Biết chúng tôi đi Ba Chẽ, một anh bạn đồng nghiệp đã dặn dò: Ba Chẽ là huyện nghèo nhất tỉnh Quảng Ninh, các ông vào đó phải chuẩn bị đủ lương khô, nước uống để hành quân. Quả đúng vậy, từ thị trấn Ba Chẽ lên ngọn khe Coóng Phùng, xã Thanh Sơn, huyện Ba Chẽ, chúng tôi phải trèo đèo, lội suối hơn nửa ngày đường.

Đón chúng tôi tại trang trại là vợ chồng CCB Trần Văn Trí. Ông Trí có dáng người gầy guộc, gương mặt đen sạm, khắc khổ, di chứng của một người bị nhiễm chất độc da cam. Ông cho biết, năm 1989 ông đến UBND huyện Ba Chẽ, xin ông Nguyễn Kiêu, Chủ tịch huyện, cho phép lên ngọn khe Coóng Phùng để lập trang trại. Ông Kiêu khen tôi có ý chí và bảo tôi về báo cáo lại với ông Đàm Chống, Chủ tịch UBND xã Thanh Sơn, rồi làm. Thời đó, khe Coóng Phùng còn rất heo hút, không có đường vào. Tôi phải len lỏi theo dòng suối để làm đường, cùng gia đình bỏ hàng vạn ngày công, khai khẩn ruộng, nương để trồng lúa lấy gạo ăn, nuôi con gà, con lợn để cải thiện "lấy ngắn nuôi dài". Năm 1994, khi cuộc sống bắt đầu ổn định, tôi làm dự án trang trại chăn nuôi trâu, bò, dê, vay vốn phát triển sản xuất. Ngày 14-3-1994, dự án được UBND thị trấn Ba Chẽ phê duyệt, tôi đã được Ngân hàng Nông nghiệp cho vay trên 50 triệu đồng (tương đương trên 12 lượng vàng 24k), đầu tư xây dựng trang trại. Ngày 25-12-2000, tôi tiếp tục ký hợp đồng nhận khoán 8,7 ha đất trồng rừng với Lâm trường Ba Chẽ, thời hạn 30 năm. Đến tháng 1-2002, tổng diện tích trang trại của gia đình tôi là 38,7 ha. Sau 20 năm thực hiện dự án, tôi đã trồng được hàng vạn cây lấy gỗ, 20 ngàn cây quế sắp đến tuổi khai thác và đàn gia súc hàng trăm con, đem lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng/năm. Nhưng ngày 27-7-2006, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có Quyết định số 2136/QĐ-UBND về việc cho "Công ty CP Phát triển rừng bền vững (Công ty CP PTRBV) thuê 1.524,5 ha đất để trồng rừng nguyên liệu tại xã Thanh Sơn, huyện Ba Chẽ", theo đề nghị của Sở TNMT tỉnh Quảng Ninh. Tiếp đó, ngày 20-8-2007, Giám đốc Công ty lâm nghiệp Ba Chẽ cũng có Quyết định số 149/QĐ-NT về việc thu hồi đất lâm nghiệp giao cho hộ gia đình theo Nghị định 01/CP của Chính phủ. Tổng cộng, họ đã có quyết định thu 38,7 ha trang trại của tôi để giao cho Công ty CP PTRBV. Điều kỳ lạ là mặc dù chưa kiểm đếm, đền bù, giải phóng mặt bằng theo đúng quy định của pháp luật, công ty này đã thuê người tàn phá trang trại của tôi, như: lùa trộm bò, chặt chân trâu, phá rừng cây mới trồng... Tôi đã làm nhiều đơn khiếu nại, tố cáo tới các cơ quan chức năng của huyện Ba Chẽ, nhưng họ không giải quyết. Khi PV tìm hiểu nguồn gốc đất, ông Nịnh Văn Voòng, nguyên Chủ tịch UBND xã Thanh Sơn thời đó cho biết: Nguồn gốc đất trang trại của ông Trần Văn Trí rất rõ ràng, minh bạch. Ngày 1-7-2008, đoàn kiểm tra liên ngành của huyện đã có biên bản làm việc về việc giải quyết tranh chấp đất giữa Công ty CP PTRBV và hộ gia đình ông Trần Văn Trí. UBND xã Thanh Sơn đã ghi nhận "Gia đình ông Trần Văn Trí là người tiên phong của huyện Ba Chẽ trong việc phát triển kinh tế trang trại từ năm 1989 và đã có dự án phát triển chăn nuôi bò, dê từ năm 1998. Thời gian gia đình ông Trần Văn Trí lập trang trại đến nay đã trên 20 năm".

Trong biên bản làm việc đó, chúng tôi còn được biết, đoàn kiểm tra liên ngành huyện Ba Chẽ đã kết luận: "Toàn bộ đất đai tại khu vực có tranh chấp giữa ông Trí và Công ty CP PTRBV là đất của Công ty CP PTRBV được UBND tỉnh Quảng Ninh cho thuê theo Quyết định số 2136/QĐ-UBND. Nhưng Công ty CP PTRBV chưa thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng cho gia đình ông gia đình. Yêu cầu Công ty CP PTRBV phải tổ chức đền bù cho gia đình ông Trí theo đúng Quyết định số 2136 của UBND tỉnh Quảng Ninh. Thời gian, tổ chức thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng, từ ngày 2-7-2008 đến hết ngày 31-7-2008 phải hoàn thành", nhưng đến nay, Công ty CP PTRBV vẫn phớt lờ, chưa thực hiện. Theo tìm hiểu của PV, trụ sở của Công ty CP PTRBV tại thôn Khe Loọng, xã Thanh Sơn chỉ là một gian nhà cũ, mốc meo, cửa im ỉm khoá. Một người dân ở đấy cho biết: công ty này chỉ có 7 lao động, mà chẳng mấy khi có người ở đây. Họ được UBND tỉnh Quảng Ninh giao 1.500 ha rừng, mà chẳng thấy có cái trụ sở ra hồn. Nghe đâu, họ lập dự án để lấy tiền hỗ trợ chương trình trồng 5 triệu ha rừng của Chính phủ. Về trụ sở UBND huyện, chúng tôi gặp ông Hoàng Mít, Chủ tịch HĐND huyện. Ông cho biết: Trang trại của ông Trần Văn Trí là "người thật, việc thật", đã được UBND tỉnh nhiều lần công nhận là trang trại làm kinh tế hiệu quả. Việc ông Vi Xuân Trọng, Chủ tịch UBND huyện thời đó thoả thuận địa điểm cho Công ty CP PTRBV lập dự án là việc làm thiếu thận trọng. Còn việc Sở TNMT lập bản đồ cho thuê, giao đất cho công ty trên, trùm lên cả đất trang trại của ông Trần Văn Trí là việc làm sai pháp luật. Đất của ông Trí đã được UBND xã Thanh Sơn xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất. Do đó, ông Trần Văn Trí phải được đền bù theo đúng quy định của pháp luật, hạn cuối cùng là đến hết ngày 30-4-2011. Mặc dù vậy, UBND huyện Ba Chẽ và một số cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh đã không thực hiện và chấp hành nghiêm chỉnh Quyết định số 146/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Chính sách thu hồi đất sản xuất của các nông, lâm trường để giao cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo”. Mặt khác, trong Quyết định 2136 do ông Nguyễn Quang Hưng, Phó chủ tịch UBND tỉnh thời kỳ đó, có viết "giao cho Công ty CP PTRBV tổ chức đền bù, giải phóng mặt bằng theo chế độ chính sách hiện hành", là việc làm khó hiểu. Bởi việc kiểm đếm, đền bù, giải phóng mặt bằng là trách nhiệm của cơ quan chức năng GPMB. Công ty CP PTRBV chỉ là một đơn vị kinh tế, vì sao lại có chức năng "tổ chức đền bù, giải phóng mặt bằng"?

Chúng tôi đề nghị Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Quảng Ninh cùng các cơ quan chức năng sớm điều tra, làm rõ việc tổ chức thực hiện Quyết định 146/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ở huyện Ba Chẽ, tổ chức đền bù, giải phóng mặt bằng cho trang trại trồng rừng của ông Trần Văn Trí theo đúng quy định của pháp luật, góp phần giữ vững kỷ cương, phép nước.

Việt Hùng