Ở thời bình ông được người dân yêu quý, tin tưởng bầu là trưởng thôn. Thế nhưng, khi ở vị trí “bé mọn” ấy, ông bị vướng vào một vòng lao lý lạ lùng!

Trưởng thôn có quyền xác nhận nguồn gốc đất (?!)

Theo cáo trạng của VKSND huyện Sóc Sơn, ngày 13-1-2006 UBND TP Hà Nội ra Quyết định số 248/QĐ-UB về việc Phê duyệt dự án đầu tư cứng hóa mặt đê, kết hợp làm đường giao thông các tuyến đê tả, hữu sông Cà Lồ ở địa bàn huyện Đông Anh và Sóc Sơn. Ngày 8-12-2008, UBND huyện Sóc Sơn có Quyết định số 1411-QĐUB thành lập Tổ công tác giúp việc Hội đồng giải phóng mặt bằng (GPMB) cho dự án này gồm: Ông Hoàng Minh Nhâm, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Thu là tổ trưởng; bà Phạm Thị Đường, cán bộ Ban GPMB huyện Sóc Sơn làm tổ phó; ông Phan Quang, trưởng thôn Thu Thủy là tổ viên; ông Nguyễn Văn Son, cán bộ địa chính xã Xuân Thu là tổ viên…

Trong thời gian lập hồ sơ và chi trả tiền bồi thường GPMB dự án, một số người dân địa phương đã phát hiện có sai phạm và “tố” lên cơ quan chức năng. Cơ quan công an vào cuộc và phát hiện sai phạm, trong đó nghiêm trọng nhất là việc lập hồ sơ cho 9 lô đất chưa thống nhất về nguồn gốc chủ yếu trên địa bàn thôn Thu Thủy.

Cũng theo bản cáo trạng, vì trước đó chưa thống nhất được nguồn gốc đất nên ông Nguyễn Văn Đồng, Chủ tịch UBND xã đã giao cho trưởng thôn Thu Thủy là ông Phan Quang tổ chức họp để xác định nguồn gốc đất. Do có những mảnh đất liền kề của các hộ dân, đã được xác nhận là đất giao theo Nghị định 64/CP (đất nông nghiệp giao lâu năm) và dựa vào trí nhớ của một số người đi phân đất và biên bản cuộc họp thôn Thu Thủy nên ông Quang đã xác nhận các hồ sơ đất trên là đất chia theo Nghị định 64/CP. Tuy nhiên, trong thực tế đây là đất công. 9 phương án đất công vi phạm trên được chi trả hơn 523 triệu đồng.

Cũng theo cáo trạng của VKS thì ông Phan Quang được giao xác nhận nguồn gốc của 9 hồ sơ đất, vì có động cơ vụ lợi bản thân nên ông Quang đã tự kê cho mình một hồ sơ đất (thực tế trước đó gia đình ông canh tác trên đất này) được đền bù hơn 47 triệu đồng.

Chính vì thế VKSND huyện Sóc Sơn cho rằng: “Phan Quang phạm vào tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ quy định tại Điều 281, Khoản 2, điểm C Bộ Luật hình sự”. Sau đó tòa án xét xử ông Quang mức án 3 năm tù giam.

Trưởng thôn có quyền hạn gì để lợi dụng?

Theo các văn bản quy định của pháp luật về đền bù và GPMB, ông Nguyễn Văn Hùng, cán bộ của Ban GPMB huyện Sóc Sơn đã khẳng định: Việc xác định nguồn gốc đất được giao cho UBND xã và các cấp có thẩm quyền quyết định (cấp huyện, tỉnh). Thôn không có quyền xác định nguồn gốc đất, ý kiến của thôn chỉ là ý kiến để UBND xã xem xét, tham khảo. Khẳng định cuối cùng đó là đất công hay đất 64/CP, các loại đất khác là do UBND xã đóng dấu, xác nhận.

Tìm hiểu các văn bản quy định quyền hạn và trách nhiệm của trưởng thôn, tại Văn bản số 13/2002/QĐ-BNV của Bộ Nội vụ, thì cũng không có quyền hạn nào của trưởng thôn liên quan đến xác nhận nguồn gốc đất. Khi không có quyền hạn thì làm sao người ta có thể lợi dụng?

Trưởng thôn bị trao sai trách nhiệm rồi vướng vòng lao lý khốn khổ còn đưa ra bằng chứng để chứng minh rằng ông chỉ có trách nhiệm nhỏ trong việc xác minh 4 lô đất (trong 9 lô kết luận xác định sai). 4 lô đất đó được xác định là đất giao theo NĐ 64/CP. Toàn bộ đất giao theo NĐ 64 có hội nghị liên tịch thôn thống nhất và nhiều người cùng kí vào biên bản. Các lô đất còn lại, 1 lô đất trong đó là của địa phương khác, 3 lô còn lại thì đã được phê duyệt của nguyên Chủ tịch xã Xuân Thu Nguyễn Xuân Đồng, Phó chủ tịch xã Xuân Thu Hoàng Minh Nhâm và một số các cán bộ ở huyện Sóc Sơn. Thế nhưng ông Phan Quang chỉ là trưởng thôn “bé mọn” trong vụ việc này phải chịu trách nhiệm cao nhất? Các cá nhân liên đới, thậm chí có trách nhiệm cao hơn trong vụ việc như ông Hoàng Minh Nhâm, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Thu là tổ trưởng; bà Phạm Thị Đường, cán bộ Ban GPMB huyện Sóc Sơn làm tổ phó; ông Nguyễn Văn Son, cán bộ địa chính xã Xuân Thu là tổ viên… và cán bộ chịu trách nhiệm ở cấp cao hơn lại không bị hề hấn gì trước tòa.

Công nhận án sai sót và có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm!

Trong hồ sơ cá nhân ông Phan Quang gửi về báo, ông bày tỏ nhiều điều: “Gia đình tôi luôn chấp hành mọi chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước. Bố mẹ đều là người có công trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Bản thân tôi từng là sĩ quan quân đội, được tặng thưởng huân huy chương chiến sĩ và là bệnh binh 2/3, về già sức khỏe đã rất yếu. Con thứ hai của tôi bị nhiễm chất độc da cam… Gia cảnh là vậy, tôi mong mỏi các cơ quan thực hành pháp luật xem xét để xét xử có tình, có lý trong vụ việc này”.

Quay trở lại VKSND huyện Sóc Sơn để tìm hiểu thêm về vụ việc, kiểm sát viên Nguyễn Hữu Lợi đã không trả lời PV, ông đưa ra lý do vụ việc đã làm xong, án đã khép lại…

Tại TAND huyện Sóc Sơn, gặp trực tiếp thẩm phán Nguyễn Văn Phi, chủ tọa phiên tòa, ông Phi phân trần: “Tòa đã từng cho rằng vụ việc này có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm, đã trả lại hồ sơ 1 lần cho VKS để xem xét nhưng qua quá trình điều tra xác định các cá nhân khác không có động cơ, mục đích tư lợi cá nhân, chưa đến mức xử lý bằng biện pháp hình sự…”.

Nghi ngại về việc bỏ lọt tội phạm, khi được hỏi, ông Phi nói gọn: “Tòa chỉ xét xử những tội danh trong phạm vi VKS truy tố. Còn lại, VKS không truy tố nên tòa không xét”!

Doanh Chính - Duy Thanh