Được khởi công xây dựng vào 2003 nhưng cho đến nay toàn bộ 55,8 hecta đất để xây dựng nhà máy vẫn chỉ là một bãi đất trống, cỏ mọc um tùm. Dự án bị treo, nhân dân sống xung quanh phải hứng chịu những khó khăn không nhỏ…

Gần mười năm… án binh bất động

Ngày 1-10-2002, Thủ Tướng Chính phủ đã ký Quyết định 868/QĐ-TTg, xây dựng DA nhà máy giấy và bột giấy Thanh Hóa, tại xã Châu Lộc (Hậu Lộc, Thanh hóa) và tại Quyết định số 223/2003 QĐ-TTg, ngày 3-11-2003 của Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt DA đầu tư phát triển vùng nguyên liệu cho nhà máy. Tổng mức đầu tư của DA là 1.582,824 tỷ đồng; thời gian thực hiện chia làm hai giai đoạn, giai đoạn 1 từ năm 2003 đến 2009, giai đoạn 2 là từ năm 2010. Từ năm 2006 đến năm 2009, nhà máy sản xuất 50.000 tấn bột và 60.000 tấn giấy/năm, đến năm 2010 công suất nhà máy tăng gấp 3 lần. Chủ đầu tư DA là Tổng Cty giấy Việt Nam.

Để thực hiện DA này, năm 2003 Tổng Cty giấy Việt Nam cho giải phóng 55,8 hecta đất vườn rừng của hàng trăm hộ dân xã Châu Lộc ( trong đó có hơn 60 hộ bị ảnh hưởng trực tiếp) phải thu dọn nhà cửa, vật dụng, sản phẩm cây trồng trên đất để ủng hộ cho việc giải phóng mặt bằng DA nhanh chóng được hoàn thành. Thế nhưng những năm tiếp theo DA lại có dấu hiệu “bò” chậm lại.

Tháng 3/2006, Tổng Cty giấy Việt Nam đã xin Chính phủ điều chỉnh lại dự án. Từ tổng vốn đầu tư ban đầu là 1.582,824 tỷ đồng, nay điều chỉnh ra hai phương án tăng vốn đó là thay vì sản xuất 30.000 tấn giấy carton duplex và 30.000 tấn giấy bao gói/năm thì nay được Tổng Cty điều chỉnh sản xuất lên 60.000 tấn giấy bao gói xi măng và kraff line/ năm.

Năm 2008, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 2000/VP-CN đồng ý cho Tổng Cty giấy Việt Nam thành lập Cty CP giấy Thanh Hóa để tiếp tục thực hiện DA giấy Thanh hóa. Ngày 19-3-2010, Đại cổ đông của Cty CP giấy Thanh Hóa đã nhất trí thông qua phương án chuyển giao DA giấy Thanh Hóa từ Tổng Cty giấy Việt Nam sang và nâng mức điều lệ từ 200 tỷ đồng lên 966 tỷ đồng.

Năm 2009, việc san lấp mặt bằng được hoàn thành, toàn bộ 55,8 hécta đất vườn rừng cùng với đường điện quốc gia cũng được đưa ra khỏi phạm vi xây dựng nhà máy nhưng đến nay thì mặt bằng đó chỉ mới mọc được một “bộ xương” khu phòng làm việc của nhà máy để trông coi “sân vận động rộng nhất thế giới” mà “cầu thủ” trên sân là những chú bò.

Ông Lê Bá Chân, Chủ tịch UBND xã Châu Lộc cho biết: “Những năm đầu khi DA được đưa vào thì nhân dân ở đây mừng lắm. Mừng vì có thể sau này họ được làm công nhân trong nhà máy, không phải đi cày cấy nữa và cuộc sống của họ có thể khá hơn. Song điều đáng buồn là từ khi động thổ DA cho tới nay thì chỉ là một bãi đất trống rộng thênh thang. Trong khi dân đang thiếu đất sản xuất thì một diện tích đất lớn như thế bỏ hoang; quả là một điều đáng tiếc”. Được biết, từ khi nghe tin là có nhà máy giấy mọc lên thì nhiều hộ gia đình trong xã đã cho con em mình đi ra ngoài Phú Thọ học lớp công nghệ giấy mong được về làm công nhân. Thế nhưng niềm hi vọng đó đã bị vụt tắt khi các em ra trường cho tới nay được gần 8 năm mà nhà máy vẫn chỉ là bãi đất trống.

Anh Phạm Ngọc Thanh, cán bộ địa chính xã Châu Lộc cho hay: “Lúc đầu nghe có DA nhà máy giấy được xây dựng tại địa phương thì em gái tôi là Phạm Thị Hường, 30 tuổi được gia đình động viên xin đi học nghề giấy tại Phú Thọ để sau này nhà máy xây xong thì xin vào làm. Thế rồi chờ mãi mà không thấy nên giờ em tôi đã đi vào Nam sinh sống ”. Không chỉ riêng gì trường hợp nhà anh Thanh mà còn rất nhiều hộ dân sống ở đó cũng cùng chung cảnh “mơ ước đổi đời” và cuối cùng thì cũng phải “bán mặt cho đất bán lưng cho trời”, hoặc đi “tha phương cầu thực”.

Dân đói nhìn đất bỏ hoang!

Việc thực hiện DA nhà máy giấy Thanh Hóa chậm chạp khiến nhiều người dân xã Châu Lộc thấy “xót” vì diện tích hàng chục hécta đất bỏ hoang gây ra sự lãng phí. Ông La Đình Cường (50 tuổi), thôn 2 Châu Tử ngậm ngùi: “Chúng tôi giờ chỉ trồng lúa là chính, trước đây đời sống của các hộ gia đình chủ yếu nhờ vào việc sản xuất cây lâm nghiệp, ước tính trung bình chúng tôi phải thu nhập trên 5 triệu đồng/1 hécta. Nhưng từ khi đất thuộc về DA mà lại để hoang như thế này chúng tôi thấy xót thay; để hoang thế này quả là lãng phí, trong khi đó rất nhiều gia đình trong thôn không có công ăn việc làm; thỉnh thoảng đi lên thành phố làm thuê, nhưng cũng chỉ kiếm được ít đồng. Bây giờ giá cả cái gì cũng đắt đỏ, người dân không biết phải làm gì để sống”. Không những về sự lãng phí diện tích đất như thế mà nhiều người dân sống cạnh đó cũng phải hứng chịu nhiều ảnh hưởng không nhỏ từ mặt bằng san lấp của nhà máy.

Anh Nguyễn Đăng Ngọc (39 tuổi) cùng thôn với anh Cường bức xúc: “ Chúng tôi rất mong muốn nhà máy được xây dựng nhanh chóng, nhưng đến giờ vẫn chưa có biến chuyển gì. Do vị trí của mặt bằng nằm cao và dốc nên mùa hè thì bụi bay hết cả vào nhà, mùa mưa thì nước bẩn và đất đá tuôn hết xuống đường, gây ô nhiễm môi trường trầm trọng. Hơn 100m đường bê tông cũng bị đất đá lấp hết cả lối đi. Chúng tôi đề nghị các cơ quan chức năng và nhà máy giấy có giải pháp thế nào chứ để như thế này chúng tôi không chịu được”

Trao đổi với phóng viên, Ông Tạ Chí Thuông, Trưởng phòng công thương huyện Hậu Lộc thì được biết : “ Về phía UBND huyện, ngay từ đầu rất mong DA được nhanh chóng đi vào hoạt động. DA này thành công thì sẽ góp phần tạo thay đổi diện mạo kinh tế trên địa bàn huyện. Nhưng đến nay, DA thực hiện với tiến độ quá chậm. Mặt khác, sau khi nghiên cứu kỹ về tác động môi trường khi nhà máy này hoạt động thì sẽ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của toàn huyện. Vì vậy huyện đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh có những điều chỉnh với DA này. Nếu DA này tiếp tục thực hiện thì phải đảm bảo vấn đề môi trường hoặc là UBND tỉnh thu hồi lại đất chuyển sang DA khác.”

Bài và ảnh: Thanh Nghĩa