Bức xúc Dự án cải tạo, xây dựng kênh A41 ở thành phố Hồ Chí Minh

(Tiếp theo kỳ trước)

Bài 2: Cố tình hợp thức hoá những sai phạm

Từ tháng 5 đến tháng 12-2025, Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng (BTGPMB) khu vực Tân Bình và các bộ phận chức năng của chủ đầu tư Dự án cải tạo, xây dựng kênh A41 (DACTXDK A41) tiếp tục gặp gỡ các gia đình có đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến dự án. Tuy nhiên, các cuộc gặp này vẫn không có điểm mới so với trước. Trái lại, chủ đầu tư và các bộ phận chức năng tiếp tục lý giải theo hướng hợp thức hoá sai phạm, vận động người dân nhận tiền hỗ trợ, đền bù.

Nắn chỉnh tim kênh “lệch” so với bản vẽ gốc?

Trao đổi với chúng tôi, các hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề bởi DACTXDK A41 đều bức xúc: “Chủ đầu tư cố tình nắn chỉnh tim kênh về phía nhà dân để né tránh thiệt hại cho doanh nghiệp. Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị, khiếu nại, thậm chí tố cáo lên Thành phố và Trung ương, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả”. Theo người dân, chủ đầu tư đang tìm cách bao biện nhằm hợp thức hoá sai phạm.

Trước đây, đoạn lòng kênh A41 sát nhà bà Lê Thị Sửa (124/1 Cộng Hòa) rộng 8m, hành lang kênh 7m nên thoát nước tốt. Từ năm 2005, lòng kênh bị lấn chiếm gần 3,7m và toàn bộ 7m hành lang. Theo hồ sơ gốc, tim kênh nằm khá xa nhà 124/1, chỉ cách tòa nhà Xí nghiệp in Tài chính hơn 1,7m. Tuy nhiên, để xây dựng tòa nhà 7 tầng, đơn vị này đã lấn chiếm toàn bộ 7m hành lang bảo vệ kênh và lấn xuống lòng kênh 2,3m. Khi lập DACTXDK A41, cơ quan chức năng lại vẽ tim kênh cắt sâu vào nhà 124/1 từ 15,15-19,38m.

Bà Lê Thị Sửa cho biết: “Ngày 21-6-2022, ông Trương Tấn Sơn - khi đó là Phó Chủ tịch UBND quận Tân Bình (nay là Bí thư Đảng ủy xã Hậu Nghĩa, tỉnh Tây Ninh) cùng các đơn vị liên quan xuống thực địa, đào cống hộp và cho người xuống kiểm tra để xác định tim kênh. Kết quả đều xác nhận tim kênh cách xa nhà tôi. Không hiểu vì sao sau đó lại đo vẽ lệch vào giữa nhà mà đến nay vẫn chưa điều chỉnh”.

Ông Nguyễn Ngọc Phan, đồng sở hữu căn nhà số 22 Ba Vì, phường Tân Sơn Nhất, đối diện một khách sạn 7 tầng qua kênh A41, cho biết dự án đã nắn tim kênh lệch sang phía nhà ông khoảng 1,5m, khiến gia đình bị thu hồi 45m². Tương tự, nhà bà Hồ Thị Cúc (28/7 Ba Vì) và nhiều hộ có đất giáp kênh A41 đã chấp hành quy hoạch, chừa 7m hành lang kênh từ năm 1992. Tuy nhiên, dự án vẫn cắt vào nhà với lý do đây là ranh quy hoạch theo Quyết định số 150/2004/QĐ-UBND của UBND TP. Hồ Chí Minh.

Trong khi đó, Quyết định 150 đã được thay thế bằng Quyết định số 22/2017/QĐ-UBND, có hiệu lực từ 28-4-2017, quy định rõ hành lang bảo vệ kênh như A41 là 7m mỗi bên. Việc UBND quận Tân Bình (cũ) sử dụng Quyết định 150 là không phù hợp. Ngoài ra, tim kênh đoạn nhà bà Cúc còn được nắn né phía đối diện khoảng 1m.

Biên bản làm việc ngày 31-8-2022 của Ban Quản lý DACTXD khu vực Tân Bình, Ban BTGPMB, Phòng TNMT quận Tân Bình (cũ) và UBND Phường 4 khi kiểm tra, đo đạc thực tế nhà 28/7 Ba Vì cho thấy: Từ mép ngoài cột chịu lực đo ra 7m vẫn phù hợp phần đất hành lang kênh trong Giấy chứng nhận số 2578/SXD ngày 19-3-2004 của Sở Xây dựng. Vì vậy, dự án cần điều chỉnh theo Quyết định 22 nhằm hạn chế bồi thường và giảm tối đa ảnh hưởng đến hiện trạng nhà dân.

Còn nhiều hộ dân khác bị ảnh hưởng bởi việc nắn chỉnh tim kênh mà chúng tôi chưa thể nêu hết. Đây cũng là lý do người dân liên tục có đơn kiến nghị, khiếu nại, tố cáo tập thể và cá nhân lên các cơ quan chức năng của quận Tân Bình (cũ) và TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, các ý kiến này vẫn chưa được xem xét thỏa đáng.

Độ rộng vỉa hè sai quy định

Nhiều lần làm việc với ông Bùi Quang Phan, nguyên sĩ quan cao cấp quân đội đã nghỉ hưu, chúng tôi ghi nhận phản ánh về việc xác định vỉa hè trong DACTXDK A41 là không đúng quy định. Theo ông Phan, việc chủ đầu tư xác định mỗi bên vỉa hè rộng 4m là trái với Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam 104-2007 do Bộ Xây dựng ban hành ngày 30-5-2007.

Kênh A41 dài 837,5m, đi qua khu dân cư đông đúc với 7 ngã tư, 6 ngã ba và 1 vòng xoay. Tuy nhiên, đường trên mặt cống hộp có kết cấu yếu, chỉ phù hợp là đường phố nội bộ (đường đô thị loại III), không phải đường khu vực. Theo đó, vỉa hè đường đô thị loại III chỉ rộng từ 1-2m. Dù vậy, hơn 3 năm qua, chủ đầu tư vẫn cho rằng đây là đường khu vực cho tất cả các loại xe, kể cả xe tải nặng, container lưu thông với tốc độ 40km/h, từ đó xác định lòng đường rộng 12m và vỉa hè mỗi bên 4m.

Chúng tôi tìm hiểu thêm Quyết định số 4927 năm 2014 của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng). Theo đó, đường cấp A (lòng đường 17-30m) có vỉa hè từ 1,5-3,5m; đường cấp B (lòng đường 8-17m) có vỉa hè từ 0,75-1,5m. Với lòng đường 12m, tuyến đường trên kênh A41 thuộc cấp B, nên vỉa hè chỉ từ 0,75-1,5m. Việc thiết kế vỉa hè 4m là không đúng quy định.

Hơn 3 năm qua, người dân đã nhiều lần khiếu nại lên UBND quận Tân Bình, các sở ngành, Thanh tra thành phố và UBND TP. Hồ Chí Minh. Một số cơ quan, đặc biệt là Thanh tra thành phố, đã kiểm tra thực địa, tiếp xúc với các hộ dân, song nhiều vấn đề vẫn chưa được giải quyết.

Khoản 2, Điều 1 Quyết định 1400/QĐ-SXD-HTKT ngày 10-12-2024 của Sở Xây dựng nêu rõ: “Ranh chiếm dụng công trình điều chỉnh không phải là ranh bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. Việc xác định ranh bồi thường thuộc thẩm quyền UBND quận Tân Bình, trên cơ sở ranh quy hoạch được duyệt, ranh địa chính, ranh cấp phép xây dựng và hiện trạng thực tế, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân”. Khoản 2, Điều 2 của Quyết định này cũng đề nghị UBND quận Tân Bình rà soát, xác định lại ranh bồi thường và, khi cần thiết, phối hợp Sở GTVT để điều chỉnh bề rộng vỉa hè, vạt góc giao lộ.

Tuy nhiên, UBND quận Tân Bình và các đơn vị chức năng vẫn chưa thực hiện theo chỉ đạo trên, tiếp tục giữ các nội dung chưa phù hợp: Lấy ranh chiếm dụng làm ranh bồi thường; không điều chỉnh vỉa hè về mức 0,75-1,5m. Bà Trần Thị Kim Dung (45 Ba Vì, phường Tân Sơn Nhất) bày tỏ: “Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị, khiếu nại, tố cáo nhưng vẫn chưa được giải quyết. Không biết còn có thể trông cậy vào đâu?”.

Để lý giải, chủ đầu tư cho rằng tuyến đường trên kênh sẽ góp phần giảm ùn tắc cho sân bay Tân Sơn Nhất. Tuy nhiên, hiện khu vực này đã có nhiều tuyến kết nối như Trường Sơn, Thăng Long, Phan Thúc Duyện, Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài, Hoàng Hoa Thám mở rộng, 18E Cộng Hòa, tuyến có cầu vượt Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa... Trong khi đó, đường trên kênh A41 chủ yếu là các đoạn nối từ Phan Thúc Duyện kéo dài ra Cộng Hòa, phục vụ giao thông nội khu dân cư. Tình trạng ùn tắc quanh sân bay cơ bản đã được cải thiện.

Bà Hoàng Thị Thảo (6/21 Đồ Sơn) cho rằng: “Việc làm vỉa hè rộng 4m sai quy định đã phá vỡ kết cấu, kiến trúc nhiều ngôi nhà tồn tại hơn 35 năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân và gây lãng phí ngân sách Nhà nước”.

(Còn nữa)