Để tiếp tục rộng đường dư luận, Báo CCB Việt Nam xin trích đăng một số nội dung kết luận trong Báo cáo số 1143/BC-TTTP(P8), ngày 30-6-2010 của Thanh tra TP gửi UBND TP Hà Nội. Nội dung báo cáo đã chỉ ra những sai trái trong việc lập phương án đền bù, hỗ trợ, tái định cư trước đây của UBND quận Hà Đông đối với dự án mở rộng đường Nguyễn Khuyến như sau:

1. Thời điểm phê duyệt, công bố qui hoạch chi tiết, chỉ giới và cắm mốc giới quy hoạch đường Nguyễn Khuyến.

Năm 2002, UBND tỉnh Hà Tây (cũ) phê duyệt quy hoạch chi tiết sử dụng đất tỉ lệ 1/500 khu đô thị Văn Quán - Yên Phúc, đường Nguyễn Khuyến được quy hoạch rộng 36m và mốc giới mở đường được xác định tại thời điểm tháng 3-2006. Do đó, trước năm 2002, trên địa bàn phường Văn Quán chưa có quy hoạch đường Nguyễn Khuyến. Việc UBND quận Hà Đông xác định các hộ sử dụng đất lưu không đường Nguyễn Khuyến do UBND phường quản lý là không đúng.

2. Việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ.

Theo hồ sơ và báo cáo của UBND quận Hà Đông, UBND phường Văn Quán thể hiện: các hộ dân sử dụng đất trước ngày 15-10-1993, ổn định, không tranh chấp; bản đồ, sổ mục kê từ năm 1985 đến khi GPMB không thể hiện diện tích đất các hộ đang sử dụng cho mục đích công cộng, đất chuyên dùng…; trong hồ sơ địa chính của phường không thể hiện diện tích khu đất này nằm trong quỹ đất chưa sử dụng do UBND phường quản lý theo quy định tại Điều 103 và 104 Luật Đất đai năm 2003 và Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29-10-2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai năm 2003. Do đó, UBND phường Văn Quán xác nhận các hộ dân sử dụng đất lưu không đường Nguyễn Khuyến là không phù hợp với hồ sơ địa chính qua các thời kì và thực tế sử dụng đất của các hộ gia đình.

Kiểm tra 7 hồ sơ về việc sử dụng đất đai - xây dựng cơ bản của thị xã Hà Đông (cũ) cho thấy: Không xác định được thời điểm bắt đầu sử dụng đất của 4 hộ gia đình, trong khi bản đồ năm 1985 thể hiện là đất ở, một biên bản thể hiện hộ gia đình đã sử dụng đất từ năm 1975 (hộ ông Giai) nhưng đến năm 1992 có biên bản kiểm tra; một hộ bị đình chỉ hành vi cải tạo nhà không có giấy phép xây dựng năm 2001, nhưng không có hồ sơ cưỡng chế phá dỡ công trình xây dựng, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, thu hồi đất và quản lý đất sau thu hồi (hộ ông Nguyễn Văn Dũng); một hộ trong biên bản có ghi là mượn đất của UBND xã nhưng không có hồ sơ mượn đất (hộ bà Lê Thị Hiền). Do đó, không có đủ cơ sở khẳng định 15 hộ dân (15/27 hộ dân có đơn - PV) sử dụng đất vi phạm quy định tại Khoản 4, Điều 14, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP của Chính phủ (Khoản 5, Điều 7 của Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 29-9-2008 của UBND TP Hà Nội). Việc UBND quận Hà Đông phê duyệt phương án không bồi thường, hỗ trợ diện tích đất các hộ đang sử dụng khi GPMB đối với các hộ gia đình là không đúng, nội dung đơn khiếu nại của các hộ gia đình là có cơ sở.

3. Thực tế và điều kiện ăn ở của các hộ sau GPMB.

Trên cơ sở tờ trình của UBND quận Hà Đông, Ban chỉ đạo GPMB TP và ý kiến của Sở Xây dựng, ngày 23-2-2010, UBND TP Hà Nội có Quyết định số 898/QĐ-UBND, bán 11 căn hộ với tổng diện tích 638m2 tại nhà N06, khu đô thị Pháp Vân – Tứ Hiệp cho 11 hộ gia đình ở phường Văn Quán, quận Hà Đông do phải di chuyển khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện xây dựng đường Nguyễn Khuyến. Đến nay, 6 trong 15 hộ có đơn khiếu nại đã được UBND TP Hà Nội bán nhà tái định cư.

Thanh tra TP kiến nghị UBND TP Hà Nội: Giao cho Ban chỉ đạo GPMB TP, Sở Tài chính, Sở TNMT phối hợp với UBND quận Hà Đông khẩn trương xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ cho 15 hộ dân có đất bị thu hồi thực hiện dự án đường Nguyễn Khuyến đúng chính sách tại thời điểm phê duyệt phương án để đảm bảo mặt bằng chung trên toàn TP. Trên cơ sở đó, UBND quận Hà Đông điều chỉnh lại phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ, thu hồi toàn bộ diện tích đất các hộ đang sử dụng để thực hiện dự án đường Nguyễn Khuyến, quận Hà Đông.

Mặc dù đề xuất của Thanh tra TP như vậy, nhưng qua tìm hiểu của phóng viên, phương án điều chỉnh bổ sung của quận Hà Đông, trên cơ sở đề xuất của Ban chỉ đạo GPMB TP và Liên ngành đã điều chỉnh chỉ “hỗ trợ” 50% giá đất cho 27 hộ dân chứ không phải là đền bù? Giá đất áp dụng theo Quyết định 2404/2007/QĐ-UBND ngày 11-12-2007, của tỉnh Hà Tây (cũ) do đó, mỗi mét vuông đất được tính “hỗ trợ” 50%, quy ra người dân chỉ còn được nhận 2.167.000 đồng/m2 là rất thiệt thòi.

Ngoài những vấn đề trên, theo một cán bộ Trung tâm phát triển quỹ đất quận cho biết: Hiện nay, 15/27 hộ dân đang tiếp tục khiếu nại quyết định điều chỉnh bổ sung của UBND quận Hà Đông và UBND quận đang thụ lý giải quyết đơn của bà con theo thẩm quyền… Việc mua nhà tái định cư, theo như Báo cáo 1143 của thanh tra là không đúng, bởi lẽ đến nay mới có 2 hộ dân nộp tiền và làm thủ tục mua, nhận nhà; còn lại 9/11 hộ đủ tiêu chuẩn mua nhà tái định cư chưa làm thủ tục mua nhà và nộp tiền.

Bà Lê Thị Hiền và một số người dân cho hay: Nguy cơ những hộ dân chúng tôi rơi vào cảnh “màn trời chiếu đất” là khó tránh khỏi. Hơn nữa, các hộ dân hiện nay đang rất khó khăn về kinh tế, hầu hết đều không có công ăn việc làm ổn định. Nếu giả thiết có được đền bù 100% thì số tiền đền bù đó các hộ dân vẫn không đủ tiền để mua nổi một căn nhà tái định cư, tại khu căn hộ chung cư ở tòa nhà N06 Pháp Vân – Tứ Hiệp… mà TP đã “ưu ái” bán với giá sàn bán ra từ 5.992.372 đồng đến 6.192.099 đồng/m2!

Những thông tin trên đây cho thấy, từ năm 2008 đến nay, bà con đường Nguyễn Khuyến đã liên tục khiếu kiện để đòi quyền lợi là có cơ sở và có nguyên nhân của nó, đồng thời qua đó cho thấy năng lực của một số cán bộ làm công tác GPMB quận Hà Đông là rất yếu kém. Nếu như ở đâu, các dự án cũng làm giống như một số cán bộ quận Hà Đông thì không những người dân có nhiều đơn thư vượt cấp mà còn làm hao tổn sức lực, tiền bạc của Nhà nước khi mà các cán bộ của một số cơ quan chức năng phải về xác minh, làm rõ. Bà con trong diện thu hồi đất để làm dự án thì hoang mang, sợ bị cưỡng chế sẽ không còn nhà nào khác để ở dẫn đến phải theo kiện kéo dài.

Bài và ảnh: Doanh Chính, Quốc Hưng