Báo CCB Việt Nam số 879, ra ngày 8-9-2011 có bài “Sao tòa kéo dài lâu vậy”, nêu một việc như sau:

Năm 1950, cụ Đỗ Thị Vạn, sinh năm 1927, kết hôn với cụ Trần Duy Tiến - khi đó cụ Tiến đã có người con riêng với người vợ trước đã chết, là Trần Duy Thắng, lên 3 tuổi. Năm 1955, vợ chồng cụ mua được ngôi nhà 14B phố Hàng Lược, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội và mang tên chủ sở hữu chung cả hai người là Đỗ Thị Vạn - Trần Duy Tiến, có giấy tờ bằng khoán điền thổ thời Pháp thuộc, tới ngày 11-1-2011, cụ Vạn đã được UBND TP Hà Nội chuyển đổi cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10105210089. Năm 1961, cụ Tiến chết, không có di chúc, chỉ để lại 6 người con chung và người con riêng là Trần Duy Thắng.

Tại ngôi nhà 14B Hàng Lược, với tổng diện tích 137m2, mà phía ngoài là nhà hai tầng, phía trong là bếp và công trình phụ, cụ Vạn một nách 7 con, tần tảo nuôi dạy các cháu từ lúc ấu thơ đến khi dựng vợ gả chồng. Năm 1989, 5 cô con gái hầu hết đi ở riêng, cụ Vạn liền tạm phân định cho hai con trai là Trần Duy Thắng và Trần Duy Bình ra ở phía ngoài mặt đường để có điều kiện làm ăn buôn bán, giúp đỡ cụ, còn cụ và cô con gái mắc bệnh tâm thần, ở phía bên trong. Tới cuối năm 2008, thấy mình đã già yếu, con cháu thì đang cần có nơi ăn ở ổn định, song nội bộ tranh chấp, không tự giải quyết được, cụ Vạn buộc phải làm đơn nhờ TAND quận Hoàn Kiếm phân chia ngôi nhà 14B cho các thành viên. Ngày 13-2-2009, TAND quận Hoàn Kiếm mở phiên tòa sơ thẩm, chia: “Cụ Vạn được sở hữu sử dụng 1/2 diện tích nhà đất tại 14B Hàng Lược là 63,35m2, phía tay trái đứng từ đường Hàng Lược nhìn vào” và phần còn lại là 1/2 diện tích rộng 63,35m2 phía tay phải đứng từ đường Hàng Lược nhìn vào là của cụ Tiến, chia cho 8 thừa kế… Không đồng ý với kết luận trên, ngày 23-9-2009, ông Trần Duy Thắng và bà Trần Thanh Huyền (vợ ông Trần Duy Bình đã mất) làm đơn kháng cáo. Ngày 16-9-2009, TAND TP Hà Nội xét xử phúc thẩm, quyết định: Cụ Vạn được sở hữu nhà ở phía trong 14B Hàng Lược tiếp giáp với nhà ông Thắng và bà Huyền… và không chấp nhận yêu cầu chia tài sản chung là di sản của cụ Tiến để lại, cho các đồng thừa kế khác… Sau phiên tòa này, cụ Vạn và các con gái làm đơn khiếu nại lên Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội, VKSNDTC và TANDTC, vì cho rằng: Tòa phúc thẩm đã vô tình truất quyền thừa kế của các con gái cụ, kể cả người con gái bị bệnh tâm thần đang ở với cụ!...

Đơn khiếu nại của cụ Vạn đã đến được các cơ quan có trách nhiệm. Ngày 11-12-2009, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Quốc hội khóa XII Phạm Quý Tỵ, có Công văn số 3380/UBTP12 chuyển đơn của cụ Vạn tới Viện trưởng VKSNDTC, đề nghị xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật. Ngày 4-2-2010, Phó viện trưởng VKSNDTC Nguyễn Thị Thuỷ Khiêm ra kháng nghị: Đề nghị Tòa dân sự TAND quận Hoàn Kiếm xét xử sơ thẩm lại. Và tới ngày 28-5-2010, Hội đồng giám đốc thẩm Toà dân sự TANDTC do bà Hoàng Thị Thanh làm chủ tọa, đã quyết định: “Huỷ bản án dân sự phúc thẩm… của TANDTP Hà Nội và huỷ bản án sơ thẩm… của TAND quận Hoàn Kiếm… về vụ án chia tài sản chung giữa nguyên đơn là cụ Đỗ Thị Vạn với bị đơn là ông Trần Duy Thắng, bà Trần Thanh Huyền và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác. Giao hồ sơ vụ án cho TAND quận Hoàn Kiếm xét xử sơ thẩm lại theo quy định của pháp luật”.

Sáu tháng sau khi bài báo trên được đăng, từ ngày 10 đến 16-2-2012, TAND quận Hoàn Kiếm đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm lại và quyết định: “Chia cho cụ Vạn phần diện tích nhà đất phía bên tay trái từ mặt phố Hàng Lược nhìn vào” và “Không chấp nhận yêu cầu chia phần di sản của cụ Tiến để lại tại 14B Hàng Lược của cụ Đỗ Thị Vạn và các đồng thừa kế khác!...”.

Dư luận bạn đọc hoan nghênh TAND quận Hoàn Kiếm đã đưa vụ án ra xét xử theo yêu cầu của Hội đồng giám đốc thẩm Tòa dân sự TANDTC, song nhận thấy, việc xử lại không được đúng bằng lần đầu: Sao bỏ sót không chia cho các đồng thừa kế khác - nhất là trong số đó có cả người con gái tâm thần ngoài 50 tuổi vẫn đang sống phụ thuộc vào cụ Vạn? Tính nhân đạo ở đâu? Hy vọng đến bước phúc thẩm, TAND TP Hà Nội sẽ quan tâm hơn tới những phân vân đó của bạn đọc, xét xử đúng pháp luật hơn, khắc phục thoả đáng cả những phán quyết không có sức thuyết phục trước đó của phiên tòa phúc thẩm lần đầu: Đó là chỉ chia cho cụ Vạn khu bếp bên trong - người đứng tên trên sổ đỏ, là chủ sở hữu nhà đất 14B Hàng Lược, sao lại chỉ được chia ở phía trong?

Minh Tuấn