Ngày 24-8-2011, cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an huyện Đầm Hà ra Kết luận điều tra vụ án hình sự số 19/KLĐT khỏi tố bị can Hoàng Minh Vương, nguyên Trưởng ban đền bù GPMB huyện Đầm Hà nhưng không nói về tội gì; Phan Văn Mai, nhân viên ban đền bù GPMB huyện Đầm Hà (nay là Trung tâm phát triển quỹ đất) bị khởi tố về tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”. Ngoài 2 bị can trên, cơ quan CSĐT Công an huyện Đầm Hà còn khởi tố 2 cán bộ khác cũng liên quan đến công tác GPMB.

Kê khai khống?

Bản kết luận này cho hay, bị can Vương với cương vị là Trưởng ban đền bù GPMB đã phân công cho Phan Văn Mai làm tổ trưởng tổ kiểm đếm cùng Đặng Văn Nam, nhân viên hợp đồng của Ban đền bù GPMB thực hiện công tác kiểm đếm… Quá trình kiểm đếm, đáng ra Phan Văn Mai phải thực hiện nhiệm vụ được giao: Trực tiếp kiểm tra, đo đạc, xác minh, xác định về đất, vật kiến trúc, cây cối hoa mầu… nhưng Mai lại để Đặng Văn Nam nhờ người dân cầm thước đo kiểm đếm hộ… nên đã dẫn đến kiểm đếm sai về đất, vật kiến trúc… của hộ bà Bùi Thị Đanh, các ông Trần Văn Nghì và Trần Văn Thuần. Tổng cộng số tiền thất thoát của 3 hộ hơn 424 triệu đồng.

Là trưởng ban nhưng bị can Vương đã không trực tiếp kiểm tra việc kiểm đếm tại hiện trường, không kiểm tra hồ sơ do Mai đi kiểm tra của ba hộ Bùi Thị Đanh, Trần Văn Nghì, Trần Văn Thuần đã cho lập phương án bồi thường. Theo đó, cơ quan CSĐT nhận định bị can Vương đã không làm hết trách nhiệm được giao, gây thất thoát hơn 660 triệu đồng.

Tuy nhiên, tại bản kết luận điều tra, dư luận nghi ngại còn có một số điểm cần phải xem xét lại. Đối với việc khởi tố bị can Mai, quá trình cơ quan CSĐT huyện Đầm Hà ra quyết định khỏi tố vụ án, tức là sau hơn 2 năm kể từ thời điểm kiểm đếm, các hộ bà Đanh, ông Thuần, ông Nghì đã bàn giao hết mặt bằng và tài sản cho dự án. Những bút tích để lại trong một số tờ kê khai diện tích đất, cây cối, hoa mầu, vật kiến trúc… của 3 hộ đều không thể hiện có chữ ký của ông Mai. Các văn bản này thể hiện chữ ký của ông Đặng Văn Nam, Ty Văn Hải - Chủ tịch UBND xã Quảng Lợi, Ty Văn Cường - cán bộ địa chính xã, Trần Văn Nghì - trưởng thôn Châu Hà…

Một trong những lý do bị can Mai bị truy tố là “căn cứ vào biên bản của UBND xã Quảng Lợi xác nhận hơn 6.644,9m2 là đất nông nghiệp khai hoang cho ông Trần Văn Thuần” mà không kiểm tra, xác minh nguồn gốc để bồi thường… Trước đó, ngày 10-5-2009, xã Quảng Lợi đã xác nhận đất này thuộc quyền sử dụng của xã. Như vậy, cùng diện tích đất, cùng xác nhận của xã Quảng Lợi (trước xác định đất công, sau xác định đất của dân), nhưng khi bị can Mai căn cứ vào xác nhận sau này (xác nhận là đất của dân) thì bị… truy tố. Trái ngược lại, một số đối tượng như Ty Văn Cường (cán bộ địa chính xã Quảng Lợi) đã có hành vi vi phạm là xác nhận hơn 6.644,9m2 đất thuộc quyền sử dụng của xã này cho hộ ông Thuần để Mai lập hồ sơ kiểm đếm bồi thường. Chủ tịch UBND xã Quảng Lợi Ty Văn Hải, Phó chủ tịch UBND xã Quảng Lâm Làu Tằng Sáng đã không kiểm tra xem xét kỹ hồ sơ do cán bộ chuyên môn trình ký, đã ký xác nhận nguồn gốc đất, hồ sơ kiểm đếm cho ông Thuần và Làu A Làn. Kết luận nói việc làm trên của hai ông này “không có mục đích tư lợi nên không truy cứu trách nhiệm hình sự”.

Căn cứ buộc tội chưa thuyết phục

Theo đơn kêu cứu của ông Mai thì việc buộc ông tội ‘thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 285 Bộ Luật hình sự thuộc nhóm các tội phạm về chức vụ. Bản thân ông Mai chỉ là một nhân viên bình thường (được ông Vương giao nhiệm vụ bằng mồm - PV), là thành viên trong tổ kiểm đếm giống như những thành viên trong tổ công tác GPMB dự án nêu trên, gồm rất nhiều thành viên trong đó có cả chủ tịch xã, địa chính xã, trưởng thôn và một số đoàn thể khác…

Ông Mai cho biết, biên bản kiểm đếm ngày 19-5-2009 và một số biên bản kiểm đếm khác không có chữ ký của ông và các biên bản này cơ quan CSĐT huyện Đầm Hà cho rằng bị khai khống. Do đó, nếu ông ký vào các biên bản này thì mới có hành vi vi phạm. Còn việc chi trả tiền bồi thường qua nhiều khâu, đâu phải ông quyết hết! Theo lời ông Mai thì ông chỉ có thể chịu trách nhiệm với những phần kiểm đếm mà ông trực tiếp tham gia, xác nhận. Hành vi của ông cũng giống như ông Hải, ông Sáng (không có mục đích tư lợi, ký vào biên bản căn cứ trên hồ sơ được trình của cán bộ địa chính) nhưng ông thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự, còn cán bộ xã thì vô can, rất khó hiểu?

Ngoài ra, đơn ông Mai gửi Báo cho biết: “Kết quả điều tra kết luận hộ bà Đanh được bồi thường khống một nhà tắm xây gạch chỉ diện tích 8m2, một giếng nước, kè đá khan, một bể xây gạch chỉ nắp bê tông, một chuồng lợn xây gạch chỉ diện tích 27,6m2 và một chuồng lợn khác 30,69m2 là không chính xác”. Kể từ khi có bản kết luận điều tra, đến nay các tài sản này vẫn còn tồn tại trên hiện trường (nằm trong phạm vi GPMB) nên không thể nói là bồi thường khống.

Vụ việc này trước đó UBKT Huyện ủy Đầm Hà cũng đã có kết luận thông báo về việc đảng viên có dấu hiệu vi phạm đối với ông Hoàng Minh Vương. Theo bản thông báo này, lỗi vi phạm của ông Vương là cực kỳ nghiêm trọng, nhưng bản kết luận điều tra của Công an huyện Đầm Hà khởi tố bị can Vương lại không nói về tội gì. Cụ thể, Thông báo kết luận của UBKT Huyện ủy nêu vi phạm của ông Vương: “Lôi kéo, ép buộc nhân viên cơ quan làm trái quy định về quản lý tài chính, tài sản; vi phạm quy chế dân chủ, quy chế làm việc của cơ quan GPMB… quyết định làm việc theo ý thức chủ quan của bản thân, dùng chức vụ, quyền hạn bác bỏ mọi ý kiến của nhân viên cơ quan về quản lý tài chính và công tác GPMB… Độc đoán, chuyên quyền trong chỉ đạo mọi hoạt động của cơ quan, thiếu sâu sát cụ thể, chưa làm hết chức trách nhiệm vụ trong kiểm tra, giám sát thực hiện kiểm đếm, lên phương án bồi thường GPMB… để xảy ra lãng phí trong chi tiêu… tiêu cực trong kiểm đếm, lập phương án bồi thường GPBM…”.

Được biết, vụ việc khởi tố 4 bị can đã được cơ quan Công an huyện Đầm Hà chuyển sang VKS huyện truy tố theo quy định của pháp luật.

Doanh Chính