Năm 1950, cụ Mẫu làm vợ lẽ ông Nguyễn Văn Bẳn, sau đó một năm vợ cả ông Bẳn qua đời để lại cho hai ông bà hai người con trai là con cả Nguyễn Văn Viết và con thứ Nguyễn Văn Tô. Theo tập quán, khi vợ cả qua đời, bất kể sinh con gái hay trai đầu lòng thì bố mẹ thường hay mang tên con. Thế là bà Mẫu mang tên Viết, gắn với cuộc đời bà hơn 60 năm qua. Nhiều người trong làng cũng không hề biết tên thật của bà, chỉ thường gọi bà là bà Viết, cụ Viết.

Sau khi ông Bẳn mất, bà Mẫu thay chồng nuôi các con chồng khôn lớn trưởng thành. Khi anh Viết 18 tuổi, bà cưới vợ cho anh. Đến năm 1964, anh Viết vào chiến trường miền Nam và hi sinh ngày 1-7-1970.

Thời gian cứ dần trôi, nay ở cái tuổi 87 “kề miệng lỗ” cụ vẫn phải tự chăm sóc mình bởi con cháu ở xa. Ở cái tuổi gần đất xa trời như thế, khỏe không sao nhưng cụ còn bị mắc căn bệnh an-giây-mơ toàn thân run rẩy, đi lại rất khó khăn. Hàng ngày cụ phải hai tay chống gậy, lưng ngửa lên trời, khi ăn cơm tay run lẩy bẩy “3 hạt vào mồm, 7 hạt rơi ra”… Thế nhưng điều làm chúng tôi buồn hơn khi nghe được câu chuyện của cụ - suốt gần 40 năm qua cụ không được hưởng chế độ mẹ của liệt sĩ.

Tìm hiểu ra, nhiều năm nay cụ đã làm hồ sơ kê khai, cũng có nhiều văn bản của thôn, xã, huyện chứng thực và đề nghị, nhưng đổi lại 37 năm qua cụ vẫn chờ đợi khắc khoải, tiền trợ cấp cho mẹ liệt sĩ hàng tháng chưa được hưởng.

Cụ Viết cho biết, mấy chục năm qua cụ nhờ người viết đơn, gửi lên cấp trên, đơn đi thì có nhưng tin về không. Ngày cụ làm đơn lần cuối (ngày 22-12-2006), gửi kèm đó là cả bộ hồ sơ đề nghị giải quyết chế độ…, huyện cũng đã gửi hồ sơ lên Sở LĐTBXH tỉnh Bắc Giang, nhưng… đến nay vẫn chưa thấy hồi âm?

Nghị định 28/CP của Chính phủ và Công văn 474/LĐ-TBXH của Bộ LĐTBXH quy định về giải quyết chế độ đối với người có công nuôi dưỡng liệt sĩ… Tại mục II, Điều 9, Khoản 1 của Pháp lệnh về người có công cũng quy định: “Gia đình liệt sĩ gồm những thân nhân của liệt sĩ: Vợ hoặc chồng, con, cha mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp”. Khoản 3 quy định: Thân nhân liệt sĩ được hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng bao gồm “Vợ hoặc chồng của liệt sĩ, cha mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ đến tuổi 55 đối với nam và 50 đối với nữ”… Quy định rõ ràng là vậy nhưng không hiểu sao cơ quan chức năng tỉnh Bắc Giang chưa làm thủ tục cho cụ Mẫu, để cụ cứ phải chờ đợi?!

Một người phụ nữa tần tảo nuôi con chồng, lớn lên dựng vợ gả chồng cho con rồi con chồng vào bộ đội chiến đấu hi sinh 41 năm nay, chiến tranh đã lùi xa 36 năm với trường hợp của cụ Mẫu (hay gọi là Viết) thiết nghĩ chẳng có gì phức tạp, chỉ một cái tên “cụ Viết” gắn với cuộc đời cụ suốt 60 năm qua cũng đủ minh chứng cho mọi người biết cụ là người nuôi dưỡng liệt sĩ Viết. Dư luận cho rằng “trước hết vì nghĩa, sau nữa vì tình”, các ngành chức năng trong tỉnh hãy khẩn trương giải quyết chế độ để cụ Mẫu đỡ tủi lòng trước lúc đi xa!

CCB Lê Quang Vĩnh