Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Trách nhiệm thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân

Ngày 25-12, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) đã tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện nhiệm vụ giai đoạn 2021-2025, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cho giai đoạn 2026-2030. Đồng chí Phạm Thị Thanh Trà - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia 515 dự, chỉ đạo và đồng chủ trì hội nghị. Đồng chủ trì hội nghị có các đồng chí: Thượng tướng Võ Minh Lương - Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia 515 và đồng chí Nguyễn Thị Hà - Thứ trưởng Bộ Nội vụ.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” - một giá trị cốt lõi làm nên bản sắc văn hóa và sức mạnh tinh thần của dân tộc Việt Nam. Đây là nhiệm vụ không có điểm kết thúc, không cho phép sự chủ quan, thỏa mãn; càng lùi xa chiến tranh, yêu cầu đặt ra càng cao, đòi hỏi sự bền bỉ, khoa học, đồng bộ và quyết liệt hơn. Hội nghị khẳng định quyết tâm chính trị, thống nhất nhận thức và hành động của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong giai đoạn tiếp theo.

Những kết quả nổi bật trong giai đoạn 2021-2025

Trong giai đoạn 2021-2025, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các ban, bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận, ủng hộ của toàn xã hội, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện.

Trước hết, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và hoàn thiện thể chế, chính sách tiếp tục được tăng cường. Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia 515 đã ban hành nhiều quyết định, kế hoạch, chương trình hành động đồng bộ; đặc biệt, Chính phủ ban hành Nghị định số 281/2025/NĐ-CP quy định chế độ, chính sách và công tác bảo đảm đối với cá nhân, tổ chức làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất, tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng, đa dạng, sáng tạo, với hàng nghìn tin, bài, phóng sự, chuyên đề trên các phương tiện thông tin đại chúng Trung ương, địa phương và Quân đội. Nhiều chương trình có sức lan tỏa mạnh mẽ như “Đi tìm đồng đội”, “Trở về từ ký ức”, “Thông tin về những người con hy sinh vì Tổ quốc” đã khơi dậy trách nhiệm xã hội, thúc đẩy người dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ.

Tổ chức bộ máy và lực lượng làm nhiệm vụ thường xuyên được kiện toàn. Ban Chỉ đạo 515 các cấp hoạt động ngày càng nền nếp, hiệu quả; toàn quốc duy trì 23 đội quy tập hài cốt liệt sĩ thường trực (8 đội tại Lào, 11 đội tại Campuchia, 4 đội trong nước). Các lực lượng làm nhiệm vụ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, không quản ngại khó khăn, gian khổ, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Công tác rà soát, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ; xác minh, kết luận địa bàn; lập bản đồ tìm kiếm, quy tập được triển khai đồng bộ, khoa học. Hơn một triệu thông tin về liệt sĩ được tiếp nhận từ nhiều nguồn; hàng trăm nghìn trường hợp được xác minh, đối chiếu, làm rõ, tạo cơ sở quan trọng cho việc tổ chức tìm kiếm, quy tập trong thực địa.

Kết quả nổi bật nhất là trong giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm, quy tập được 6.959 hài cốt liệt sĩ, trong đó 3.122 hài cốt trong nước, 938 hài cốt tại Lào và 2.899 hài cốt tại Campuchia. Hàng chục nghìn mét khối đất đá được đào xúc trên diện tích hàng nghìn héc-ta, trong điều kiện địa hình, khí hậu khắc nghiệt, nhiều khu vực còn tiềm ẩn bom mìn sau chiến tranh.

Công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ từng bước đạt tiến bộ nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia. Các cơ sở giám định được đầu tư nâng cấp; hàng chục nghìn mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ được thu nhận, tích hợp vào ngân hàng gen, mở ra hướng tiếp cận bền vững, lâu dài cho nhiệm vụ này.

Hội CCB Việt Nam - cầu nối giữa quá khứ và hiện tại

Trong những kết quả chung nêu trên, có đóng góp rất quan trọng, mang tính đặc thù của Hội CCB Việt Nam - lực lượng chính trị - xã hội có uy tín cao, gắn bó mật thiết với thực tiễn chiến tranh và hậu chiến, là “ngân hàng ký ức sống” của dân tộc.

Giai đoạn 2021-2025, Hội CCB Việt Nam các cấp đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 515, lực lượng quân đội và chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động, cung cấp và xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Toàn Hội đã tham gia cung cấp hơn 30 nghìn nguồn tin liên quan đến liệt sĩ và địa bàn chôn cất ban đầu; trong đó hàng nghìn nguồn tin có giá trị cao được xác minh, đối chiếu thực địa và sử dụng trực tiếp cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Các cấp Hội đã tổ chức hơn 5 nghìn cuộc gặp mặt nhân chứng lịch sử, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề, huy động hàng chục nghìn lượt hội viên tham gia rà soát ký ức chiến tranh, sơ đồ mộ chí, phiên hiệu đơn vị, địa danh cũ. Những thông tin này đã góp phần quan trọng trong việc xác minh, kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc.

Đặc biệt, hơn 10 nghìn lượt hội viên CCB đã trực tiếp phối hợp, đồng hành cùng các đội quy tập của Quân đội trong các đợt khảo sát, tìm kiếm thực địa tại những khu vực rừng núi, vùng sâu, vùng xa, địa bàn phức tạp. Nhiều CCB là người trực tiếp chiến đấu, từng chôn cất đồng đội trong chiến tranh đã tham gia chỉ dẫn hiện trường, giúp rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập.

Hội CCB Việt Nam còn tích cực tham gia xác minh, đính chính thông tin hàng nghìn phần mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; hỗ trợ kết nối thân nhân liệt sĩ cung cấp thông tin, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ công tác giám định ADN. Thông qua các phong trào như “CCB tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ”, “Giúp đồng đội trở về”, “Kết nối thông tin liệt sĩ”, Hội đã góp phần lan tỏa sâu rộng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, huy động sức mạnh toàn xã hội cùng chung tay thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này.

Có thể khẳng định, trong giai đoạn 2021-2025, Hội CCB Việt Nam đã phát huy vai trò nòng cốt, là lực lượng quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả, chiều sâu và ý nghĩa nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Phương hướng, mục tiêu giai đoạn 2026-2030

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh yêu cầu phải “chạy đua với thời gian”, đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Mục tiêu đến năm 2030 được xác định rõ: Phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 - 10.000 hài cốt liệt sĩ; giám định ADN hàng chục nghìn mẫu; hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách; ưu tiên tối đa nguồn lực; xác định rõ địa bàn trọng điểm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ; tăng cường hợp tác quốc tế; phát huy vai trò của báo chí, các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có Hội CCB Việt Nam.

Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình nhân văn, bền bỉ, không có điểm dừng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước; nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xã hội.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn xã hội, trong đó có sự góp sức của hội viên Hội CCB Việt Nam toàn quốc, nhiệm vụ thiêng liêng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được thực hiện hiệu quả hơn nữa, xứng đáng với sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ và truyền thống ngàn đời của dân tộc Việt Nam.