Được biết, khu ruộng này thuộc quy hoạch dự án Khu công nghiệp làng nghề Đồng Quang đạt tiêu chuẩn môi trường do Công ty TNHH đầu tư và phát triển thương nghiệp (Cty ITD) có trụ sở tại 18 Yên Ninh (Ba Đình, Hà Nội) làm chủ đầu tư...

Ém thông tin dự án để san lấp ruộng của dân

Trong đơn gửi Báo CCB Việt Nam, hàng chục hộ dân ở phường Đồng Kỵ (Từ Sơn) phản ánh: Họ đang canh tác đất hai vụ lúa ổn định thì năm 2003, UBND tỉnh ra quyết định thu hồi gần 17 ha đất của thôn Trang Hạ (nay là phường Trang Hạ) và gần 13 ha đất ruộng của phường Đồng Kỵ (thuộc xứ đồng An Giải, Bờ Hậu và Cầu Đỏ) để thực hiện Dự án KCN làng nghề Đồng Quang. Đến nay, phần dự án thuộc phường Trang Hạ (17 ha) đã thực hiện giải phóng xong, còn phần đất thuộc phường Đồng Kỵ (13 ha) gần chục năm trôi qua dự án vẫn dậm chân tại chỗ. Điều bức xúc là doanh nghiệp không chịu công khai quy hoạch chi tiết, phương án đền bù, diện tích đất hoán đổi từ đất nông nghiệp sang đất dân cư, dịch vụ... cho người dân biết.

Ngày 31-12-2003, UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quyết định số 1702 thu hồi 296.220,3m2 đất giao cho Cty ITD thực hiện dự án KCN làng nghề Đồng Quang đạt tiêu chuẩn môi trường. Tiếp đó, ngày 8-12-2010 UBND tỉnh Bắc Ninh có Công văn số 2360 cho phép tiếp tục thực hiện dự án, đồng thời điều chỉnh một phần diện tích đất của dự án để bố trí đất dân cư, dịch vụ cho các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi theo quy định. Chủ trương của UBND tỉnh là phù hợp pháp luật và đáp ứng được nguyện vọng của người dân nhưng trong quá trình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng (BT-GPMB), Cty ITD và Hội đồng GPMB của huyện đã “giấu nhẹm” các thông tin về dự án.

Cụ thể, theo quy định của pháp luật, sau khi có Công văn số 2360, chủ đầu tư phải công bố bản đồ quy hoạch chi tiết của việc điều chỉnh dự án cho người dân biết. Tuy nhiên, suốt từ khi thực hiện dự án đến nay, doanh nghiệp không thực hiện việc cắm biển bản đồ quy hoạch. Ngoài ra, trong các biên bản thỏa thuận giữa bà Trần Thị Xuân Yến (Giám đốc Cty ITD) với người dân, ghi những thông tin mập mờ như: “Theo Quyết định số 2360 của UBND tỉnh, bên A (người dân - PV) sẽ được nhận 10% đất dân cư dịch vụ tại khu vực dự án của bên B. Tuy nhiên, diện tích này cụ thể bao nhiêu mét vuông hiện chưa rõ, chỉ có thể xác định sau khi phê duyệt quy hoạch và hoàn thành hạ tầng”. Tuy nhiên, thực tế không có Quyết định số 2360, mà đây chỉ là công văn đồng ý về mặt chủ trương của tỉnh. Ngoài ra, trong công văn này cũng không đề cập đến việc người dân nhận được 10% đất dân cư, dịch vụ. Việc phê duyệt quy hoạch và xác định tỷ lệ đất nông nghiệp (được chuyển đổi theo tỷ lệ nào, bao nhiêu phần trăm) là một trong những thủ tục ban đầu để được tiếp tục thực hiện dự án và làm căn cứ để công ty thoả thuận với người dân, không thể có chuyện chưa có phê duyệt (!?).

Chính quyền thờ ơ hay bất lực?

Căn cứ Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25-5-2007, Nghị định 197/2004/NĐ-CP về việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; quy định tại Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24-4-1998 (tại phần A mục 2 khoản 3), Thông tư số 145/1998/TT-BTC ngày 14-11-1998 hướng dẫn Nghị định 22/1998 (cụ thể tại điểm 3.1, 3.1 và 3.3) và các văn bản pháp luật có liên quan ở các thời điểm thì các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp giao cho Cty ITD thuộc diện được đền bù bằng đất thổ cư, đất ở tái định cư theo hạn mức mà UBND tỉnh quy định.

Tuy nhiên, Cty ITD đã dùng nhiều “chiêu” thông qua sức ép của Hội đồng GPMB huyện Từ Sơn( nay là thị xã Từ Sơn). Ban đầu họ buộc một số hộ gia đình phải nhận tiền đền bù với giá 25 triệu đồng/sào đất nông nghiệp mà không được đền bù bằng đất ở tái định cư trong khu làng nghề. Từ năm 2005, khi người dân có nhiều đơn khiếu lại, Cty ITD mới chịu bồi thường mức 360 triệu đồng/sào hoặc là 30m2/sào đất (thời hạn 50 năm) đã có hạ tầng. Gần đây, đối với những hộ chưa nhận tiền đền bù, Cty ITD lại nâng mức đền bù hơn 500 triệu đồng/sào hoặc là 90m2/sào (thời hạn 50 năm) đã có hạ tầng.

Liên quan đến vụ việc trên, ngày 13-10-2011, UBND tỉnh Bắc Ninh có Công văn số 2214/UBND-NC giao “Chánh thanh tra tỉnh kiểm tra, kết luận, đề xuất biện pháp xử lý” về nội dung phản ánh về những sai phạm của Hội đồng GPMB huyện Từ Sơn và Cty thương nghiệp trong quá trình bồi thường cho các hộ dân bị thu hồi. Ngày 16-2-2012, Thanh tra tỉnh có buổi làm việc với các hộ dân bị thu hồi đất, Cty ITD, Hội đồng BT-GPMB huyện Từ Sơn, UBND phường Đồng Kỵ. Tuy nhiên, phía Cty và Hội đồng BT-GPMB huyện Từ Sơn đã không đến làm việc. Kết luận buổi làm việc, Phó chánh thanh tra tỉnh Bắc Ninh Trần Văn Chăm khẳng định: “... Đề nghị Cty ITD công bố quy hoạch chi tiết của dự án, thực hiện theo Công văn số 2360; đề nghị công ty tổ chức đối thoại với dân bị thu hồi đất; đề nghị dừng san lấp trên một phần diện tích của dự án khi chưa nhận được sự đồng thuận của người dân”.

Kết luận của Thanh tra là vậy, nhưng liên tiếp các ngày sau đó, Cty IDT liên tục thuê hàng chục xe tải, xúc ủi vào đổ đất, lấp ruộng của dân. Điều đáng nói, tuy nhận được sự phản ánh của người dân nhưng chính quyền địa phương không có bất cứ một biện pháp gì ngăn chặn.

Trả lời về sự việc trên, ông Nguyễn Xuân Thanh, Trưởng phòng Tài nguyên Môi trường thị xã Từ Sơn bình thản cho rằng: “Công ty đã đền bù được hơn 70% diện tích, họ đang san lấp phần đã đền bù”. Tuy nhiên, ông Dương Văn Canh, Chủ tịch UBND phường Đồng Kỵ lại có ý kiến trái ngược: “Doanh nghiệp mới đền bù khoảng 50% diện tích. Tuy nhiên, công ty đã tiến hành san lấp thêm 1,4 ha ruộng của dân khi chưa đền bù. Hiện chúng tôi đã có tờ trình lên thị xã về việc đề nghị doanh nghiệp dừng san lấp phần đất chưa đền bù cho dân. Ngoài ra, doanh nghiệp phải khơi thông dòng chảy, tránh úng ngập để bà con tiếp tục canh tác...”.

Phường Đồng Kỵ được coi là phường có mật độ dân số đông nhất tỉnh Bắc Ninh, nhiều hộ gia đình có gần chục nhân khẩu nhưng chỉ có khoảng 30m2 đất, làng nghề đông đúc, ô nhiễm nặng. KCN làng nghề Đồng Quang mở ra là để giải quyết an sinh cho địa phương. Nhưng hiện tại những gia đình khó khăn về nơi sản xuất vẫn khó tiếp cận được vì muốn vào được phải có tiền tỷ, hiện tại có người phải bỏ ra từ 4 đến 5 tỷ đồng mới có được khoảng 300m2 đất. Chính những bất cập như vậy càng làm cho người dân bức xúc nhiều hơn. Đề nghị các ban ngành hữu quan của tỉnh Bắc Ninh sớm vào cuộc làm rõ tính minh bạch của dự án và kiểm tra việc sử dụng đất đã đúng với mục đích mà tỉnh đã qui định?

Bài và ảnh: Thanh Lê