Cuộc họp mặt lịch sử

Cuộc họp mặt diễn ra thật cảm động với chủ đề “Tình bạn chiến đấu Việt Nam giải phóng quân”. Khi ấy, là phóng viên Báo CCB Việt Nam, tôi đặc biệt cảm thấy vinh dự, tự hào và cảm động được dự và viết bài về cuộc họp mặt có một không hai này.

Đến dự cuộc họp mặt hôm đó có Thượng tướng Lê Khả Phiêu - Bí thư T.Ư Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; các đồng chí thay mặt Tỉnh ủy, UBND các tỉnh Bắc Thái, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái; nhiều đồng chí tướng lĩnh, cán bộ cao cấp đại diện các cơ quan Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục Chính trị, Bộ Tư lệnh QK1, QK2... Các lão đồng chí tuy tuổi cao, sức yếu, ở trên nhiều địa phương từ Cao Bằng tới TP. Hồ Chí Minh, đã về họp mặt với niềm vui và chí khí của những chiến sĩ tiền thân quân đội ta.

Tôi đến hội trường từ sáng sớm, đã thấy các lão chiến sĩ có mặt ở sân hội trường Tỉnh ủy Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên). Hầu hết trên vai mọi người đều không đeo cấp hàm, không một tấm huân chương trên ngực áo. Nhưng họ đều là những nhân chứng lịch sử đặc biệt, đã làm nên sự tích anh hùng từ những ngày đầu của cao trào cứu quốc.

Cuộc gặp mặt bắt đầu từ 8 giờ 30 sáng. Thượng tướng Đàm Quang Trung thay mặt Ban trù bị, nói lên ý nghĩa cuộc họp mặt đầu tiên của các lão chiến sĩ tiền khởi nghĩa sau 47 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị quân sự Bắc Kỳ do Bác Hồ lãnh đạo, các LLVT cứu quốc được thống nhất thành Việt Nam Giải phóng quân.

Thượng tướng Lê Khả Phiêu vui vẻ chuyển lời thăm ân cần của đồng chí Tổng Bí thư Đỗ Mười và các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Bộ Quốc phòng tới các lão đồng chí Việt Nam Giải phóng quân. Đồng chí Nguyễn Ngô Hai - Ủy viên T.Ư Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Thái đọc lời chào mừng, ca ngợi Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị Tổng chỉ huy, Tổng Tư lệnh đầu tiên của quân đội ta với tài mưu lược, đã được Bác Hồ tấn phong quân hàm Đại tướng đầu tiên của quân đội ngay tại bản doanh của Người trên đất Thái Nguyên, tháng 2-1948.

Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên phát biểu, tiếng vỗ tay kéo dài, vang dậy hội trường. Đại tướng nói thật giản dị: “Đến đây, tôi cứ mải nhìn các anh, các chị. Ừ sao bây giờ chúng mình tuổi đã cao, mà vẫn cứ gọi nhau là các anh, các chị, không gọi là các cụ ông, cụ bà? “Bé Hồng” ngày đánh Phai Khắt mới 13 tuổi, nay đã trên 60 tuổi, mà vẫn cứ là “bé Hồng”! Đây là cách gọi rất hay, hễ đi làm cách mạng là mọi người đều giữ mãi được tuổi thanh xuân...”.

Đại tướng bảo, ông đã nhiều lần đi dự các cuộc họp truyền thống ở nhiều nơi, nhưng đối với những đơn vị vũ trang đầu tiên của Cao - Bắc - Lạng, vẫn chưa tổ chức họp mặt được. Vì thế khi nghe nói có cuộc họp này, ông rất mừng và mong được tiến hành sớm, và đến nay cuộc họp đã được thực hiện.

Rồi giọng ông bỗng chùng xuống, vì xúc động:

“Hôm kia, trước khi lên đây, nhớ đến các đồng chí đã khuất, tôi đã đi thăm mộ anh Phùng Chí Kiên là Ủy viên T.Ư mà tôi được gặp ở Côn Minh và ở Pác Bó, người được Bác Hồ cử về chỉ huy Đội du kích Bắc Sơn cùng anh Lương Văn Tri và anh Tân Hồng, tức Chu Văn Tấn. Tôi đã đến thăm mộ anh Lê Quảng Ba là Đội trưởng vũ trang thoát ly đầu tiên ở Cao Bằng, hoạt động ở biên giới trước lúc Bác Hồ về nước và sau về bảo vệ cơ quan Bác ở Pác Bó. Tôi cũng đã thăm mộ anh Hoàng Sâm - Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân...

Thế là đến nay, nhiều anh không còn nữa. Nhưng chúng ta vẫn luôn nhớ đến các đồng chí, đồng đội thân yêu và thành tích của các anh vẫn sống mãi trong lòng chúng ta...

Đại tướng nhắc lại sự ra đời, từng bước trưởng thành của các Đội du kích Bắc Sơn, du kích Pác Bó, các Đội cứu quốc quân I, II, III; rồi sự ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân đến việc thống nhất các lực lượng vũ trang cách mạng thành Việt Nam Giải phóng quân.

Đại tướng nhấn mạnh: “Hôm nay gặp nhau tại đây, trước hết lòng chúng ta bồi hồi nhớ đến Bác Hồ, người lãnh tụ của Đảng, của dân tộc, người cha thân yêu của các LLVT nhân dân ta. Nhớ đến những ngày Bác ở Pác Bó và cảm thấy như Bác vẫn còn ở bên chúng ta... Tôi nhớ lại và suy nghĩ về đội quân của chúng ta đều từ nhân dân mà ra... Từ Đội du kích Bắc Sơn, Đội du kích Pác Bó đến các Đội Cứu quốc quân, đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đều thành lập trên vùng đất quê hương các dân tộc thiểu số, được đồng bào yêu thương đùm bọc... Nói như vậy để chúng ta càng thấy rõ vai trò của căn cứ địa Cao - Bắc - Lạng. Chúng ta mãi mãi nhớ ơn đồng bào các dân tộc đã hết lòng giúp đỡ và phối hợp hoạt động với chúng ta”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhắc đến việc thống nhất các LLVT giải phóng thành Việt Nam Giải phóng quân là sự lớn mạnh, đoàn kết thống nhất của cao trào cách mạng 1945. Nhấn mạnh ý nghĩa cuộc họp mặt nói lên sự đoàn kết thống nhất của các LLVT từ những đội quân nhỏ bé thống nhất thành Việt Nam Giải phóng quân, sau đổi tên là Vệ quốc đoàn, rồi Quân đội Quốc gia, rồi Quân đội nhân dân ngày nay.

Như để kết thúc phát biểu, Đại tướng nói: “...Tôi muốn nói, tuổi tác tuy đã cao, nhưng tâm hồn thì vẫn trẻ... Hôm nay đến dự cuộc họp mặt này có một ngày, các anh, các chị đều cho là ít thì giờ quá. Nhưng tôi muốn nói với các anh, các chị rằng: Năm mươi năm ấy biết bao nhiêu tình, bây giờ gặp lại nhau kẻ mất người còn, nhưng tình cảm đồng chí, đồng đội vẫn còn nguyên vẹn. Vì vậy tôi chúc các đồng chí dồi dào sức khỏe và chúng ta đều vui mừng “Gặp lại nhau là quý rồi!”.

Tôi trân trọng ghi lại đầy đủ những lời của Đại tướng và giữ gìn cẩn thận tư liệu quý giá đó suốt mấy chục năm qua.

Sau đó, BLL Bạn chiến đấu Việt Nam Giải phóng quân dự định sẽ tổ chức cuộc họp mặt đông hơn, đầy đủ hơn vào dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Quân đội (22-12-1994). Nhưng đến khi đó, không có điều kiện tổ chức họp được. Vì thế, cuộc họp mặt ngày 15-8-1992 trở thành Cuộc họp mặt lịch sử.