Kết quả thanh tra cho thấy: Những sai phạm của bà Sâm là rất rõ, có dấu hiệu tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản nhưng không thấy truy tố trước pháp luật?

Báo cáo của Đoàn thanh tra cũng như kết luận của Thanh tra tỉnh Thái Nguyên năm 2007, đã chỉ ra những sai phạm trong hoạt động điều hành HTX may Biên Hòa của nguyên Chủ nhiệm Trần Thị Sâm.

Báo cáo của Đoàn thanh tra cho thấy: HTX may Biên Hòa hoạt động từ năm 1968, qua mỗi nhiệm kỳ, chủ nhiệm HTX để số xã viên góp vốn, nghỉ sản xuất ở HTX rất tùy tiện; không tuân thủ đúng các điều kiện, trình tự vào, ra HTX theo đúng quy định tại Điều lệ HTX tiểu thủ công nghiệp năm 1961; chỉ có một số ít xã viên làm thủ tục ra HTX theo quy định. Đặc biệt, thời kì từ năm 1989 đến trước khi HTX may Biên Hòa chuyển đổi theo Luật HTX năm 1996, theo điều lệ đã: Không tổ chức đại hội xã viên hằng năm để bầu ban quản trị, ban kiểm soát theo quy định; không có kế hoạch sản xuất, kế hoạch tài vụ, không công khai tài chính hàng năm theo quy định. Khi Luật HTX có hiệu lực thi hành, những sai phạm ở HTX tiếp tục diễn ra. Cụ thể, quá trình chuyển đổi HTX không tính lại vốn cổ phần do xã viên đóng góp, không thực hiện Điều lệ HTX về vốn điều lệ, góp vốn đã được UBND TP Thái Nguyên xác nhận số tiền lên tới 40,475 triệu đồng. Qua kiểm tra sổ sách, chứng từ, Đoàn thanh tra còn phát hiện phần vốn, góp vốn kinh doanh, thu chi tiền tạm ứng để đầu tư cho hai quầy kinh doanh của HTX bị thất thoát. Bà Trần Thị Sâm giải thích các phiếu thu chi không thu chi từ quỹ mà lập để hợp thức cho các khoản tiền đã chi hơn 11 triệu đồng cho quầy hàng kinh doanh từ năm 1991 do không lập phiếu.

Việc thực hiện các nguyên tắc tài chính, chế độ kế toán ở HTX cũng rất tùy tiện. HTX chỉ mở sổ ghi chép hàng năm và cuối năm lập bảng tổng hợp các khoản thu chi; chứng từ kế toán hầu như không phản ánh được nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh… Việc quản lý quỹ tiền mặt, tồn tiền trên sổ ghi chép đến ngày 25-4-2007 hơn 153,5 triệu đồng có dấu hiệu thâm hụt. Khi cơ quan chức năng yêu cầu kiểm tra tiền mặt, thủ quỹ HTX Nguyễn Thị Oanh mang tiền từ nhà đến để chứng minh nhưng chỉ có 121,5 triệu đồng. Số tiền thâm hụt bà Sâm giải trình đã gửi tiết kiệm, nhưng đáng ngạc nhiên là sổ tiết kiệm trị giá 30 triệu đồng lại mang tên bà Nguyễn Thị Oanh, thủ quỹ HTX?

Ngoài ra, số tiền chi chế độ cho xã viên 21,365 triệu đồng cũng chi sai nguyên tắc. Thanh tra xác định số tiền này chi không có thực. Các phiếu chi số 12 ngày 18-5-2002, số tiền 6 triệu đồng; phiếu chi số 12 ngày 20-9-2006 là 0,5 triệu đồng; phiếu chi số 9 ngày 2-8-2006 là 4 triệu đồng; phiếu chi số 19 ngày 11-1-2007 là 3,3 triệu đồng… hầu hết bà Sâm không giải trình được trước Đoàn thanh tra. Có những chứng từ phiếu chi bà Sâm đổ cho bà Hoa viết chi nhưng thực tế bà Hoa không nhận số tiền đó. Theo giải trình của bà Hoa, bà chỉ ký nhận vào phiếu thu chi để hoàn tất thủ tục, còn tiền thì không biết ai sử dụng?!

Các khoản nộp thuế và lệ phí, khoản vay và trả nợ, quản lý cửa hàng cho thuê, thanh toán chế độ cho xã viên cũng không minh bạch. Có những khoản chi khống như trả tiền thuế kinh doanh hơn 14 triệu đồng; khoản tiền vay con gái bà Nguyễn Thị Hường số tiền 60 triệu đồng nhưng riêng tiền lãi đã lên tới 40 triệu đồng, gốc là 20 triệu đồng? Đặc biệt việc thanh toán chế độ cho xã viên khi bà Sâm bán 109,5m2 đất cho bà Ngô Thị Nhung ở Tuyên Quang 1 tỷ đồng, số tiền này đã chia cho 72 xã viên cả cũ và mới không phù hợp. Việc chia chác chỉ căn cứ vào xã viên khai báo, không tiến hành rà soát, đối chiếu để xác định… dẫn đến khi thanh toán nhiều trường hợp không đúng như phương án. Theo một số cựu xã viên HTX may Biên Hòa cho biết: Việc bán lô đất trị giá 1 tỷ đồng bà Sâm đã chia chác cho một số xã viên không công bằng. Có người được nhận số tiền từ 50 đến 60 triệu đồng nhưng trong phương án chia bình quân chỉ thể hiện 1,051 triệu đồng/người. Hiện nay còn 6 xã viên chưa đến lấy tiền chế độ với số tiền 38,660 triệu đồng, trong đó có người vẫn đang tiếp tục tố cáo những việc làm sai trái, khuất tất, tham ô tài sản của bà Sâm.

Những sai phạm đã được thanh tra kết luận, nhưng kiến nghị xử lý của thanh tra được thực hiện rất nửa vời. Cụ thể, sau kiến nghị của Đoàn thanh tra, Chánh thanh tra tỉnh Thái Nguyên đã kết luận như sau:

  • Đối với UBND TP Thái Nguyên “xem xét việc xử lý buộc giải thể đối với HTX may Biên Hòa theo quy định của Luật HTX”. “Kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân được giao nhiệm vụ thiếu trách nhiệm trong hoạt động quản lý nhà nước đối với HTX may Biên Hòa”.

  • Đối với HTX may Biên Hòa: Nộp số tiền thừa quỹ không xác định được nguyên nhân là 21,365 triệu đồng vào ngân sách nhà nước. Thu hồi các khoản tiền sai phạm về quỹ HTX hơn 120 triệu đồng…

Tuy nhiên, đến nay kiến nghị xử lý giải thể HTX theo đề xuất của thanh tra chưa được thực hiện, có dấu hiệu “chìm xuồng”. Việc để xảy ra sai phạm thất thoát tài chính đã rõ nhưng không thấy cơ quan pháp luật tỉnh Thái Nguyên vào cuộc đang là dấu hỏi trong dư luận?

DOANH CHÍNH