Gần một thập kỷ sống, học tập và chứng kiến những biến động xã hội tại Huế đã hun đúc trong Người tình yêu quê hương, lòng trắc ẩn với đồng bào và sự day dứt trước cảnh nước mất, nhà tan. Không gian văn hóa - lịch sử đặc trưng của Huế, nơi giao thoa giữa văn hóa cung đình, Nho học và đời sống dân gian, đã có ảnh hưởng sâu sắc tới quá trình hình thành tư tưởng yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc của chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành. Chính vì vậy, Huế được xem như “quê hương thứ hai” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tại Huế, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành chứng kiến nỗi khổ cực của nhân dân dưới ách đô hộ thực dân, sự sa sút của triều đình phong kiến và nỗi đau mất nước. Những trải nghiệm trực tiếp này trở thành hạt nhân tư tưởng ban đầu, thôi thúc Người đi tìm con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc. Có thể nói, Huế không chỉ là nơi ghi dấu kỷ niệm tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là không gian khởi nguồn của tư tưởng, đạo đức và nhân cách Hồ Chí Minh - nơi giao thoa giữa giá trị gia đình, văn hóa vùng miền và tinh thần dân tộc.

Tiến sĩ Vũ Mạnh Hà - Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh khẳng định: “Di sản Hồ Chí Minh tại TP. Huế giữ vai trò đặc biệt, có giá trị nền tảng và tính biểu trưng cao, tạo nên sự kết nối liền mạch trong quá trình hình thành tư tưởng của Người. Nếu Nghệ An là cội nguồn gia đình, Bến Nhà Rồng là điểm khởi đầu hành trình cứu nước, Pác Bó là nơi Người trực tiếp lãnh đạo cách mạng thì Huế lại là không gian nuôi dưỡng, bồi đắp nhân cách và tư tưởng yêu nước đầu tiên của Hồ Chí Minh. “Di sản Hồ Chí Minh ở Huế vì thế không chỉ góp phần hoàn thiện cấu trúc nội dung và không gian lịch sử của toàn hệ thống, mà còn tạo nên giá trị trong việc nhận diện và lý giải quá trình hình thành tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh”.

“Địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng

Trong hành trình phát triển của Huế, di sản Hồ Chí Minh là một phần máu thịt của đô thị di sản - sáng tạo. Không chỉ mang giá trị lịch sử, hệ thống di tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn phản ánh mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Lãnh tụ Hồ Chí Minh với nhân dân Huế. Ở đây, di sản không khép kín trong bảo tồn mà còn được “hồi sinh” trong đời sống đương đại - trong giáo dục học đường, trong du lịch cộng đồng, trong nghệ thuật và không gian công cộng.

Những năm qua, TP. Huế đang triển khai xây dựng hình ảnh “bảo tàng Hồ Chí Minh mở”, với các hoạt động tương tác; chiếu phim tư liệu, trưng bày ảnh động, tổ chức talkshow, thi kể chuyện về Bác Hồ... các hoạt động “dâng hoa tưởng niệm”, mỗi dịp ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5), Quốc khánh (2-9) hay “Tuần lễ học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, đã trở thành thông lệ và nét đẹp văn hóa thường niên của người dân Cố đô.

Theo Tiến sĩ Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế, trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư, tu bổ, tôn tạo hệ thống di tích; hoàn thiện hạ tầng giao thông, cảnh quan và dịch vụ du lịch tại các điểm đến. “Đồng thời, triển khai các chương trình kết nối “Con đường di sản Hồ Chí Minh” - từ Huế đến Nghệ An, Tuyên Quang, Cao Bằng, Hà Nội, và Huế - TP. Hồ Chí Minh, Lâm Đồng (trước là Bình Thuận) - Đồng Tháp - để tạo thành tuyến du lịch văn hóa - lịch sử xuyên Việt mang tầm quốc gia” - Tiến sĩ Phan Thanh Hải chia sẻ.

Với giá trị đặc biệt sâu sắc, di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế không chỉ góp phần hoàn thiện bức tranh toàn diện về cuộc đời và tư tưởng của Người, mà còn khẳng định vị thế của Huế trong hệ thống di sản Hồ Chí Minh trên cả nước. Quan trọng hơn, những di sản ấy tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa như nguồn động lực tinh thần to lớn, bồi đắp lòng yêu nước, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho các thế hệ người dân Cố đô hôm nay và mai sau.

Ngày nay, hệ thống di tích và Bảo tàng Hồ Chí Minh TP. Huế đã trở thành “địa chỉ đỏ”, thu hút nhà nghiên cứu, CCB, học sinh, du khách; thông qua các triển lãm, hoạt động giáo dục và chương trình phối hợp văn hóa, những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong đời sống cộng đồng.