**Báo CCB Việt Nam đăng tiếp bài “Phải chăng có sự phá hoại nhằm thôn tính Bia Sài Gòn” để rộng đường dư luận. **

Tổng kết năm 2009, Bia Sài Gòn (SABECO) tiếp tục là đơn vị dẫn đầu trong ngành với sự tăng trưởng ngoạn mục về tất cả các chỉ tiêu: Sản lượng đạt hơn 900 triệu lít (tăng 17% so với năm 2008, chiếm hơn 35% sản lượng bia cả nước). Doanh thu đạt hơn 15.000 tỷ đồng (tăng 10%), nộp ngân sách hơn 4.200 tỷ đồng (tăng 12%). Lợi nhuận đạt trên 1.700 tỷ đồng (tăng hơn 20%). Mục tiêu của lãnh đạo Bia Sài Gòn khi thành lập Công ty thương mại SABECO (công ty chịu trách nhiệm tiêu thụ toàn bộ sản phẩm của Bia Sài Gòn) cách đây mấy năm là năm 2010 sẽ tiêu thụ 1.000 triệu lít để thiết thực lập thành tích kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, chắc chắn sẽ được thực hiện vượt chỉ tiêu. Với sự tăng trưởng vượt bậc, sự lớn mạnh không ngừng đó, các sản phẩm bia mang thương hiệu SABECO trở thành niềm tự hào của ngành bia - rượu - nước giải khát của cả nước, đã chiếm lĩnh khách hàng khó tính như các nhà hàng sang trọng, các khách sạn 3, 4, 5 sao, làm cho nhiều thương hiệu bia nổi tiếng trên thế giới đã có mặt ở Việt Nam phải kiêng nể, ghen tỵ. Tuy nhiên SABECO đang ở thời điểm nhạy cảm. Một nguồn tin cho biết có người lãnh đạo chủ chốt của Bia Sài Gòn vừa âm thầm, vừa công khai ủng hộ cho mưu đồ phá hoại, tiến tới thôn tính Bia Sài Gòn.

**Thấy gì qua lá thư của một thành viên HĐQT gửi Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng **

Cuối tháng 12-2009, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng nhận được bức thư không đề ngày dài hơn 4.000 từ của ông Yan Mc Neilage, một thành viên HĐQT SABECO, đại diện cho nhà đầu tư chiến lược của một hãng bia nước ngoài với 5% cổ phiếu (và 5% cổ phiếu của các cổ đông độc lập khác). Mở đầu bức thư, nhằm gây ấn tượng với ngài Bộ trưởng về những lời vàng ngọc trong thư, ông Yan Mc Neilage đã rất mạnh bạo khoe rằng "Tôi có 27 năm kinh nghiệm trong ngành bia và có 15 năm kinh nghiệm đầu tư với nhiều tập đoàn quốc tế. Tôi đã được bổ nhiệm là thành viên HĐQT của công ty của Úc, Hồng Công, Xinh-ga-po, Ấn Độ và Việt Nam". Kết thúc bức thư, ông Yan Mc Neilage viết: "Tôi thực hiện trách nhiệm là thành viên HĐQT một cách nghiêm túc và luôn cố gắng thực hiện các nhiệm vụ một cách khách quan và công tâm vì lợi ích của SABECO. Đó luôn luôn là nguyên tắc định hướng".

Thế nhưng, khi đọc kỹ nội dung bức thư này chúng ta dễ dàng nhận thấy mục đích, động cơ của cái gọi là "thực hiện các nhiệm vụ một cách khách quan và công tâm vì lợi ích của SABECO" của ông Yan Mc Neilage là gì?

Để làm rõ những điều này, chúng ta hãy xem xét một vấn đề nổi cộm hiện nay ở SABECO là việc mất đoàn kết nghiêm trọng giữa Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh và Chủ tịch HĐQT Nguyễn Bá Thi mà nguyên nhân chính là Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh đòi mình được quyền là người đại diện theo pháp luật tại SABECO. Điều này trái với điều lệ của Tổng công ty SABECO và Luật doanh nghiệp.

Điều thật thú vị thể hiện rõ trong bức thư của ông Yan Mc Neilage là sự trùng khớp kỳ lạ với quan điểm của Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh, khi ông viết "Đại diện theo pháp luật trong Điều lệ của công ty là Chủ tịch HĐQT đã gây nên hiểu nhầm. Đại diện theo pháp luật không nên được hiểu đồng nghĩa với việc chịu trách nhiệm về mặt pháp luật đối với mọi hoạt động của SABECO. Việc diễn giải rằng đại diện theo pháp luật hàm ý mọi trách nhiệm pháp lý và do đó nên tham gia vào các công việc hằng ngày, mà rõ ràng là công việc của Tổng giám đốc là không nhất quán với quy tắc quản trị doanh nghiệp tốt. Trong đa số các công ty khác, để giải quyết vấn đề này, Tổng giám đốc đồng thời là đại diệân theo pháp luật".

Là thành viên của HĐQT SABECO và một loạt công ty khác trên khắp thế giới, trong khi lớn tiếng đòi quyền đại diện theo pháp luật cho Tổng giám đốc, chẳng lẽ ông Yan Mc Neilage lại quên mất một điều luật cơ bản, một quy định cơ bản về hoạt động, điều hành của công ty cổ phần là: Trong công ty cổ phần, cổ đông nào chiếm tỷ lệ cổ phiếu trên 51%, cổ đông này đương nhiên là Chủ tịch HĐQT, có trách nhiệm tối cao, có quyền quyết định tối cao ở công ty đó, kể cả việc thuê Tổng giám đốc điều hành sản xuất kinh doanh của công ty. Là người làm thuê theo hợp đồng thì làm sao Tổng giám đốc là người đại diện theo pháp luật của công ty đó được. Ở Công ty cổ phần SABECO, vốn nhà nước chiếm gần 90% thì đương nhiên người đại diện cho phần vốn nhà nước ở đây là Chủ tịch HĐQT và người đó là người đại diện theo pháp luật của công ty này. Điều đơn giản đó chẳng có gì phải bàn luận, tranh cãi.

**Mô hình hoạt động của Tổng công ty SABECO hiện nay là: **

Tổng công ty là công ty mẹ, dưới công ty mẹ có nhiều công ty cổ phần con, như Công ty cổ phần Bia Sài Gòn - Cần Thơ, Công ty cổ phần bia Sài Gòn - Bình Tây; Công ty cổ phần bia Sài Gòn - Đắc Lắc; Công ty cổ phần bia Sài Gòn - Hà Nội… Công ty mẹ chịu trách nhiệm phân bổ chỉ tiêu kế hoạch, cung cấp vật tư nguyên liệu, quản lý chất lượng sản phẩm, tiêu thụ toàn bộ sản phẩm của công ty con. Các công ty cổ phần con được hạch toán độc lập. Với mô hình hoạt động này, công ty con nào có trình độ tổ chức, quản lý sản xuất tốt, suất đầu tư thấp sẽ có lãi lớn và ngược lại.

Phản ứng về mô hình hoạt động này, trong thư gửi Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, ông Yan Mc Neilage viết: "Tôi cũng muốn lưu ý hơn nữa đến việc sắp xếp đang gây quan ngại lớn liên quan đến việc khả năng của chúng ta trong việc kiểm soát doanh thu và lợi nhuận và do đó trực tiếp ảnh hưởng khả năng gia tăng giá trị cho cổ đông… Cuối cùng, HĐQT của SABECO đã có định hướng đầu tư các nhà máy mới, rõ ràng rằng các nhà máy sẽ là sở hữu 100% bởi công ty mẹ, lý do của việc này là logic liên quan đến hiệu quả kinh tế. SABECO có đủ tiềm lực tài chính để xây dựng các nhà máy mà không cần đến cổ đông bên ngoài. Chiến lược công ty cổ phần với các nhà máy bia đã được thấy là không có hiệu quả và gây rất nhiều khó khăn trong quản lý do sự khác biệt trong mục tiêu của SABECO và các nhà đầu tư trong công ty cổ phần. Đây đã là chủ đề thảo luận rất nhiều trong HĐQT. Do đó HĐQT đã thống nhất là đầu tư trọng điểm sẽ được tiến hành bởi SABECO mà thôi. Chúng tôi đang tìm hiểu để có thể đưa ra một phương thức hoặc mua lại các công ty con để SABECO sở hữu 100% hoặc chuyển đổi các cổ phiếu của công ty con thành cổ phiếu của SABECO để lợi ích của SABECO và các cổ đông khác của các công ty con được thống nhất. Mặc dầu đã định hướng rõ ràng, HĐQT SABECO gần đây vẫn thành lập công ty Bia Sài Gòn - Hà Tĩnh mà SABECO sở hữu dưới 100%. Hơn nữa, báo cáo KMPG và Tổng giám đốc đều thống nhất và đã đề xuất SABECO đưa tất cả các hoạt động và đầu tư trong lĩnh vực bia vào một công ty để có thể tập trung quản lý tốt hơn. Việc này sẽ bao gồm việc mua lại các cổ đông nhỏ trong các công ty nếu được". Sau khi đã nắm toàn bộ hoạt động, thâu tóm được tất cả các công ty cổ phần con về công ty mẹ theo quan điểm "tư bản cá mập" đã và đang xảy ra trên thương trường. Bước tiếp theo ông Yan Mc Neilage sẽ làm gì? Chúng ta không khó để phát hiện ra ý đồ sâu xa của vị thành viên HĐQT này, khi ông viết tiếp: "Tôi phải giả định là có nhiều lý do khác để tin rằng dự án này nên có các cổ đông bên ngoài và mong muốn quý Bộ điều tra lý do và các yếu tố cho các quyết định này".

Cùng với những thông tin rầm rộ đang có cuộc chạy đua quyết liệt, đang có cuộc vận động hành lang quyết liệt của một lãnh đạo chủ chốt ở SABECO và một số Việt kiều cùng một số người khác để nhà chức trách bán tiếp 20% trong tổng số gần 90% mà nhà nước đang sở hữu cho các cổ đông khác. Nếu việc này xảy ra, khi đó chắc chắn nhà đầu tư chiến lược nước ngoài mà ông Yan Mc Neilage là đại diện đã nắm 5% cổ phiếu sẽ được mua thêm một số lượng lớn. Nếu nhà đầu tư chiến lược này nắm trong tay số cổ phiếu là 21% thì mọi quyết định của HĐQT của SABECO bắt buộc phải được sự đồng ý của cổ đông này. Chúng ta biết rằng nhà đầu tư chiến lược nước ngoài này là một hãng bia lớn nổi tiếng đã đầu tư ở Việt Nam từ nhiều năm nay. Mặc dầu dày dạn kinh nghiệm thương trường, có tiềm lực tài chính khổng lồ với nhiều chiêu quảng cáo khuyến mại rất đáng kính nể nhưng sản phẩm của hãng bia này vẫn chưa có được một thị phần đáng kể, vẫn bị các thương hiệu bia SABECO lấn lướt vượt xa.

Qua những phân tích nội dung chủ yếu trong bức thư "tâm huyết" của ông Yan Mc Neilage gửi Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, qua bài học đau xót về liên doanh Coca Cola Ngọc Hồi (Hà Nội) sau vài ba năm thua lỗ triền miên, với đồng vốn ít ỏi chúng ta đã phải bán đổ bán tháo cho nhà đầu tư để rồi họ trở thành nhà đầu tư 100% vốn nước ngoài với lợi nhuận cứ tăng vùn vụt. Vụ việc này xảy ra chưa lâu, còn bài học nóng hổi hiện nay là Công ty cổ phần Hàng không Jesta Pacific. Những vụ việc đó thật đáng để chúng ta (nhất là những nhà lãnh đạo của Bộ Công thương) suy ngẫm.

**Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh, nhân tố gây bất ổn cho SABECO **

Gần một năm nay đã có hàng chục tờ báo của T.Ư và địa phương, của các Bộ, ngành, đăng hàng loạt bài phản ánh những sai sót nghiêm trọng của Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã có văn bản yêu cầu Bộ Công thương làm rõ những nội dung các bài báo nêu và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Ngày 6-11-2009, Bộ Công thương đã có kết luận Thanh tra số 11153 do Thứ trưởng Thường trực Bùi Xuân Khu ký. Trong bản kết luận thanh tra này, nhiều sai sót nghiêm trọng của Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh đã được vạch ra:

  • Về thay đổi nhãn mác các sản phẩm bia SABECO và việc ký hợp đồng mua phụ tùng với Krones. Về chủ trương thay đổi nhãn mác tuy đã có chủ trương và thời gian kéo dài nhưng việc chuẩn bị thay nhãn nào, nhãn nào cần thay, nhãn nào chưa cần thay, tiến độ thay và thay ở đơn vị nào chưa được triển khai tỉ mỉ. Nhưng Tổng giám đốc đã triển khai ký hợp đồng mua phụ tùng với Hãng Krones trước và báo cáo với HĐQT sau là vi phạm quy chế quản lý.

  • Về việc mua nguyên liệu Malt, Houblon: Việc Tổng giám đốc ký những hợp đồng lớn, dài hạn phải báo cáo HĐQT và phải được HĐQT đồng ý. Cho nên Tổng giám đốc tự ý ký chốt giá là việc làm bất lợi cho Tổng công ty gây bất bình trong lãnh đạo SABECO… đây là thiếu tinh thần trách nhiệm và non kém về nghiệp vụ của Tổng giám đốc.

  • Về việc mua lon bia 333: Khi trong nước đã có một vài đơn vị sản xuất thì việc mua phải đấu thầu và chào hàng cạnh tranh. Nhưng Tổng giám đốc đã không thực hiện mà mua với giá cao hơn, đây là việc làm sai nguyên tắc, gây phản ứng mạnh mẽ từ các đơn vị sản xuất bia lon. Điều này dẫn đến thua thiệt hàng chục tỷ đồng, tạo cho anh em trong đơn vị nghĩ xấu về Tổng giám đốc, HĐQT, đánh giá năng lực và trách nhiệm của Tổng giám đốc non yếu.

  • Về tài khoản ngoại tệ của cá nhân Tổng giám đốc SABECO và suất đầu tư các nhà máy bia của SABECO: Từ những yếu kém về thiếu nguyên tắc của Tổng giám đốc, mặc dầu thanh tra chưa tìm thấy tư túi cũng như ông Nguyễn Quang Minh có tài khoản ngoại tệ gửi ở ngân hàng do người họ hàng đứng tên, nhưng đã làm cho anh em CBCNV dị nghị về khả năng Tổng giám đốc hưởng lợi từ các vấn đề trên. Đây cũng là nguyên nhân tạo ra mâu thuẫn trong lãnh đạo SABECO… Trong Tổng công ty vẫn có những ý kiến cho rằng dự án đầu tư xây dựng nhà máy bia do Tổng giám đốc chỉ đạo có suất đầu tư cao hơn các nhà máy bia tương tự được xây dựng trong nước cùng đầu tư thiết bị máy móc công nghệ và nhà xưởng giống nhau…

Thay phần kết luận bài viết này, chúng tôi xin trích đăng đơn kiến nghị đề ngày 22-12-2009 với tiêu đề: "Phải xử lý nghiêm khắc những sai trái nghiêm trọng của Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh" của Đại tá Ngô Gia Lâm, nguyên Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Tổng tham mưu gửi các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ Công thương. Kiến nghị viết: "Trong kết luận thanh tra đã nêu lên một loạt những sai trái nghiêm trọng của ông Nguyễn Quang Minh, nhưng cho đến nay Bộ Công thương vẫn chưa có hình thức xử lý kỷ luật gì đối với ông Nguyễn Quang Minh. Điều đó đã và đang gây ra nhiều bất ổn trong nội bộ Công ty cổ phần bia - rượu - nước giải khát Sài Gòn, gây ra nhiều điều hoài nghi, đồn thổi rất bất lợi cho uy tín lãnh đạo của Bộ Công thương. Và Đại tá Ngô Gia Lâm kiến nghị: "Theo Luật pháp, những sai trái của ông Nguyễn Quang Minh cần phải được xử lý nghiêm theo Điều 165 Bộ luật hình sự. Trước khi vụ việc này được xử lý theo Luật hình sự, tôi đề nghị Bộ Công thương cần xử lý kỷ luật nghiêm khắc Tổng giám đốc Nguyễn Quang Minh theo đúng chức năng, quyền hạn của mình.

TRẦN ĐÌNH BÁ