Công trình Đài kiểm soát không lưu (KSKL) Cảng hàng không quốc tế Nội Bài được khởi công từ tháng 9-2008 do Tổng công ty quản lý bay Việt Nam làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư năm 2008 là hơn 545 tỷ đồng, bao gồm 1 đài KSKL cao 90m; 1 nhà kỹ thuật 4 tầng có tổng diện tích 2.600m², là đài KSKL cao nhất Việt Nam và là 1 trong 3 đài KSKL cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Lẽ ra một công trình có ý nghĩa chiến lược quan trọng về an ninh - quốc phòng và kinh tế như vậy, phải được tiến hành xây dựng chặt chẽ, nghiêm túc. Tuy nhiên, do thiếu trách nhiệm, một số cán bộ quản lý đại diện cho chủ đầu tư đã có dấu hiệu móc nối với nhà thầu là Tổng công ty xây dựng Hà Nội có rất nhiều sai phạm, phù phép làm công trình rơi vào tình trạng “treo đầu dê, bán thịt chó”, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

Kính “liên doanh”, báo cáo kính... châu Âu

Tháng 8-2011, có nhiều đơn thư phản ánh 8 nội dung có dấu hiệu sai phạm xung quanh gói thầu số 15 xây lắp dân dụng thuộc dự án Đài KSKL Nội Bài, chủ yếu do Tổng công ty xây dựng Hà Nội là nhà thầu xây lắp dân dụng. Ông Trịnh Như Long, Trưởng ban quản lý dự án khi tiếp xúc với báo chí đã mạnh mẽ khẳng định ông bị “oan”, không có sai phạm gì. Sau đó, ông Long được Tổng công ty giao cho chuẩn bị văn bản giải trình, phủ nhận toàn bộ 8 nội dung đơn thư phản ánh. Trong một số cuộc làm việc với báo chí, ông Hiển, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty quản lý bay và ông Long đều viện dẫn việc Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng - Bộ Công an đã tiến hành xác minh và thu thập tài liệu; đồng thời Thanh tra Bộ Giao thông vận tải (GTVT) cũng đã tiến hành xác minh một số nội dung theo đơn kiến nghị song chưa phát hiện được sai phạm để chứng minh dự án “không có vấn đề gì”.

Tuy nhiên, sự thật có nhiều điểm cho thấy ông Long đã không báo cáo trung thực về những sai phạm. Đơn cử như tại Báo cáo số 1428/ĐCH/NBA ngày 22-8-2011 của Ban QLDA Đài KSKL Nội Bài do ông Long ký gửi cấp trên ở phần “khung, giá đỡ các tấm kính U-shape bọc thân tháp chỉ huy”, qua điều tra của chúng tôi đã có dấu hiệu gian trá. Ở nội dung này, theo báo do ông Long trình bày thì: “Kính bọc thân tháp đã được thi công, lắp đặt là loại hình chữ U (U-shape) có kích thước dài 5,26m do hãng Pilkington Bauglasindustrie GMBH có địa chỉ tại: Huten str. 3366839 Schmelz Germany (CHLB Đức) cung cấp đồng bộ với phụ kiện lắp đặt gồm khung nhôm trên, khung nhôm dưới, khung đệm nhựa PVC trên, khung đệm nhựa PVC dưới, các gioăng kính. Toàn bộ được nhập khẩu qua cửa khẩu Hải Phòng ngày 13-7-2010. Chứng chỉ xuất xứ số A797441 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Saarlandes (CHLB Đức) cấp ngày 1-6-2010”.

Theo báo cáo của ông Long thì hạng mục này 100% là hàng của Đức. Thế mà, theo hồ sơ chúng tôi có được từ chính Ban QLDA, tại Chứng thư giám định số 10A01HN1557 ngày 21-7-2010 của Vina Control về số lượng, tình trạng xuất xứ của lô hàng kính thì kết quả giám định lại bộc lộ nhiều khuất tất. Chứng thư giám định cũng nêu rõ: “Xuất xứ lô hàng có Giấy chứng nhận xuất xứ số A797441 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Saarlandes (CHLB Đức) cấp ngày 1-6-2010 chứng nhận xuất xứ: CHLB Đức - Cộng đồng chung châu Âu”. Tuy nhiên, vẫn theo chứng thư này, bao bì của lô hàng kính do Công ty TNHH thương mại dịch vụ và sản xuất Phi Kha miền Bắc nhập về lại ghi rõ mã hiệu: CE-Kunde 300040 Thai-German Speciallity” và địa chỉ trang web www.pinlkington.com/ce... Vào trang web này tìm hiểu, chúng tôi được biết: Đây chỉ là kính liên doanh giữa Thái Lan và Đức chứ không phải là kính “xuất xứ CHLB Đức - Cộng đồng chung châu Âu” như chứng thư xác nhận. Đó là chưa kể trong chứng thư về số lượng, tình trạng, xuất xứ sản phẩm do Vina Control cấp ngày 21-7-2010 còn cho thấy có tới 44 tấm kính chữ U bị vỡ nứt. Không hiểu số vỡ nứt này sẽ được sử dụng thế nào, có được lắp đặt vào Đài KSKL không, có phương án nhập bổ sung số lượng vỡ nứt này không? Đáng chú ý, nội dung kết luận của Thanh tra Bộ GTVT gần đây cũng cho rằng, 6 nội dung tố cáo về khung kính giữ ca-bin tháp, chủng loại kính, thang máy, hệ thống cáp ca-bin, Thanh tra Bộ GTVT đã soát xét hồ sơ, sơ bộ đánh giá tố cáo không đúng sự thật, đưa ra nhiều số liệu sai. Thực tế toàn bộ thiết bị đều nhập ngoại, có xác nhận xuất xứ, chất lượng. Chỉ có thay đổi từ khung nhôm của Xin-ga-po sang của Đức. Những thay đổi này đã được các bên có trách nhiệm chấp thuận. Không hiểu Thanh tra Bộ GTVT sẽ nghĩ gì trước những chứng cứ về thay đổi vật liệu kính như nêu ở trên?

Có một điều đáng nghi vấn đặt ra là trong đơn thư phản ánh những sai phạm tại gói thầu số 15 đã nêu rất rõ việc Tổng công ty xây dựng Hà Nội có dấu hiệu thi công công trình chất lượng kém và “thông thầu”, nhưng báo cáo của ông Long hoàn toàn “bỏ qua” hai nội dung này. Đặc biệt, tại nội dung thứ 8 của đơn thư nêu rõ: “Công tác hoàn thiện rất kém, nội ngoại thất xấu, các vật liệu hoàn thiện lắp đặt vào công trình xấu, chất lượng kém”. Tuy nhiên, trong báo cáo giải trình, ông Long lại cho rằng: “Hiện nay, công tác nghiệm thu đưa vào sử dụng đang được tiến hành. Tại một số vị trí như: Tay vịn lan can inox tầng 23, các mép khuôn cửa, các chân tường một số phòng chưa đạt yêu cầu về thẩm mỹ nên Ban QLDA đã yêu cầu nhà thầu xây lắp chỉnh sửa hoàn chỉnh...”. “Việc đánh giá chất lượng phải căn cứ theo các tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể và các quy định của Nhà nước về quản lý chất lượng công trình, không thể nhận xét chung chung”. Khi tiếp xúc với báo chí, ông Long vẫn không tiếc lời ca ngợi Tổng công ty xây dựng Hà Nội là nhà thầu đảm bảo chất lượng tốt, thi công nhiều gói thầu cho Tổng công ty quản lý bay làm chủ đầu tư. Thậm chí, theo thông tin chúng tôi có được, ông Long và lãnh đạo Tổng công ty quản lý bay đang tiếp tục chuẩn bị ưu tiên cho nhà thầu này tham gia tiếp nhiều công trình khác tại sân bay Nội Bài. Tất cả sẽ vẫn tốt đẹp như ông Long nói, nếu như không có một ngày, tân Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng đến sân bay Nội Bài.

Lãnh đạo Bộ GTVT thừa nhận có sai phạm

Trước tiến độ chậm chạp của dự án nhà ga T2, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã có buổi đi thực tế ngày 22-10-2011. Tại đây, ông đã có dịp tới quan sát, chứng kiến một phần dự án Đài KSKL Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Chỉ quan sát bằng mắt thường cũng đủ cho thấy thân tháp Đài KSKL “hiện đại nhất Đông Nam Á” có chất lượng kém như thế nào khi bê tông xù xì, thô kệch như một cái... chuồng vịt. Ông Đinh La Thăng không khỏi bức xúc. Sau khi rời hiện trường dự án nhà ga T2, Bộ trưởng Đinh La Thăng tiếp tục thị sát hiện trường xây dựng cầu Nhật Tân ở bãi giữa sông Hồng. Trực tiếp quan sát, lắng nghe ý kiến của các nhà thầu Nhật Bản đang thi công, ông Thăng đánh giá cao sự phối hợp của Ban quản lý dự án 85 (PMU 85), các nhà thầu và chính quyền địa phương trong dự án này. Liên hệ tới chất lượng Đài KSKL, trước mặt nhiều quan chức ngành giao thông và các phóng viên báo chí, ông Đinh La Thăng nói: “Tổ chức công trường quy củ, hiện đại. Chất lượng bê tông chỉ nhẵn, bóng cũng biết là tốt, khác hẳn bê tông ở đài không lưu Nội Bài nhìn xù xì, chảy vữa cũng biết là rất kém”. Rồi ông quay sang hỏi cán bộ các cục, vụ chuyên ngành đi cùng: “Nếu là đơn vị thi công của ngành giao thông thi công đài không lưu thì yêu cầu giám đốc đơn vị đó nghỉ một tháng ra cầu Nhật Tân học tập đơn vị của Nhật Bản”. Khi biết đài không lưu do Tổng công ty xây dựng Hà Nội thi công, ông Thăng đề nghị Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng và công trình giao thông: “Anh làm văn bản cấm cửa Tổng công ty xây dựng Hà Nội không được thi công dự án giao thông vì từng làm những dự án chất lượng kém. Cái này tôi đã nhắc lâu rồi”. Phải đến khi vấn đề này được ông Đinh La Thăng chỉ ra trực tiếp, gần đây khi làm việc với báo chí, ông Trịnh Như Long mới chịu thừa nhận, cho biết: Thanh tra Bộ GTVT đã vào cuộc, chỉ ra do thi công phần cốt pha không đảm bảo nên tầng 20, 21 nhiều chỗ trần bê tông mấp mô, các ống thoát nước để lộ thiên, các phần tiếp nối giữa bậc thang với tường còn có khe hở rộng, gạch nền lát chưa kín... Ông Long cũng cho biết công trình chưa nghiệm thu nên sẽ yêu cầu Tổng công ty xây dựng Hà Nội khắc phục. Tuy nhiên, theo thiết kế phần đổ bê tông tòa tháp theo thiết kế của tư vấn Pháp, hồ sơ mời thầu không có hạng mục trát vữa, chỉ đổ bê tông lăn sơn.

Cũng liên quan tới dự án này, trước khi Bộ trưởng Đinh La Thăng lên kiểm tra tại Nội Bài, Thứ trưởng Bộ GTVT kiêm Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Phạm Quý Tiêu cũng đã trực tiếp cùng đoàn thanh tra của Bộ GTVT đến sân bay Nội Bài để xác minh những nội dung đơn thư tố cáo, phản ánh. Ông Tiêu cho biết: Qua kiểm tra, đoàn thanh tra phát hiện có một số thay đổi đúng như đơn tố cáo và việc mất điện đột ngột là có thật... Với nhiều nghi vấn sai phạm như vậy nhưng Thứ trưởng Bộ GTVT Phạm Quý Tiêu lại cho rằng: “Chúng tôi đã đề xuất lãnh đạo Bộ GTVT thanh tra ngay khi công trình được nghiệm thu, khai thác vào cuối năm nay”. Thật khó hiểu khi công trình đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng tới tính mạng hàng triệu hành khách song không chấn chỉnh, xử lý sai phạm ngay mà lại chờ nghiệm thu, đưa vào hoạt động rồi mới thanh tra thì không thể lường trước những tình huống xấu có thể xảy ra? Thật là một kiểu mất bò mới lo làm chuồng?

Một điều đáng suy nghĩ nữa là các nội dung đơn thư tố cáo, phản ánh nhiều vấn đề, nhưng kết luận của thanh tra Bộ GTVT hiện mới chỉ đề cập 8 nội dung liên quan tới gói thầu số 15 xây lắp dân dụng do Tổng công ty xây dựng Hà Nội là nhà thầu, còn nhiều nội dung sai phạm khác liên quan đến trách nhiệm của Ban quản lý dự án và các nhà thầu thuộc gói thầu số 15 hiện nay vẫn chưa được làm rõ. Vì thế, không thể nói dự án là “không có vấn đề”. Bài và ảnh: THIÊN ĐỨC Số sau: Chờ “chết người” rồi mới thanh tra?