“Tiền chùa”…?

Theo báo cáo giải trình của Công ty Bình Minh gửi Sở NNPTNT Hà Nội và Ban QLDA sông Tích thì trong tổng số tiền tạm ứng cho gói thầu xây lắp 12a và 12b là 218,6 tỷ đồng (lấy tròn). Số tiền cho chủ đầu tư vay để chi trả bồi thường GPMB phục vụ lễ khởi công và thi công công trình gần 71 tỷ đồng; số tiền chi mua đổi mới thiết bị gần 87 tỷ đồng và chỉ dành khoảng 27 tỷ đồng mua vật tư dự trữ để phục vụ xây dựng công trình…

Điều khá lạ là chủ đầu tư (Sở NNPTNT Hà Nội) mà đại diện là Ban QLDA sông Tích không hề hay biết việc dùng khoản tiền tạm ứng mua thiết bị này. Chỉ đến khi báo chí vào cuộc mạnh mẽ, chủ đầu tư mới yêu cầu đơn vị thi công giải trình khoản tiền tạm ứng của gói thầu xây lắp 12a và 12b.

Phó giám đốc Sở NNPTNT Hà Nội Trần Thanh Nhã lý giải: Do khoản tiền tạm ứng của gói thầu xây lắp đơn vị thi công chưa sử dụng đến nên đã mua thiết bị máy móc phục vụ thi công công trình và bao biện cho việc làm này, ông Nhã cho rằng, do máy xúc hiện tại của đơn vị thi công chỉ dài 8 đến 9m, không đáp ứng được yêu cầu so với thiết kế kênh mương rộng nên cần phải dùng loại máy múc, máy cẩu cần dài 19 đến 23m để đẩy nhanh tiến độ xây dựng…

“Đáng ra họ phải xin ý kiến để sở trình TP xem xét, quyết định vì chủ đầu tư không có thẩm quyền quyết định mua thiết bị phục vụ thi công cho công trình” - ông Nhã nói.

Tuy nhiên, có một thực tế, các công trình xây dựng trước khi được thi công đều phải đáp ứng được các tiêu chí theo qui định của Luật Đầu tư, Luật Xây dựng và qua rất nhiều các cơ quan chức năng của TP Hà Nội thẩm định trước khi dự án thực hiện. Nhưng theo lý giải của ông Nhã, thì dư luận lại nghi ngại một vấn đề nữa nảy sinh ở dự án sông Tích có “vấn đề” về khâu thẩm định đơn vị được chỉ định thầu gói thầu lên tới hơn 2.000 tỷ đồng? Bởi theo qui định nhà thầu phải đáp ứng được yêu cầu về thiết bị máy móc, cũng như năng lực thi công…

Trước đó, dự án này cũng được gấp rút khởi công khi chưa có mặt bằng sạch. Nguồn tin từ UBND huyện Ba Vì, tháng 10-2012 huyện Ba Vì mới chính thức phê duyệt phương án đền bù GPMB, trong khi dự án đã được khởi công, thi công từ tháng 5-2011.

Trách nhiệm thu hồi vốn thuộc về ai?

Trong một báo cáo khác của Công an TP Hà Nội làm việc với Kho bạc Nhà nước Tây Hồ (KBNN Tây Hồ) về nguồn tiền chi cho dự án, đại diện kho bạc cho biết, tổng số kế hoạch vốn cấp cho Dự án sông Tích từ năm 2009 đến 11-10-2012 là 473 tỷ 500 triệu đồng. Số vốn đã thanh toán qua kho bạc là 397 tỷ 613 triệu đồng. Riêng vốn xây lắp 218 tỷ 602 triệu đồng (tiền tạm ứng của 2 gói thầu 12a và 12b); chi phí khác 76 tỷ 522 triệu đồng; GPMB 102 tỷ, 488 triệu đồng...

Tuy nhiên, với nguồn tiền diễn giải trên, trong lần PV trao đổi với ông Nguyễn Đắc Thỏa vào tháng 5 và tháng 9-2012, thì năm 2012 kế hoạch vốn dành cho GPMB TP chưa bố trí. Câu hỏi đặt ra, trong biên bản làm việc ngày 11-10-2012 giữa Phòng PC 46, Công an TP Hà Nội với KBNN Tây Hồ thì số tiền hơn 102 tỷ đồng dành chi cho GPMB ở đâu ra?

Để làm rõ về số vốn tạm ứng của gói thầu xây lắp đã được đơn vị thi công cho vay hơn 70 tỷ đồng chi trả GPMB sai nguyên tắc, cũng như khoản tiền 87 tỷ đồng tự ý mua thiết bị có được thu hồi lại? Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc KBNN Tây Hồ cho biết hoàn toàn không biết về số tiền này vì chủ đầu tư và đơn vị thi công không nộp hồ sơ về kho bạc nên không rõ. Bà Hà khẳng định: KBNN chỉ thực hiện thanh toán, thu hồi các khoản tiền tạm ứng khi có đủ hồ sơ chứng từ hợp lệ.

Đề cập về số tiền thu hồi vốn tạm ứng của hơn 218 tỷ đồng, trong biên bản làm việc giữa PC46 Hà Nội với KBNN Tây Hồ, số tiền thu ứng mới đạt 12,4 tỷ đồng. KBNN Tây Hồ từ tháng 8 đến tháng 11-2012 đã ban hành 3 văn bản thúc giục thu hồi số vốn tạm ứng. Còn khi được hỏi Phó giám đốc sở NNPTNT Trần Thanh Nhã về trách nhiệm thu hồi vốn tạm ứng của chủ đầu tư trong vụ việc này ra sao khi hàng trăm tỷ đồng chi sai nguyên tắc, ông Nhã không giải thích nổi.

Theo kế hoạch thu hồi vốn của gói thầu 12b, về tiến độ thanh toán, thu hồi tạm ứng theo kế hoạch vốn đợt 1 đối với hạng mục Lòng dẫn sông Tích + đường giao thông từ K0 đến K12 có giá trị thanh toán tối đa là 319 tỷ 253 triệu đồng và giá trị thu hồi (% giá trị tạm ứng) là 20%. Nếu theo bản kế hoạch này, dù giá trị thanh toán xây lắp chưa đạt 319 tỷ đồng như kế hoạch, nhưng với số vốn đã thanh toán tạm ứng 218 tỷ đồng, tính ra theo hợp đồng ký kết là 20% của 218 tỷ đồng sẽ được hoàn ứng đợt 1 phải là trên 43 tỷ đồng. Thế nhưng Báo cáo số 425/BC-BM ngày 2-10-2012 của Công ty Bình Minh thì khối lượng hoàn ứng đợt 1 mới đạt 12,4 tỷ đồng và đang làm hồ sơ thanh toán hoàn ứng đợt 2, ước đạt 21 tỷ đồng (xin lưu ý, kế hoạch thu hồi vốn tạm ứng đợt 2 cũng là 20% và giá trị thanh toán tối đa cũng là là 319 tỷ 253 triệu đồng). Theo quy định Thông tư 86 của Bộ Tài chính, thì “Ban quản lý dự án thực hiện đúng quy định về tạm ứng và thu hồi vốn tạm ứng, phối hợp với chủ đầu tư thực hiện kiểm tra vốn đã tạm ứng để thu hồi những khoản tồn đọng chưa sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích”.

Như vậy có thể thấy, việc thực hiện thu hồi vốn tạm ứng của chủ đầu tư thực sự chưa đúng với kế hoạch. Điều làm dư luận và người dân bức xúc, khi nhiều dự án ở Hà Nội đang “khát” vốn thì số tiền tạm ứng của gói thầu xây lắp 12a và 12b ở dự án sông Tích lại được đơn vị thi công tùy tiện cho vay, mua máy móc thiết bị. Chủ đầu tư thì thiếu giám sát chỉ khi báo chí vào cuộc mới yêu cầu đơn vị thi công giải trình số tiền tạm ứng... Dư luận cho rằng, nguồn vốn trái phiếu Chính phủ rót cho dự án sông Tích thời gian qua đã bị buông lỏng, khi sử dụng không đúng mục đích vốn đã rót cần phải được thu hồi lại.

Doanh Chính - Đinh Hiền