Phát triển công nghiệp là một chủ trương tốt, nhưng để thực sự là sản xuất công nghiệp xanh, sạch thì cần phải có qui hoạch và được sự đánh giá của các cơ quan chuyên môn có thẩm quyền. Thế nhưng, một nhà máy chế biến tinh quặng wolfram xuất khẩu, sử dụng nhiều loại hóa chất đã được tiến hành xây dựng chui trên diện tích hơn 3,5 ha đất trồng rừng tại thôn 2, xã Quảng Nghĩa, TP Móng Cái…

Doanh nghiệp lộng hành

Theo báo cáo (lần 2) của UBND xã Quảng Nghĩa gửi UBND TP Móng Cái, đầu năm 2011 Công ty CP Hoàng Thái đã tiến hành xây dựng dự án sản xuất wolfram xuất khẩu khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chưa có quyết định giao đất của UBND tỉnh Quảng Ninh. Đến tháng 11-2011, qua kiểm tra doanh nghiệp đã hoàn thiện 2 khu nhà điều hành, 1 khu nhà ở công nhân đang xây dựng, 1 nhà xưởng và 2 móng nhà xưởng đang thi công. Tổng diện tích xây dựng nhà, xưởng lên tới 3.000m2. Đáng lưu ý, việc thi công thời điểm này còn có 20 công nhân người Trung Quốc có hộ chiếu du lịch đang tham gia làm việc.

Ngày 19-11-2011, UBND xã Quảng Nghĩa phối hợp cùng với Đội thanh tra xây dựng - đô thị Móng Cái lập biên bản vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng và yêu cầu Công ty CP Hoàng Thái đình chỉ mọi hoạt động chờ cấp thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, sau hơn 3 tháng giám sát việc thực hiện, UBND xã Quảng Nghĩa còn phát hiện thêm 4 nhà xưởng tiếp tục được mọc lên. Số công nhân người Trung Quốc tăng lên 32 người. Doanh nghiệp này còn ngang nhiên mang về hơn 4.000 tấn quặng, chất phụ gia và hóa chất khác để không đúng nơi qui định, đe dọa đến môi trường xung quanh.

Sau hơn 1 năm doanh nghiệp triển khai xây dựng chui, người dân thôn 1,2,3,4 xã Quảng Nghĩa bức xúc, có đơn thư gửi đi nhiều nơi, lúc đó Thành ủy, chính quyền TP Móng Cái mới thực sự vào cuộc. Ngày 23-4-2012, UBND tỉnh Quảng Ninh ra Công văn số 1713/UBND-QH2 chỉ đạo chính quyền TP Móng Cái đình chỉ hoạt động xây dựng nhà máy sản xuất tinh bột trái phép của Công ty CP Hoàng Thái tại thôn 2, xã Quảng Nghĩa; đồng thời, phải tiến hành kiểm tra xử lý làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan để xảy ra sai phạm nói trên và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 10-5-2012.

Theo ghi nhận của PV, vào những ngày cuối tháng 6 vừa qua vẫn thấy Công ty Hoàng Thái chưa kiên quyết xử lý khắc phục những sai phạm theo yêu cầu của chính quyền. Một số người Trung Quốc vẫn tham gia lao động bình thường, số thùng phuy hóa chất vẫn để chỏng chơ ngoài trời, quặng chất đầy trong nhà xưởng…

Trước đó, UBND tỉnh Quảng Ninh cũng có Văn bản số 1445/UBND-QH2 ngày 10-4-2012 không chấp nhận Công ty Hoàng Thái đề xuất đầu tư dự án sản xuất tinh bột wolfram xuất khẩu tại thôn 2, xã Quảng Nghĩa vì quy hoạch chung của TP Móng Cái…

Ai tiếp tay cho sai phạm?

Trao đổi với PV ngày 25-6-2012, ông Dương Văn Cơ, Chủ tịch UBND TP Móng Cái cho biết: “Vì chưa khẳng định được Nhà máy wolfram có gây độc hại hay không nên ngay từ đầu tôi đã không đồng ý việc xây dựng nhà máy này tại địa bàn xã Quảng Nghĩa, nơi rất gần con sông Pạt Cạp và là cửa ngõ của TP. Vào thời điểm đó, trong cuộc họp thường vụ Thành ủy Móng Cái tôi cũng đưa ra ý kiến của riêng mình là không đồng ý. Tuy nhiên, Thường vụ đã có chủ trương cho xây dựng nhà máy tại xã Quảng Nghĩa nên UBND TP phải thực hiện chủ trương này. Khi được thanh tra xây dựng báo cáo chủ đầu tư tự ý xây dựng nhà máy, tôi đã chỉ đạo ông Kinh và ông Dũng là hai phó chủ tịch UBND phải ra văn bản đình chỉ vi phạm và xử phạt hành chính…”.

Trả lời về chủ trương cho xây dựng nhà máy, Bí thư TP Móng Cái Nguyễn Quang Điệp nói: “Thường vụ Thành ủy ra chủ trương đồng ý cho chủ đầu tư đầu tư nhà máy tại xã Quảng Nghĩa không có nghĩa là đồng ý cho xây dựng nhà máy tại đó (?). Dự án này do UBND TP Móng Cái trình Thường vụ để Thường vụ xem xét rồi báo cáo xin ý kiến tỉnh Quảng Ninh. Để xảy ra việc chủ đầu tư xây dựng trái phép nhà máy tại xã Quảng Nghĩa và chuyển 5.000 tấn quặng về đây là do xã không báo cáo TP (!). Bên cạnh đó là sự thiếu quan tâm, sâu sát của UBND TP Móng Cái. Sau khi có ý kiến chỉ đạo của tỉnh Quảng Ninh về việc kiểm điểm những người có trách nhiệm trong việc này Thường vụ đã yêu cầu lãnh đạo UBND TP, các ban, ngành liên quan và lãnh đạo xã Quảng Nghĩa kiểm điểm. Cá nhân tôi nhận thấy mình đã chủ quan nên để sự việc kéo dài. Tôi đã xin lỗi nhân dân xã Quảng Nghĩa. Công ty Hoàng Thái đã sử dụng đất trái phép, xây dựng trái phép và đưa quặng về nơi chưa được phép của cơ quan chức năng nên chúng tôi sẽ xử lý nghiêm. Tuy nhiên, vì muốn làm giảm bớt tổn thất cho doanh nghiệp và tránh làm xấu đi môi trường đầu tư của TP nên chúng tôi đang đề nghị tỉnh cho phép giữ lại nhà 3 tầng xây cho công nhân ở và… sau đó di dời Nhà máy wolfram ra địa chỉ khác, cách bờ sông Pạt Cạp 500m nhưng vẫn ở địa bàn xã Quảng Nghĩa…”.

Như lời của vị Bí thư TP Móng Cái nói thì tồn tại một nghịch lý “trên bảo dưới không nghe”. Trong khi tỉnh Quảng Ninh chủ trương đầu tư công nghệ sạch thì Thường vụ Thành ủy Móng Cái lại vội vã ra chủ trương chấp nhận về chủ trương cho đầu tư nhà máy này tại xã Quảng Nghĩa. Đến thời điểm này, khi lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã có văn bản yêu cầu kiên quyết di dời Nhà máy wolfram ra khỏi địa bàn xã Quảng Nghĩa và xem xét trách nhiệm của những người có liên quan thì Thành ủy Móng Cái, đứng đầu là ông Điệp vẫn đề nghị giữ lại một số hạng mục của nhà máy và di dời sang một vị trí mới, cách nhà máy “chui” này không xa.

Ở vụ việc này cũng có một bất thường là, ông Vũ Văn Kinh, Phó chủ tịch UBND TP Móng Cái là người phụ trách về xây dựng và là trưởng đoàn đoàn công tác của TP Móng Cái đi cùng nhà đầu tư sang Trung Quốc tham quan mô hình Nhà máy wolfram, sau đó về báo cáo cho Thường vụ Thành ủy Móng Cái để có chủ trương đầu tư. Nhưng khi có sai phạm xảy ra, dù được Chủ tịch TP yêu cầu ông Kinh phải ra quyết định xử lý vi phạm tại nhà máy này thì không hiểu vì lý do gì “quả bóng trách nhiệm” lại được đá sang ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó chủ tịch phụ trách quy hoạch đô thị? Cần nói thêm rằng, xã Quảng Nghĩa hiện nay chưa có quy hoạch!

Bài và ảnh: Doanh Chính