Một dự án mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc

Sau khi mở rộng địa chính (tháng 8-2008), Thủ đô Hà Nội có diện tích hơn 3.300km2, dân số 6,2 triệu người. Thủ đô mở rộng đã và đang phải giải quyết nhiều vấn đề bức xúc, trong đó có việc quy hoạch các nghĩa trang. Hiện nay,

TP có 7 nghĩa trang quy mô cấp thành phố là Mai Dịch, Văn Điển, Thanh Tước, Yên Kỳ (cũ), Sài Đồng, Ngọc Hồi và Nhổn với tổng diện tích khoảng 70 ha; ngoài ra còn rất nhiều nghĩa trang quy mô nhỏ. Đại đa số các nghĩa trang của Hà Nội hiện nay đều đã quá tải, trong đó nghĩa trang Văn Điển đã dừng chôn cất từ tháng 7-2010 vì không còn diện tích trống và vì bảo vệ môi trường. Để giải quyết kịp thời nhu cầu “chỗ ở cho người đã khuất”, UBND TP Hà Nội đã chủ trương xây dựng, mở rộng một hệ thống nghĩa trang, nhà hỏa táng tại các quận huyện của TP, trong đó có nghĩa trang sinh thái tại xã Minh Phú huyện Sóc Sơn. Quy hoạch này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Nghĩa trang sinh thái - công viên mang tên Thiên Đường dự định đặt tại xã Minh Phú, huyện Sóc Sơn do nhà đầu tư Công ty cổ phần Hoa Sen Vàng thiết kế, có tổng diện tích khoảng 80-100 ha, mà trong giai đoạn 1 sẽ thực hiện khoảng 40-50 ha với tổng mức đầu tư hơn 300 tỷ đồng để thực hiện các hạng mục như khu cát táng, khu hỏa táng; hệ thống các công trình dịch vụ; hệ thống các công trình tâm linh; hệ thống cây xanh công viên; vườn hoa; hồ nước; kiến trúc cảnh quan và hệ thống cây xanh cách ly; hệ thống giao thông liên hoàn và các công trình đầu mối kỹ thuật. Tại nghĩa trang này, sẽ áp dụng các loại hình an táng không ảnh hưởng tới môi trường. Tất cả các chất thải, nước thải phát sinh trong quá trình vận hành đều được thu gom về khu xử lý tập trung trong phạm vi nghĩa trang, không ảnh hưởng đến môi trường. Nghĩa trang này được thiết kế là một nghĩa trang sinh thái - công viên, đáp ứng được các yêu cầu về môi trường, về tâm linh; và chủ yếu là đáp ứng nhu cầu thực tế của cuộc sống hôm nay là nơi yên nghỉ cho những người đã qua đời. Không một ai có thể phủ nhận, đây là một dự án lớn, đáp ứng nhu cầu cấp bách của cuộc sống người dân Thủ đô hôm nay. Sau khi điều tra, nghiên cứu kỹ lưỡng với các yêu cầu khắt khe, các cấp chính quyền của Hà Nội đã chọn khu thung lũng núi Chân Chim thuộc xã Minh Phú (huyện Sóc Sơn) để xây dựng Nghĩa trang sinh thái Thiên Đường này.

Những phản ứng thái quá của một số người dân xã Minh Phú

Dự án Nghĩa trang sinh thái Thiên Đường đã được các cấp chính quyền

TP Hà Nội, huyện Sóc Sơn và xã Minh Phú triển khai thực hiện từ tháng 8-2009 mà bước đầu là công tác tuyên truyền, phổ biến cho người dân. Tuy nhiên, một số người dân lại phản ứng ngược lại với dự án quan trọng này của TP. Ngay từ ngày dự án được triển khai tuyên truyền tại xã, người dân đã có thái độ dị ứng và phản ứng thái quá với “dự án nghĩa trang” làm việc tại trụ sở UBND xã, chúng tôi đã được biết nhiều chuyện chưa vui nơi đây về sự phản ứng của nhiều người dân, như chuyện nhiều lần bà con không tham dự các cuộc họp bàn về dự án, tẩy chay các cán bộ xã kể cả trong cuộc họp và trong cuộc sống; ném gạch đá và chất thải vào nhà cán bộ; gọi cán bộ bằng danh từ của các động vật bốn chân; tẩy chay không dự đám hiếu và đám hỷ của gia đình cán bộ. Một đồng chí cán bộ xã tích cực trong công tác tuyên truyền, vận động thực hiện dự án, mới đây có người thân qua đời, chỉ có mỗi thân nhân đứng ra tổ chức, đưa tang. Một số người dân còn dựng lán trại và cử người canh gác ngăn không cho các cán bộ của Công ty Hoa Sen Vàng vào đo đạc khảo sát khu đất dự định thực hiện dự án, tụ tập đông người phản đối tại trụ sở UBND xã và lên huyện; thậm chí không nhận các chương trình trợ giúp xã hội của huyện, mặc dù xã Minh Phú hiện nay vẫn đang trong tốp xã chưa giàu của huyện Sóc Sơn và TP Hà Nội. Việc triển khai dự án đã ba năm trôi qua nhưng vẫn chưa được thực hiện, tình hình xã hội mất ổn định và trên thực tế, xã Minh Phú đã trở thành “điểm nóng” của Thủ đô trong suốt thời gian qua từ một dự án có yêu cầu cấp bách về thời gian và mang tính xã hội, nhân văn sâu sắc...

Dù đã nghe, đã biết khá nhiều về tình hình ở đây trong thời gian qua, nhưng chúng tôi vẫn không khỏi bất ngờ khi mới đặt chân đến địa phương đã được biết có hai cán bộ địa chất đo đạc về thực địa tại khu thung lũng núi Chân Chim đang bị người dân địa phương bủa vây không cho thi hành nhiệm vụ. Đường làng rầm rập tiếng chân người, tiếng xe máy. Trên cánh đồng, nhiều bà con nông dân bỏ dở công việc đồng áng, bỏ cả ủng, bỏ cả những đon mạ đang cấy dở để đổ về thung lũng Chân Chim. Tin bay về trụ sở UBND xã, mọi chuyện vẫn trong sự kiểm soát, chưa xảy ra yếu tố hình sự.

Cần tìm được tiếng nói chung

Tôi đã được các anh lãnh đạo huyện Sóc Sơn cho biết các nội dung chính của dự án và những tài liệu liên quan. Dự án Nghĩa trang sinh thái Thiên Đường là một dự án lớn, có ý nghĩa thiết thực và hết sức cấp bách cho cuộc sống người dân TP Hà Nội. Mọi tài liệu liên quan đã được các cơ quan chuyên môn của huyện, của thành phố in ấn chuyển đến người dân; nhiều cuộc họp đã được tổ chức; nhiều dự án hỗ trợ KTXH trị giá hàng trăm tỷ đồng cho xã Minh Phú đang được triển khai thực hiện. Xác định cần làm tốt công tác tuyên truyền nên cũng chính hôm chúng tôi về Minh Phú, 54 cán bộ các ban ngành, đoàn thể của huyện Sóc Sơn, trong đó có anh Đàm Vinh, Phó chủ tịch Hội CCB huyện đã cùng về để “ba cùng” cùng ăn, cùng ở và lắng nghe người dân, nói cho người dân biết mọi chuyện về dự án quan trọng này... Tôi biết, người dân Minh Phú anh hùng lắm, hiện cả xã có hơn 230 đối tượng chính sách, hơn 100 gia đình liệt sĩ. Năm 2005, Đảng bộ và nhân dân xã Minh Phú đã thật vẻ vang khi đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND thời kỳ chống Mỹ...

Tôi cùng anh Dương Văn Chanh, Chủ tịch Hội CCB xã Minh Phú đi trên chiếc xe Lon-cin vừa qua sinh nhật lần thứ 10 đi thăm khắp các hang cùng ngõ hẻm của Minh Phú. Ở trụ sở UBND xã, các anh khuyên tôi không nên lên “bãi” vì sợ thấy tôi lạ mặt, bà con sẽ “kéo vào ngồi” cùng hai anh địa chất, nhưng tôi không sợ, cứ rủ anh Chanh đi bằng được lên khu vực bà con đang tụ tập... Đi qua thung lũng, đến nhà các bác Nguyễn Thị Xem, Dương Thị Lụa, Nguyễn Thị Cót và nhiều gia đình bà con ở các thôn Thanh Trí, Thanh Sơn, chúng tôi đã gặp, chuyện trò với nhiều người dân xã Minh Phú, trong đó có nhiều bác, nhiều chị một đời làm ruộng nuôi con cho chồng vào miền Nam đánh giặc. Quanh những chén trà nóng, câu chuyện tâm tình xung quanh Dự án Nghĩa trang sinh thái Thiên Đường kéo dài như không muốn dứt. Tôi biết, chuyện dự án đã và đang đi vào bữa ăn, giấc ngủ của người dân nơi đây.

  • Nói thật với chú, ai muốn cơ sự này đâu cơ chứ, vừa ầm ĩ xóm làng, vừa bỏ bê cả công việc đồng áng, công việc gia đình. Chúng tôi chỉ muốn cuộc sống yên bình thôi.

  • Những thắc mắc của các bác hiện nay xung quanh Dự án Thiên Đường là gì?

  • Chúng tôi biết, người chết đi thì phải chôn chứ, mà Hà Nội thì đông người lắm; các bác lãnh đạo cũng đau đầu tìm chỗ lắm chứ, làm sao chúng tôi không hiểu. Chúng tôi không tìm cách moi tiền của Nhà nước; chỉ đề nghị các bác thế này: Đề nghị các bác xem lại, dự án nằm trong thung lũng núi Chân Chim là đầu nguồn nước ăn và tưới tiêu của người dân trong vùng, có cách nào để tránh được ô nhiễm cho người dân không? Thứ hai, dự án là của UBND TP Hà Nội, sao Hà Nội không làm mà để mấy ông Hoa Sen Vàng từ TP Hồ Chí Minh ra thực hiện? Sau khi thực hiện dự án, nếu có chuyện khúc mắc, vi phạm cam kết thì ai đi vào tận Sài Gòn để tìm ông Dự án mà hỏi. Với lại, nói thì hay nhưng làm có hay không, bảo công nghệ mới nhưng rồi họ tiết kiệm tiền lại theo cách cũ thì dân chúng tôi ai biết mà lên kiểm tra cơ chứ, nước ô nhiễm liệu có tiếp tục ngấm vào đất nguồn? Họ hứa hẹn cho dùng nước máy nhưng liệu có giống bên Nam Sơn làm bãi rác, xây lắp cả hệ thống nước máy đến từng nhà mất bao nhiêu tiền nhưng chỉ cho dùng nước máy có vài ba tháng rồi cắt tiệt, dân lại nhẫn nhịn uống nước giếng, liệu chúng tôi có bị ung thư không? Vả lại, chú thông cảm, ngộ nhỡ có nước máy, chúng tôi cũng lấy đâu ra tiền mà nộp tiền nước? Liệu các ông ở trên có nghe được ý kiến chúng tôi không anh?...

Nhưng khi tôi hỏi ngược lại: Nhưng nếu người dân Minh Phú cứ bất hợp tác thì làm sao tìm được giải pháp hợp lý hợp tình thì nhiều người im lặng, ra chiều suy tư.

Đem những trăn trở của người dân nơi đây trao đổi với anh Nguyễn Văn Phong - Bí thư Huyện ủy Sóc Sơn mới biết, những điều này, huyện và thành phố đã có những phương án chuẩn bị kỹ càng, vấn đề giờ đây là người dân và chính quyền cùng ngồi lại với nhau, cùng bàn và cùng làm.

Việc triển khai các dự án KTXH lớn như dự án Nghĩa trang Thiên Đường này cần đặc biệt quan tâm đến công tác tuyên truyền vận động thuyết phục. Nếu việc nơi nào cũng như Minh Phú thì làm sao có các dự án kinh tế, an sinh xã hội và nhân đạo được. Cần kiên quyết xử lý những người bất chấp kỷ cương pháp luật, cố tình gây rối an ninh, trật tự, xã hội và chống đối chính quyền, nhưng cũng cần lắng nghe ý kiến của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể và người dân địa phương để hài hòa lợi ích Nhà nước, xã hội và nhân dân.

Bài và ảnh: Lê Doãn Chiêu