Sáu năm qua, một số người dân thôn Đâu Kiên, xã QuốcTuấn kiên trì theo đuổi khiếu nại khi không chấp nhận phương án đền bù, hỗ trợ do Hội đồng đền bù hỗ trợ giải phóng mặt bằng huyện An Lão lập, nhưng một doanh nghiệp cổ phần đã thản nhiên ra thông báo miệng yêu cầu người dân trả mặt bằng. Và chỉ trong chốc lát, những thửa ruộng lúa đang thì con gái lãnh đủ khi doanh nghiệp này vô tư chở cát vây hãm và nhấn chìm những cây lúa xanh mơn mởn.

Nông dân kêu cứu

Những ngày qua, Báo CCB Việt Nam liên tiếp nhận được đơn thư và điện thoại cầu cứu của một số người thôn Đâu Kiên, xã Quốc Tuấn, huyện An Lão, TP Hải Phòng. Trong đơn các hộ dân đã tố cáo những ngày giữa tháng 8 vừa qua, họ liên tục nhận được thông báo “miệng” từ phía Công ty cổ phần Lilama 69.2 - Hải Phòng (gọi tắt là Lilama 69.2) sẽ cho san phẳng những ruộng lúa nếu như người dân không tự trả mặt bằng và nhận tiền đề bù. Ngày 24-8-2009, Lilama 69.2 đã thuê hàng chục nhân viên bảo vệ của Công ty bảo vệ Bảo An (Hải Phòng) cùng máy xúc, máy ủi của doanh nghiệp này nhằm giải phóng những ruộng lúa của dân!

Theo mô tả của người dân, trong nhóm tham gia cưỡng chế người thì đội ngũ kỹ sư, công nhân; tốp thì mặc đồng phục bảo vệ tay lăm lăm cuốc, xẻng trông rất hung dữ. Mặc dù người dân thôn Đâu Kiên đem theo máy ảnh để chụp nhưng cũng chỉ kịp “ghi” lại vài kiểu ảnh để làm chứng cho những ruộng lúa bị vây kín.

Người dân cho biết, trong buổi thu hồi đất theo kiểu bất bình thường còn có mặt cả một số người mặc quân phục cảnh sát nhưng khi người dân “cầu cứu”, tuyệt nhiên họ cũng không ngăn cản mà thản nhiên chỉ nói: “Nếu có xảy ra đánh nhau là chúng tôi bắt”.

Có mặt tại hiện trường ngay những ngày sau đó, phóng viên Báo CCB Việt Nam chứng kiến những ruộng lúa đang thì con gái của người dân bị doanh nghiệp vây hãm bằng những “núi” cát cao ngút. Những cơn mưa vừa qua đổ xuống đã làm những núi cát này chảy tràn lấp đi những diện tích lúa đã cấy của dân. Ông Đỗ Văn Hay, người có diện tích đất bị thu hồi nhiều nhất trong số các hộ dân thôn Đâu Kiên phân trần: “Trong buổi doanh nghiệp san ủi hôm 24-8 vừa qua, 7 thửa ruộng lúa nhà tôi đang trổ đòng xanh tốt như vậy thế mà doanh nghiệp “tàn nhẫn” mang máy ủi ra san lấp, may mà vợ con tôi lăn ra cản được, không thì vụ tới không biết lấy gì mà ăn”.

Trao đổi với phóng viên Báo CCB Việt Nam về vụ việc trên, Phó chủ tịch UBND huyện An Lão Nguyễn Đăng Sành cho biết: “Theo quy định, sau khi cưỡng chế, UBND huyện giao đất đó cho công ty thì đất đó thuộc công ty chứ không thuộc người dân. Việc san lấp của doanh nghiệp, UBND huyện không can thiệp. Tuy nhiên, việc khiếu nại là quyền của người dân, còn ruộng lúa đang cấy thì do công ty và người dân tự thoả thuận, doanh nghiệp phải hỗ trợ hoặc bồi thường cho người dân”. Ông cho biết thêm: “UBND huyện không chỉ đạo doanh nghiệp san lấp đất của công ty thì công ty cứ làm”. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Giám Hiệu, Phó tổng giám đốc Lilama 69.2 cho rằng: “Chúng tôi nhận mặt bằng trắng từ phía UBND huyện An Lão, việc người dân khiếu nại về diện tích đền bù thiếu hụt cũng như giá đền bù, cái đó do xã và huyện làm chứ chúng tôi không làm”!?

Những văn bản còn nhiều bất cập

Điều mà dư luận quan tâm là tại Kết luận số 350/KL - UBND của UBND huyện An Lão, do Phó chủ tịch Nguyễn Đăng Sành ký ngày 16-6-2009, trả lời đơn đề nghị của ông Đỗ Văn Hay (con bà Lương Thị Tèo) về diện tích đất đền bù khi làm dự án gia đình chỉ được tính đền bù 3.648m2. So với diện tích kê khai nộp thuế tại tờ khai thuế đất nông nghiệp năm 1994, của “hộ gia đình cá thể”, cán bộ thuế Nguyễn Văn Vĩnh và Chủ tịch UBND xã Đỗ Quốc Bảo thời đó xác nhận là 4.143m2, nhưng chính quyền huyện và xã đều cho rằng: “Diện tích chênh lệch là 495m2 ở khu Đồng Mả Móc là phần diện tích gia đình đã tự sử dụng từ trước. Diện tích này là diện tích của tập thể”?

Bà Vũ Thị Tuyết, Phó phòng Tài nguyên - Môi trường huyện An Lão, tổ trưởng tổ kiểm kê lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư giải phóng mặt bằng dự án xây dựng Nhà máy lọc bụi tĩnh điện cho biết: “Mọi số liệu về diện tích nhà bà Tèo, chúng tôi lấy từ UBND xã Quốc Tuấn quản lý và cơ sở pháp lý cao nhất để lập phương án đền bù hỗ trợ là căn cứ vào sổ đỏ của hộ dân”. Mặc dù vậy, khi hỏi về những con số trong sổ đỏ với tờ khai thuế năm 1994 do gia đình bà Tèo cung cấp cũng như hiện trạng diện tích đang sử dụng, số liệu tổ công tác UBND huyện An Lão thẩm tra, xác minh có sự vênh nhau khá lớn, bà Tuyết không lý giải nổi.

Vậy đâu là cơ sở để tính toán diện tích đền bù cho người dân? Câu trả lời chúng tôi nhường lại cho UBND xã Quốc Tuấn và Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng huyện An Lão.

Hiện nay, việc san lấp mặt bằng của Lilama 69.2 vẫn đang tiến hành ở phần ngoài những thửa ruộng của một số hộ dân thôn Đâu Kiên chưa nhận tiền đền bù. Mặc dù vậy, theo ghi nhận của chúng tôi, xung quanh những ruộng lúa đang bị cô lập bởi những ụ cát cao vây quanh; nếu trời mưa xuống, nó có thể bị ngập úng, cát lấp vùi cây lúa. Chúng tôi cho rằng, khi đúng sai chưa ngã ngũ, còn những khúc mắc của dân chưa được giải đáp, làm rõ, Lilama 69.2 đã chở cát vây quanh những ruộng lúa như vậy là điều không thể chấp nhận được. *Ảnh: Ruộng lúa nhà ông Đỗ văn Hay bị cát của công ty Lilama 69.2 vây kín. *

Hữu Doanh