Đặt hy vọng vào xét nghiệm mẫu ADN

Ông Đỗ Đình Ninh là anh trai liệt sĩ Đỗ Đình Bình (SN 1951), quê ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, nay là xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Liệt sĩ Đỗ Đình Bình nhập ngũ ngày 11-9-1969, thuộc đơn vị D1-K9.

Năm 1973, gia đình ông Ninh nhận được giấy báo tử với thông tin liệt sĩ Đỗ Đình Bình hy sinh ngày 19-2-1972, khi đang trên đường hành quân tham gia chiến đấu.

“Ngày nhận được giấy báo tử, gia đình tôi rất đau buồn, chỉ mong đến ngày hòa bình để đi tìm mộ em. Sau ngày đất nước thống nhất, gia đình tôi bắt đầu hành trình tìm kiếm thông tin về phần mộ liệt sĩ Đỗ Đình Bình. Tuy nhiên, mọi manh mối đều dần rơi vào bế tắc. Gia đình không xác định được phần mộ an táng ở đâu, thuộc nghĩa trang nào” - ông Ninh nhớ lại.

Những năm tháng đó, ông đã đi khắp nơi, tìm hỏi qua nhiều kênh thông tin, từ các phương tiện truyền thông đại chúng đến các chương trình tìm kiếm mộ liệt sĩ, nhưng vẫn không có tin tức. Khi còn sống, bố mẹ ông Ninh ngày nào cũng mong ngóng tìm được phần mộ của con để đưa về quê hương.

“Bố tôi không chờ được ngày tìm thấy mộ con và mất vào năm 1979. Còn mẹ tôi, lúc nào cũng dặn tôi phải tìm em về và nói sẽ chờ em bằng được. Mẹ tôi sống hơn một thế kỷ để đợi con, nhưng cuối cùng cũng không kịp. Bà mất vào năm 2025, khi bước sang tuổi 108” - ông Ninh cho biết.

Theo ông Ninh, sau nhiều thập kỷ tìm kiếm trong vô vọng, đến năm 2014, gia đình nhận được tia hy vọng khi ông Lê Bá Dương, quê ở xóm 1, xã Nga Thanh, huyện Nga Sơn (cũ), tỉnh Thanh Hóa, gửi thư đến UBND xã Xuân Trường, cung cấp một số thông tin liên quan đến quá trình liệt sĩ Bình tham gia chiến đấu và hy sinh.

Theo lời kể của ông Lê Bá Dương, đầu năm 1972, ông là thành viên của một trạm quân y lưu động đóng quân tại tỉnh Stung Treng (Campuchia). Thời điểm đó, một đơn vị đặc công của Việt Nam hành quân qua và gửi lại ba chiến sĩ bị ốm nặng để điều trị.

Trong số ba chiến sĩ này có một người khoảng 20 tuổi, sốt cao, hôn mê li bì. Sau hai ngày điều trị nhưng không qua khỏi, trước khi trút hơi thở cuối cùng, khi được hỏi tên là gì, chiến sĩ trẻ chỉ đáp ngắn gọn: “Bình Xuân Trường”.

Sau khi người chiến sĩ hy sinh, đơn vị quân y lưu động đã an táng chu đáo tại khu vực nghĩa trang của trạm. Đến năm 1975, khi trạm được di chuyển về nước, đơn vị đã cất bốc bảy hài cốt liệt sĩ, trong đó có liệt sĩ Bình, rồi bàn giao cho đơn vị 65 để an táng tại một nghĩa trang ở tỉnh Quảng Trị.

Theo ông Ninh, dù đã được người trực tiếp tham gia an táng và cất bốc hài cốt em trai cung cấp thông tin, việc tìm kiếm suốt nhiều năm vẫn vô cùng khó khăn. Nguyên nhân là gia đình không thể xác định chính xác nghĩa trang nơi quy tập. Bên cạnh đó, thông tin trên bia mộ có thể không còn đầy đủ. Trước khi hy sinh, em trai ông chỉ kịp nói duy nhất một câu: “Bình Xuân Trường”, nên việc ghi chép, lưu trữ thông tin trong điều kiện thời điểm đó cũng khó chính xác.

Ông Ninh cho biết gia đình rất vui mừng khi Ban Chỉ đạo quốc gia phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Với gia đình ông, chiến dịch này đã thắp lên niềm hy vọng mới trong hành trình tìm kiếm phần mộ người thân đã hy sinh cách đây hơn nửa thế kỷ.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngoài em trai ông Ninh là liệt sĩ Đỗ Đình Bình, bên gia đình vợ ông, bà Đỗ Thị Oanh, cũng có hai em trai là liệt sĩ Đỗ Viết Hùng (SN 1950) và liệt sĩ Đỗ Viết Lộc (SN 1958). Cả hai đều quê ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, nay là xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

“Hiện nay, phần mộ liệt sĩ Đỗ Viết Lộc đã được tìm thấy, còn phần mộ liệt sĩ Đỗ Viết Hùng vẫn chưa rõ ở đâu. Vợ chồng chúng tôi đều đã già yếu, không thể đi lại nhiều lần. Mong muốn cháy bỏng của gia đình là một ngày nào đó tìm được phần mộ của các em để đưa về an táng tại quê nhà, giúp gia đình và con cháu có nơi hương khói” - ông Ninh chia sẻ.