Gần ba năm nay, 49 hộ dân ở tổ 62, phường 3, quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh liên tục gửi đơn lên các cấp chính quyền khiếu nại, tố cáo quyết định thu hồi đất thiếu minh bạch cùng những hành vi vi phạm pháp luật của UBND quận Gò Vấp liên quan đến dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài (TSN-BL-VĐN). Xét thấy những khiếu nại, tố cáo của người dân là có cơ sở, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng vừa có văn bản yêu cầu Thanh tra Chính phủ phối hợp các cơ quan có thẩm quyền làm rõ sự thật và báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ trong tháng 7-2010. Sự việc khởi phát từ khi UBND TP Hồ Chí Minh (TP HCM) ra Quyết định số 19/QĐ-UBND, ngày 4-1-2008 thu hồi đất các quận Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh, Thủ Đức để tổ chức bồi thường, giải phóng mặt bằng chuẩn bị đầu tư xây dựng tuyến đường TSN-BL-VĐN. Diện tích đất thu hồi ở quận Gò Vấp là 113.230,9m2. Mặc dù chưa được các cấp có thẩm quyền thông báo về quyết định trên, nhưng 49 hộ dân ở tổ 62, phường 3, quận Gò Vấp hay tin nhà đất của họ cũng nằm trong diện thu hồi để phục vụ dự án bèn đi tìm hiểu sự việc thì phát hiện ra rằng: UBND thành phố đã ra quyết định thu hồi nhầm vì phần đất nơi họ cư ngụ không nằm trong dự án. Bởi lẽ, tại Quyết định số 101/QĐ-TTg ngày 22-1-2007, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch phát triển giao thông vận tải TP HCM đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020 đã khẳng định: “Tuyến đường vành đai số 1 qua nút giao thông Nguyễn Thái Sơn theo đường Hoàng Minh Giám qua đường Hoàng Văn Thụ để ra Lăng Cha Cả, không đi vào Tân Sơn Nhất”. Điều đó đồng nghĩa với việc phần đất của 49 hộ dân không nằm trong diện phải thu hồi phục vụ dự án. Trong Công văn số 5495/UBND-MTĐT ngày 30-8-2008 của UBND TP HCM trả lời những thắc mắc của người dân gửi Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND, Ủy ban MTTQ TP và các hộ dân tại bốn quận có tuyến đường TSN-BL-VĐN đi qua cũng đã khẳng định điều này. Đặc biệt là, tại Công văn số 6493/TNMT-QHSDĐ ngày 13-8-2008 của ông Đào Anh Kiệt, Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường tường trình với UBND TP HCM đã xác định “Quyết định số 19/QĐ-UBND ngày 4-1-2008, UBND thành phố đã thu hồi đất… tại quận Gò Vấp là 113.230,9m2 để tổ chức bồi thường, giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư xây dựng tuyến đường TSN-BL-VĐN. Thực tế, diện tích này không hoàn toàn là đất thuộc phạm vi dự án tuyến đường TSN-BL-VĐN mà có khoảng 3.313,4m2 nằm dọc theo đường Nguyễn Thái Sơn, giữa ranh giới của nhánh đường 20m đi theo đường Nguyễn Thái Sơn và ranh công viên Gia Định hiện hữu ”. “Do mục đích thu hồi đất tại Quyết định 19/QĐ-UBND ngày 4-1-2008 là để xây dựng tuyến đường TSN-BL-VĐN… dãy nhà nêu trên không nằm trong phạm vi tuyến đường đã gặp trở ngại và đã có hộ dân khiếu nại”. Ông Đào Anh Kiệt viết gửi cho UBND thành phố: “Xét thực tế việc thu hồi phần đất nêu trên để tạo mảng cây xanh là phù hợp quy hoạch được phê duyệt; mặt khác tạo vẻ mỹ quan đô thị khu vực 2 nhánh đường TSN-BL-VĐN”. Thế là, để “chữa cháy”, ngày 25-8-2008, UBND TP HCM đã có ngay Quyết định 3659/QĐ-UBND về bổ sung mục đích thu hồi đất tại quận Gò Vấp theo Quyết định số 19/QĐ-UBND ngày 4-1-2008 của UBND TP. Trong quyết định này nêu rõ: “Nay điều chỉnh, bổ sung mục đích thu hồi đất tại quận Gò Vấp theo Quyết định số 19/QĐ-UBND ngày 4-1-2008 của UBND thành phố như sau: “Thu hồi đất để tổ chức bồi thường, giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư xây dựng tuyến đường TSN-BL-VĐN và trồng cây xanh theo quy định được duyệt ”, mà không hề gặp gỡ, đối thoại, hỏi ý kiến người dân vùng bị thu hồi đất. Tuy nhiên, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ thì tuyến đường TSN-BL-VĐN không đi qua khu vực phường 3, quận Gò Vấp nữa, nên việc UBND TP thu hồi đất để phục vụ dự án là điều không thể được nên việc “chua” thêm “và trồng cây xanh theo quy định được duyệt” không thể gọi là “bổ sung mục đích ” được, mà thực chất là thay đổi mục đích thu hồi đất để thu hồi cho bằng được khu đất nói trên.

Trao đổi với chúng tôi, ông Mạc Nguyên Chung trú tại A40 Nguyễn Thái Sơn, tổ 62, phường 3, quận Gò Vấp khẳng định: Trong việc thu hồi đất của chúng tôi, UBND TP và UBND quận Gò Vấp có những cách hành xử thiếu minh bạch, mất dân chủ và không tôn trọng quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người dân. Đơn cử như khi ra quyết định thu hồi đất, chúng tôi không hề được các cấp chính quyền gặp gỡ, trao đổi, hỏi ý kiến. Có quyết định rồi nhưng cũng không hề gửi đến cho bất kỳ hộ gia đình nào. Do dó, chúng tôi buộc phải tìm mọi cách để có hai văn bản nói trên. Chúng tôi đã rất nhiều lần gửi đơn khiếu nại lên các cấp chính quyền của thành phố, nhưng không hề nhận được bất cứ sự hồi âm nào. Vì thế khi chúng tôi nộp đơn khởi kiện UBND TP lên TAND TP HCM vào ngày 4- 2-2010 thì bị tòa trả lại vào ngày 1-4-2010 với lý do chưa có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu theo quy định tại khoản 17 điều 11, khoản 2 điều 2 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính, sửa đổi, bổ sung năm 2006. Chưa hết, chính quyền còn khép cho chúng tôi là thành phần bất hảo, lấn chiếm đất công, cư ngụ bất hợp pháp cho dù chúng tôi có đầy đủ giấy tờ nhà đất. Mới đây nhất, ngày 19-4 vừa qua, UBND quận Gò Vấp đã huy động hàng trăm người gồm cảnh sát, dân quân có vũ trang, thanh tra xây dựng, cán bộ các ban, ngành của quận, phường.. dùng búa, xà beng cậy phá cửa nhà các hộ dân tổ 62, cấm chủ nhà không được vào nhà để họ đo đạc nhà cửa, gây phẫn nộ trong nhân dân. Ông Chung nhận định: Họ phải làm mạnh tay như vậy là vì trước đó, UBND quận Gò Vấp ra quyết định thu hồi diện tích nhà, đất của dân vào ngày 4-12-2008 nhưng gần một năm sau, vào ngày 5-8-2009 mới tống đạt quyết định trong khi chưa tiến hành đo vẽ, kiểm đếm nhà cửa và các tài sản trên đất. Họ phải ráo riết thực hiện để bổ sung hồ sơ đầy đủ để đối phó với các cuộc thanh tra, kiểm tra của cấp trên.

Nhận được đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân đang cư trú tại tổ 62, phường 3, quận Gò Vấp, ngày 25-3-2010, UBKT T.Ư Đảng đã có Công văn số 4061/UBKTTƯ đề nghị Thanh tra Chính phủ xem xét, làm rõ vấn đề. Ngày 5-5-2010, Văn phòng Chính phủ có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng về việc giải quyết khiếu nại tham nhũng liên quan đến dự án TSN-BL-VĐN. Thay mặt Thủ tướng, Phó thủ tướng yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài chính và UBND TP HCM kiểm tra, làm rõ nội dung phản ánh, khiếu nại của người dân các quận Tân Bình và Gò Vấp về dự án TSN-BL-VĐN, có kết luận rõ ràng và báo cáo kết quả lên Thủ tướng trong tháng 7-2010.

Theo đó, các nội dung khiếu nại của người dân cần làm rõ là: Các cấp lãnh đạo TP HCM đã tùy tiện bẻ cong hướng tuyến dự án TSN - BL - VĐN trái với quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt năm 1997; tự ý cắt hơn 1 ha đất công viên Gia Định để làm đường gây ảnh hưởng môi trường mà không có báo cáo đánh giá tác động môi trường; hợp đồng đổi đất lấy hạ tầng (hợp đồng BT) mà UBND TP HCM ký với nhà thầu GS (Hàn Quốc) không sòng phẳng, gây thất thoát tài sản nhà nước; tình trạng xây nhà trái phép, không đúng với quy hoạch đã được phê duyệt. Hy vọng lần này, những khiếu nại, tố cáo của 49 hộ dân ở tổ 62, phường 3, quận Gò Vấp sẽ được làm rõ, xử lý thỏa đáng và triệt để.

Nhóm PV