**Dân biết kêu ai? **

QL10 đi từ TP Ninh Bình xuyên về huyện Kim Sơn bụi mù mịt, nhiều đoạn vẫn chưa GPMB. Theo dự kiến, con đường này phải làm xong từ rất lâu. Tuy nhiên, nhiều tháng qua, Hội đồng GPMB huyện Kim Sơn đã không “đả thông” được tư tưởng của người dân Ân Hòa nên dự án vẫn giậm chân tại chỗ.

Bà Trần Thị Bích, trú tại xóm 4 cho PV biết: Trước đây con đường bé tý tẹo, sau này cứ mở dần ra. Đất gia đình bà nằm sát QL10B, đã sử dụng lâu dài trước năm 1982, không có tranh chấp, lấn chiếm và có giấy uỷ quyền thừa kế của ông cha để lại, được chính quyền địa phương công nhận, không trừ lưu không. Nhưng khi Nhà nước lấy đất làm dự án đường mới, không thấy quyết định thu hồi đất, cũng chẳng đả động gì chuyện đền bù. Tưởng cán bộ UBND huyện “quên”, bà đạp xe xuống huyện hỏi, phòng nọ chỉ phòng kia, loanh quanh mãi chẳng hỏi được ai lại thất thểu đạp xe về. Cả làng có một số hộ như gia đình bà đành bảo nhau kéo lên UBND tỉnh hỏi. Lên đó, cũng chẳng biết hỏi ai, lại quay về. Điều lạ, tất cả những thắc mắc của dân đều được cán bộ trả lời dân bằng miệng: không đền bù, tuyệt nhiên không thể hiện bằng văn bản.

Tiếp xúc với các hộ dân ven đường, đa số đều cho rằng không ai được xu nào tiền bồi thường GPMB. Nhiều người nghi ngờ cán bộ GPMB huyện Kim Sơn mập mờ tiền của dân. Bởi thế họ quyết giữ đất cho đến khi UBND huyện ra văn bản trả lời cụ thể. Cũng vì vậy mà công tác GPMB đoạn qua xã Ân Hòa bị tắc.

Điều tra, chúng tôi được biết, ngày 10-10-2008, Cục Đường bộ Việt Nam phê duyệt đầu tư các tiểu dự án GPMB chuyển cho địa phương thực hiện dự án: Nâng cấp, cải tạo QL10 đoạn Ninh Phúc - cầu Điền Hộ. Dựa theo đó, ngày 31-12-2009, UBND huyện Kim Sơn có Quyết định 5247/QĐ-UBND về thu hồi 296.222,12m2 đất của 764 hộ thuộc 11 xã, trong đó Ân Hoà là 275 hộ với tổng diện tích 38.153m2. Khi triển khai GPMB, Hội đồng GPMB lại áp theo Quyết định số 449/QĐ-UB ngày 31-7-1990 của UBND tỉnh Hà Nam Ninh cũ. Theo quyết định này thì hành lang lộ giới được dịch vào mỗi bên đường là 9m. Thực tế, các hộ dân vẫn sinh sống bình thường ven đường và được cấp giấy chứng nhận. Cũng chính vì thấy mình vẫn sinh sống trên chính mảnh đất của cha ông để lại mà khi GPMB lại không được nhận tiền đền bù nên người dân đã đưa đơn khiếu nại.

Cha chung không ai khóc!

Rộng đường dư luận, PV đã có cuộc trao đổi với ông Đào Trọng Hoè, Chủ tịch UBND xã Ân Hoà. Ông Hòe cho biết: Tháng 10-1993, thực hiện chỉ đạo của UBND huyện Kim Sơn, UBND xã Ân Hoà tiến hành giao đất ổn định lâu dài theo tinh thần Nghị quyết 02 của Tỉnh uỷ và Quyết định 313 của UBND tỉnh Ninh Bình. Số ruộng giao bình quân một khẩu tại thời điểm cân đối là 600m2. Ngoài đất thổ cư là 400m2 theo quy định, đất vườn quy đổi 2 vườn 1 ruộng, đất ao quy đổi 3 ao 1 ruộng. Cứ thế mà chia. Hộ nào lấy đất này thôi đất kia, trong đó có nhiều đất ven đường được công nhận. Ông Hoè khẳng định: Việc đền bù cho dân là hoàn toàn hợp lý và theo đúng tinh thần của cấp trên. Nếu tỉnh, huyện bây giờ nói xã làm sai thì phải chịu chứ chúng tôi chưa bao giờ đặt ra quy định riêng mà nhất quán theo chủ trương.

Ông Hoè kể: “UBND xã đã đi tham khảo rất nhiều địa phương tương tự và chúng tôi khẳng định việc làm đó không sai. Lấy ví dụ trường hợp ở Yên Khánh, giống người dân Ân Hoà, mua lại mảnh đất 200m2, khi huyện lấy làm dự án thu hồi 50m2 thì họ vẫn được đền bù, vậy sao dân chúng tôi không được bồi thường? Ngạc nhiên hơn khi UBND huyện ra văn bản trả lời dân là không đền bù lại không có dấu Quốc huy, khiến nhân dân càng nghi ngờ”.

Việc cấp QSDĐ cho các hộ là do sự chỉ đạo của huyện, tỉnh và được Sở TN&MT về đo đạc, cấp chứ không phải xã tự do làm. Trên cơ sở hiện trạng sử dụng đất của mỗi gia đình, khi đo là đo hiện trạng nhưng khi cấp thì huyện lại yêu cầu làm theo Nghị định 203/HĐBT ngày 21-12-1982 của Hội đồng Bộ trưởng về Điều lệ bảo vệ đường bộ đối với các quốc lộ và Thông báo 49 của UBND huyện là từ tim đường vào 9m diện tích còn lại mới cấp GCN cho dân nên việc này một lần nữa cần phải xem xét lại.

Liên hệ làm việc với UBND huyện Kim Sơn, cán bộ trực văn phòng cho biết lãnh đạo huyện “đi vắng” hết. Sau một hồi gọi điện khắp nơi, chúng tôi cũng may mắn gặp được ông Vũ Văn Chiến, Trưởng phòng TN&MT. Thay vì cung cấp hồ sơ, giấy tờ, ông Chiến cứ loanh quanh vấn đề trách móc mấy cán bộ cấp cơ sở đã làm sai. Ông Chiến khẳng định việc UBND xã làm sai thì phải xin lỗi dân. Là cơ quan gần dân nhất, khi đo đạc cấp QSDĐ thì cơ sở thành lập ban chỉ đạo xét duyệt, tham mưu cho huyện, giờ sai đổ lỗi cho huyện là không được. Tuy nhiên, khi chúng tôi cung cấp một số bằng chứng về việc đất ven đường vẫn được cấp giấy chứng nhận và nhận đền bù thì tại sao cũng ở ven đường như nhau, đất được “sổ đỏ”, đất không được? Ông Chiến đành thừa nhận: Một vài trường hợp sai sót là có thật và huyện sẽ sửa chữa…

Việc đúng, sai trong công tác GPMB của QL10 như thế nào, một lần nữa các cơ quan chức năng tỉnh Ninh Bình cần sớm vào cuộc làm rõ cho dân hiểu, tránh tình trạng khiếu kiện kéo dài.

Lê Thanh